Welke eetstoornissen zijn er en hoe herken je ze?

Wanneer wel of niet eten iemands hele leven bepaalt, spreek je van een eetstoornis. Een eetstoornis is een psychische ziekte in veel vormen. Iemand eet te weinig, of juist heel veel in een keer. Of iemand gaat na het eten juist niets meer eten, braken of hard sporten.

Er zijn verschillende soorten eetstoornissen, die in de DSM-5 staan beschreven. Op elk type zijn variaties. Mensen voldoen ook niet altijd precies aan alle criteria voor een bepaalde eetstoornis. Dat maakt het soms lastig om in te schatten wat er aan de hand is. Bovendien kun je van de ene eetstoornis in de andere glijden – en weer terug.

De eetbuistoornis

Iemand met een eetbuistoornis heeft regelmatig last van eetbuien, gemiddeld minstens één keer per week en ten minste drie maanden lang. Andere kenmerken kunnen zijn: sneller eten dan normaal, eten tot je een onprettig gevoel krijgt, heel veel kunnen eten zonder dat je honger hebt. Of in je eentje eten uit schaamte voor de hoeveelheid, jezelf afwijzen, je depressief of schuldig voelen. Een verschil met boulimia nervosa is dat patiënten met een eetbuistoornis, eetbuien hebben zonder het te willen compenseren. Iemand met een eetbuistoornis heeft daarom vaak overgewicht.

Signalen:

• Heeft last van eetbuien. Een eetbui bestaat vaak uit vet en zoet eten en kan meer zijn dan andere mensen op een hele dag eten.
• Eet sneller dan normaal.
• Eet tot hij of zij een onprettig gevoel heeft.
• Eet veel, ondanks dat diegene vol zit of geen honger heeft.
• Eet vaak de hele dag door.
• Denkt continue na over eten. Iemand met een eetbuistoornis is continue aan het zoeken naar eten. Dit kan ook betekenen dat iemand eten steelt of ‘s nachts naar de winkel gaat. Het kan zelfs zo zijn dat diegene bijvoorbeeld bevroren brood eet omdat hij of zij niet kan wachten tot het ontdooid is.
• Eet vaak alleen uit schaamte over de hoeveelheid.
• Wijst en keurt zichzelf af en/of voelt zich depressief of schuldig.

Boulimia nervosa

Iemand met boulimia nervosa heeft regelmatig eetbuien en probeert dit te compenseren door bijvoorbeeld over te geven, laxeermiddelen te gebruiken of overdreven veel te bewegen. Wanneer iemand over een periode van drie maanden minstens één keer per week een eetbui heeft en deze compenseert, is er sprake van boulimia nervosa. Net als bij anorexia nervosa hebben patiënten met boulimia een verstoord lichaamsbeeld. Mensen met boulimia nervosa hebben vaak een normaal gewicht. Daarom is boulimia nervosa vaak niet aan de buitenkant te zien.

Signalen:

• Eet normaal met andere mensen erbij.
• Ervaart controleverlies over de hoeveelheid van het eten, wat zorgt voor eetbuien.
• Heeft in het geheim eetbuien. Zo’n eetbui bestaat vaak uit vet en zoet eten en kan meer zijn dan andere mensen op een hele dag eten.
• Kan meerdere eetbuien op een dag hebben.
• Compenseert na een eetbui door over te geven, veel te bewegen of (laxeer)pillen te slikken.
• Denkt continue na over eten.
• Kan ook een vertekend lichaamsbeeld hebben.

Een eetstoornis is een psychisch probleem. Iemand met een eetstoornis kan aan weinig anders meer denken dan aan wel of niet eten, met grote gevolgen voor het lichaam en leven.

Anorexia nervosa

Anorexia nervosa is een eetstoornis waarbij iemand te weinig weegt en een verstoord lichaamsbeeld heeft. Patiënten met anorexia zijn heel bang om aan te komen en vaak bezig met ongezond lijngedrag, dwangmatig bewegen of andere, ongezonde manieren om energie kwijt te raken. Ondanks het lage gewicht blijft iemand toch veel bewegen en weinig eten.

Signalen:

• Is aan de lijn, telt calorieën, liegt over eten, kan stiekem eten weggooien of verstoppen.
• Volgt eetregels, zoals in een ander tempo eten, kauwt tig keer, vegetariër/veganist worden, drinkt te veel of juist te weinig water. Het kan ook dat iemand een hele lijst heeft met producten die niet gegeten mogen worden.
• Heeft rituëlen. Denk hierbij aan het schuiven met eten, het eten in stukjes breken of verdelen.
• Wil niet meer in het bijzijn van anderen eten.
• Heeft overdreven veel interesse in voeding, koken en afvallen. Het kan zelfs zijn dat een kind zelf boodschappen doet en kookt om te kunnen bepalen wat gegeten wordt.
• Is eten aan het compenseren, door bijvoorbeeld over te geven of (laxeer)pillen te slikken of door dwangmatig te sporten na het eten.
• Ervaart controleverlies bij het eten van een normale of kleine hoeveelheid eten.
• Staat tig keer per dag op de weegschaal en stelt eisen aan het gewicht.
• Heeft een vertekend lichaamsbeeld.

ARFID

Iemand met een vermijdende/restrictieve voedselinnamestoornis – ook wel ARFID (avoidant/restrictive food intake disorder) genoemd – eet te weinig en/of te selectief. Mensen die last hebben van restrictief eetgedrag, eten vaak wel een normale range van producten, maar eten er te weinig van omdat ze geen honger voelen en snel vol zitten. Andere mensen hebben juist een hardnekkig patroon van specifieke voedselvoorkeuren; ze weigeren dan een specifieke smaak of structuur. Ze zijn vaak overgevoelig voor de structuur van een product of walgen ervan. Ook kan iemand bang zijn voor de gevolgen van eten: om het door te slikken, om erin te stikken, om over te geven of om buikpijn of een allergische reactie te krijgen.

Iemand met ARFID kan ondergewicht hebben, een normaal gewicht en zelfs overgewicht. Ook bij normaal gewicht of overgewicht kan iemand ondervoed zijn. Een groot verschil met anorexia nervosa is dat mensen met ARFID geen verstoord lichaamsbeeld hebben of bang zijn om aan te komen.

Signalen:

• Heeft het gevoel dat bepaald voedsel onveilig is.
• Kan de eetregel hebben dat je wel of geen voedsel eet met een bepaalde textuur of structuur, geur, kleur of smaak. Soms mag voedsel met verschillende structuur absoluut niet tegen elkaar aanliggen op het bord. Een kipburger mag bijvoorbeeld niet vochtig worden door een saus. Of iemand wil alleen maar eten dat door de blender is gegaan, omdat diegene bang is om te stikken in grote brokken.
• Kan ook andere eetregels hebben.
• Heeft geen afwijkend lichaamsbeeld.

Bron: www.firsteetkit.nl