Vóór de woorden
Ervaring voorbij woorden staat centraal in deze afsluitende column van Peggy van Stralen. Ze onderzoekt wat er gebeurt als je de kaders en labels loslaat waarmee we gevoelens gewoonlijk beschrijven, en simpelweg het moment zelf bent.
Door Peggy van Stralen
Dit is de 3e en laatste column die ik mag schrijven voor TCC Magazine dit jaar. Leuk om op deze manier een aantal ijkpunten in het jaar te hebben en het verloop te zien. In de 1e column Is dat leven (2e editie) beschrijf ik de vraag: wat is er als het leven alle ruimte krijgt zichzelf te (be)leven? Ondertussen bewust van een persoonlijk ingerichte koker waar we doorheen kijken. Wat mag en wat mag niet? Wat is veilig en wat niet? M.a.w. kijkend door kaders.
Aan het eind van een 4 maanden sabbatical heb ik ontslag genomen bij mijn toenmalige werkgever en ben ik dieper in het onzekere gedoken. Onzeker en daarmee gelijk ook onveilig? Of is dat wat we als onveilig ervaren ook maar een kader waarin we geloven of niet? Gaandeweg mijn onderzoek blijken er steeds minder kaders het predicaat ‘waar’ te krijgen en verliezen ze daarmee gelijktijdig hun beklemmende, sturende macht. Want wat is uiteindelijk het risico? Mijn 2e column: Welk risico loop je echt? (4e editie) sluit ik dan ook af met de vraag: is dan ook niet het allergrootste risico dat we lopen, het niet jezelf kunnen zijn?!
En nu… zoveel maanden later … wat is er nu?
Met het ontkrachten van kaders krijgen gelijktijdig ook woorden minder invloed. Woorden die al bestonden voordat wij in deze hoedanigheid bestonden. Woorden die precies moeten beschrijven wat wij ervaren. Verdriet, plezier, liefde, eenzaamheid. Beschrijving van een gevoel dat ons compleet in zijn greep kan houden. Gevoel dat ons verlamt of juist vleugels geeft. Gevoel dat we heel graag willen ervaren of juist niet.
Wat is er eigenlijk eerder, de woorden of het gevoel? Ze lijken in ieder geval aan handjeklap te doen. We denken iets negatiefs en hup daar is ook het bijpassende vervelende gevoel. Dat gevoel willen we niet, dus gaan we onszelf met alle macht afleiden of gaan we juist het gevecht ermee aan. In de hoop dat het ophoudt. Alles behalve het ervaren. De kans is groot dat het ook nog eens een nieuwe, negatieve situatie in zijn kielzog meetrekt. Wat gelijk bewijs is voor dát wat we in eerste instantie al dachten. Handig! Een vicieuze cirkel die zichzelf in stand houdt. In ieder geval zolang de schakels in de cirkel als waar en richtinggevend gezien worden.
Maar dit ken je vast ook. Er gebeurt iets totaal onverwachts. Wonderbaarlijk! Het openbaart zich als het ware uit het niets. Zonder dat jij er iets (bewust) voor gedaan hebt. Je hebt het niet bedacht, het is er ineens. En daarbij, het is met geen woorden te beschrijven.
Zou het kunnen dat we op zo’n moment zo aan het (be)leven zijn, we simpelweg de ervaring zijn? Dat de woorden er nog niet zijn om het te kaderen. Het persoonlijk te maken, goed of fout. Dat we op en top het leven zelf zijn, op dat moment. In al zijn facetten, zonder oordeel. Niets meer en niets minder dan dat. Vóór de woorden.
Peggy van Stralen is trainer, coach/counselor, energetisch & psychosociaal therapeut. Ze heeft haar praktijk in zowel Huizen (NH) als Nuenen (NB). Haar begeleiding is complementair en holistisch, persoonlijk afgestemd op ieders hulpvraag. www.vanstralen.nu
Wat psychologisch onderzoek zegt over het benoemen van gevoelens
Interessant genoeg laat wetenschappelijk onderzoek naar “affect labeling”, beschreven door onder meer de American Psychological Association, zien dat het benoemen van een emotie vaak juist kan helpen om deze te reguleren: het simpelweg hardop of voor jezelf benoemen van wat je voelt, kan de intensiteit van een emotie verminderen. Dat lijkt op het eerste gezicht te schuren met het idee van ervaring voorbij woorden uit deze column. Toch hoeven deze twee perspectieven elkaar niet tegen te spreken: woorden kunnen helpen om een emotie te reguleren, terwijl er daarnaast ook waarde zit in momenten waarop je een ervaring even niet meteen benoemt of beoordeelt, maar er simpelweg in bent.
Leven met minder kaders: wat dat in de praktijk kan betekenen
Ervaring voorbij woorden gaat in deze column niet over het wegdenken van gevoelens, maar over het loslaten van de vaste kaders die bepalen wat wel en niet mag, wat veilig is en wat niet. Ervaring voorbij woorden vraagt om precies dat soort moed. Voor veel mensen die grote levensveranderingen doormaken, zoals het opzeggen van een baan of het verlaten van een vertrouwd pad, is dit een herkenbaar proces: oude overtuigingen blijken bij nader inzien minder absoluut waar te zijn dan gedacht, wat ruimte geeft voor een meer open, minder geoordeelde manier van leven.
Veelgestelde vragen
Wat bedoelt de auteur met ervaring voorbij woorden?
Ze bedoelt een moment waarop je een gevoel of ervaring volledig beleeft, zonder deze meteen te labelen, te beoordelen of in een kader te plaatsen.
Is het slecht om gevoelens te benoemen?
Nee, onderzoek laat juist zien dat het benoemen van emoties kan helpen om ze te reguleren. Ervaring voorbij woorden gaat niet over het vermijden van taal, maar over ruimte maken voor onbenoemde momenten van aanwezigheid.
Hoe kun je zelf meer van dit soort momenten ervaren?
Sommige mensen vinden ervaring voorbij woorden tijdens meditatie, in de natuur, of simpelweg door bewust even niet te oordelen over wat er gebeurt, maar het gewoon te laten zijn.
Waarom noemt de auteur kaders “beklemmend”?
Omdat vaste overtuigingen over wat mag en niet mag, wat veilig is en niet, ons gedrag en gevoelens kunnen sturen zonder dat we ons daarvan bewust zijn, wat vrijheid kan beperken. Het thema ervaring voorbij woorden raakt precies dit spanningsveld tussen structuur en vrijheid.
Meer persoonlijke columns over bewustzijn en persoonlijke groei lees je op de themapagina van TCC Magazine 2022.
