Mindfulness en zelfexpressie

Boekfragment uit: Mindfulness en zelfexpressie – Een creëatieve weg naar leven in het nu, door Janet Slom

Een jaar geleden klopte een man aan bij mijn studio. Hij wilde privéles. Als succesvol ondernemer voldeed hij in materiële zin volledig aan het maatschappelijk ideaal. Bij binnenkomst liet hij al direct merken dat hij sceptisch was over mijn lesprogramma. Hij vroeg zich af of hij er zijn tijd niet mee verdeed. ‘Hoe voelt het om eens iets heel anders te gaan doen?’ vroeg ik hem.

Na een paar seconden antwoordde Sam: ‘Ik heb er geen idee van hoe ik me voel.’ Hij had een lange reis achter de rug, hij had met mensen onderhandeld en deals gesloten en was daardoor moe, zijn gevoel een beetje kwijt en afwezig. ‘Ik weet dat maatschappelijk succes mij geen geluk brengt,’ zei hij ten slotte. Hoewel mensen tegen hem opkeken en hem zagen als een geslaagd iemand, vond hij zichzelf een mislukkeling. Ik merkte ook dat hij geen contact had met zijn intuïtie.

Ik vroeg hem om mijn studio binnen te komen en zijn verwachtingen buiten te laten. We begonnen met de opgave van lijntjes op papier zetten. Sam liet merken dat hij ongeduldig was en dat de opgave hem frustreerde. Voor het eerst in lange tijd was hij niet goed in iets. Over het proces bleef hij sceptisch.

In de twee weken die volgden begon hij onder mijn leiding aan het MBSE-proces en maakte hij kennis met mindfulness, het gebruik van een dagboek, yoga en de creëatieve oefeningen. Tijdens de derde sessie was ik getuige van een van de indrukwekkendste veranderingen die ik als mindfulness-teacher in jaren had meegemaakt. Toen hij een van de opgaven deed en zijn creëativiteit begon te stromen, rolden bij Sam de tranen over de wangen. Ik zag ook de vreugde die hij op dat moment ervoer. De onzekere lijntjes van de afgelopen weken waren krachtig, direct en speels geworden. Hij werd nieuwsgierig en raakte meer betrokken bij het proces en hij begon zijn speelse kant te ervaren. In plaats van na te denken over een concept, voelde hij rechtstreeks wat hij ervoer, met alle emoties en lichamelijke gewaarwordingen.

Vanaf die dag begreep Sam het verschil tussen iets rechtstreeks ervaren en het idee van bewust in het huidige moment zijn. Herinneringen aan het verleden weerhouden je ervan om dingen te ervaren, want dat kan alleen in het heden. Terugdenken aan het verleden berooft je dus van het kostbare huidige moment. Voor de toekomst geldt dat die nog moet komen. Als je je uitsluitend op de toekomst richt, als je plannen maakt, ergens op hoopt, op zaken vooruitloopt, naar dingen verlangt, je zorgen over iets maakt of bang bent voor het onbekende, kan dat ertoe leiden dat je het contact verliest met wat er nu in je gebeurt. Zo word je opnieuw losgekoppeld van de ervaring van het leven zoals dat in het huidige moment is.

Het vermogen om bewust te zijn, ontvankelijk voor het leven zoals het in het huidige moment is, om dingen te accepteren en zelfcompassie te hebben, zonder te oordelen of iets te willen veranderen, wordt ook wel mindfulness genoemd. Mindfulness beoefenen wil zeggen dat je het merkt wanneer je gedachten afdwalen naar het verleden of naar de toekomst. Vervolgens breng je dan je aandacht terug naar je lichaam, je gevoelens, je emoties en je gedachten zoals die op dit moment zijn.

Hoe kun je leren om mindful te leven? Je kunt mindfulness beoefenen door je bewust te worden van je lichaam, je zintuiglijke gewaarwordingen, je gevoelens, je emoties en je gedachten, maar je kunt dat ook leren door middel van de visuele taal van kunst. En daar gaat dit boek over. In Mindfulness en zelfexpressie wordt een negenweeks programma uit de doeken gedaan dat Mindfulness-Based Self-Expression (MBSE) wordt genoemd. De bedoeling van dit programma is inzicht, mindfulness en zelfcompassie te ontwikkelen en je creëativiteit te voeden. MBSE is geïnspireerd op de klassieke Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) van Jon Kabat-Zinn en is een combinatie van traditionele mindfulnessoefeningen en creëatieve opgaven, bedoeld om je aandacht op het huidige moment te richten.

Oefening: creatieve mindfulnessoefening – zaden zaaien, bloemen voortbrengen

Materialen: papier, tekenmaterialen naar keuze, potlood of pen, dagboek

Welke bloemen groeien en bloeien er in de tuin van jouw leven? Verzorg jij je tuin elke dag? Voed je de planten die er groeien met liefde, voedsel, oefening en intenties?

Met liefdevolle aandacht de tuin van je leven verzorgen kan je inzichten geven. We kunnen kiezen welke bloemen we in onze tuin zaaien, hoeveel water we die geven en hoe we ze verzorgen. We weten dat, als we de planten in de tuin van ons leven voeden met liefdevolle vriendelijkheid, het resultaat op een of andere manier prachtig zal zijn.

We hoeven ons niet gevangen te voelen in een tuin die overwoekerd wordt door onkruid, want we kunnen ons verhaal veranderen en altijd weer opnieuw beginnen. We hoeven niet eens te denken in termen van ‘onkruid’; we kunnen het ook begroeiing noemen of onkruiden zien als veldbloemen.

Veldbloemen leveren een belangrijke bijdrage aan de schoonheid van het geheel. Mijn tuin is wild en staat vol met bloemen, struiken, bomen en onkruid, en er fladderen vlinders rond. Alles voegt iets eigens toe aan de natuurlijke orde, die allerlei vormen en talloze tinten groen en andere kleuren kent.

Teken op een vel papier zo veel zaden als je in de tuin van je leven zou willen zaaien. Ze kunnen verschillende vormen en groottes hebben en ze kunnen op verschillende dieptes liggen.

Sluit je ogen en ga met je gevoel naar de eigenschappen en andere zaken die je zou willen zaaien, verzorgen, water geven en koesteren. Wat zou je tot bloei willen brengen om de tuin van je leven te verrijken en te verfraaien? Zou je bijvoorbeeld zaden willen zaaien van schoonheid, overvloed, wijsheid, oefening, vriendelijkheid en vreugde? Uit welke zaden komen de innerlijke gevoelens van acceptatie en ‘goed genoeg zijn’ voort?

Teken vanuit de zaden nu de stengels en de bloemen. Je kunt zo onvoorstelbaar veel vormen onderzoeken; je kunt je bloemen voorstellen als cirkels, vierkanten, driehoeken of vrije vormen. Hoe groeien de planten in jouw tuin? Je kunt in het hart van een bloem, op de bloemblaadjes of de bladeren, of in de lucht erboven een woord of een zinnetje schrijven. Ook in de verschillende zaden kun je woorden schrijven. Met welke woorden wil je je tuin elke dag voeden?

Als je klaar bent, beantwoord dan de volgende vragen op de lege regels eronder: Wat moet je loslaten om in jouw tuin een geschikte groeiomgeving te creëren voor de zaden van goedheid? Wat moet je vermijden? Denk bijvoorbeeld aan gewelddadige films op televisie, ongezonde relaties, stoffen die je gevoeligheid verminderen, verslaving aan beeldschermen en telefoons, voortdurend bezig zijn, alcoholgebruik, shoppen, ongezond eten, niet goed voor jezelf zorgen, gelijk willen krijgen. Waarvan heb je meer nodig om voor deze zaden een gunstige omgeving te creëren?

Schrijf telkens als je deze oefening hebt gedaan in je dagboek wat je ervaren hebt.

samsarabooks.com/mindfulness-en-zelfexpressie