In de boekenkast: Wanneer je lichaam nee zegt
Recensie door: Anja van de Weerd
Wanneer je lichaam nee zegt. Verborgen stress en de gevolgen voor je gezondheid. Gabor Maté. Uitgeverij Ankh Hermes, ISBN 9789020216820.
De inspiratiebron om dit boek te schrijven vond de Hongaars-Canadese arts dr. Gabor Maté in het mysterieuze vermogen van de natuur om ons via ziekte lessen te leren. Kennis en wijsheid die we in een betere wereld al als kind zouden hebben opgedaan. Want in die tijd werden we ‘geprogrammeerd’. Als voormalig huisarts is Maté gespecialiseerd in de ontwikkeling van trauma’s bij kinderen en de mogelijk levenslange gevolgen die deze hebben voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid. Uit de jeugd komen patronen voort die sterke invloed hebben op ons immuunsysteem. Is dat als gevolg van stress overactief, dan gaat het toxische stoffen produceren die organen en weefsels aantasten. Het lichaam zegt ‘nee’.
Als voorbeeld noemt hij Stephen Hawking die leed aan de ziekte ALS. Hij schetst een beeld van het leven van deze wetenschapper en concludeert daaruit: ‘Je kan de ziekte toeval noemen, maar je kan die ook zien als de enige manier waarop hij als kind nee kon zeggen tegen de druk die zijn vader op hem legde. Tijdens zijn studie vertoonde hij de klassieke vormen van passieve weerstand, luiheid en alcoholgebruik. Pas na zijn diagnose richtte hij zijn fenomenale intelligentie op zijn werk.’
Opmerkelijk is Maté’s stelling dat roken geen longkanker veroorzaakt. Dat het dat wel zou doen, is volgens hem wetenschappelijk gezien onjuist omdat niet iedere roker longkanker ontwikkelt. Wel verhoogt roken het risico aanzienlijk. Maar het gaat altijd om een combinatie van factoren. Zo ziet hij uit verschillende kankeronderzoeken naar voren komen dat de ziekte ook te maken heeft met het onvermogen om emoties te uiten, vooral boosheid. Andere aspecten zijn hopeloosheid en gebrek aan sociale ondersteuning.
Intrigerend vindt hij de uitkomst van een onderzoek naar de oorzaak van reumatoïde artritis. De oplaaiende ziektesymptomen dwongen patiënten ertoe om de stressvolle omgang met andere mensen te vermijden, waarna de stress afnam. Volgens Maté een voorbeeld dat het lichaam nee had gezegd. Hij vergelijkt deze emotionele of fysieke zelfregulering met een thermostaat die ervoor zorgt dat de temperatuur in een woning constant blijft, ondanks de verschillende weersomstandigheden buiten de woning. Wanneer de omgeving te koud wordt, wordt het verwarmingssysteem weer ingeschakeld. Als de lucht te warm wordt, gaat de airconditioner aan. Dat werkt tot bepaalde grenzen, want ‘we kunnen net zomin een hoog bloedsuikergehalte overleven als een hoog gehalte van de straling ten gevolge van een kernexplosie’. Verder in het boek stelt hij dat het potentieel voor gezondheid in iedereen aanwezig is, maar ook het potentieel voor disharmonie. Ziekte is een uitdrukking van het laatste.
Hoewel dit boek een andere invalshoek heeft en is gebaseerd op de psycho-neuro-immunologie, doet het in de verte ook een beetje denken aan het werk van schrijvers als Louise Hay, Christiane Beerlandt, Rüdiger Dahlke en Thorwald Dethlefsen. Ook zij bespraken aandoeningen in relatie tot wat zich in het hoofd afspeelt. Wellicht hebben zij daarmee het pad voor steviger werk alvast een beetje geëffend.
