Vader en zoon
Natuurgerichte therapie biedt vaak toegang tot lagen die in een spreekkamer moeilijker te bereiken zijn. In deze column beschrijft therapeut Conny Hagen een vader-zoonsessie in het bos, waarin een veertienjarige jongen die worstelde met een depressie samen met zijn vader weer verbinding vindt — letterlijk en figuurlijk.
Door Conny Hagen
Zoon met vadersessies doe ik graag in het bos. Als ik vader uitnodig om hieraan mee te doen zegt hij: ‘Het bos vind ik wel leuk. Ik hoop dat je er niet te veel van verwacht, want met spelletjes in het bos kijk ik liever toe.’ ‘Ah, komt vast goed’, reageer ik en ik begrijp dat het voor hem misschien wel net zo spannend is als voor mij.
Als we elkaar al vroeg in het bos ontmoeten, staan we eerst even stil voor het weiland. ‘Hè bah, mist’, zegt vader. De veertienjarige Mike zegt niks en staart voor zich uit met zijn capuchon over zijn hoofd. ‘Wat is er wel fijn aan mist’, mijmer ik hardop. ‘Nou, helemaal niks’, zegt Mike en vader knikt.
We lopen verder en ik kijk naar de twee mannen. ‘Hé Mike, je loopt net zoals je vader en jullie hebben dezelfde hand in de zak. Wat lijken jullie op elkaar zeg!’ Dat ontdooit beiden. Ze bekijken elkaar en glimlachen van oor tot oor. Vader kijkt naar hem, zíet hem. Nu zijn ze helemaal samen.
We gaan van de paadjes af en Mike mag voorop. Ik blijf telkens vlakbij de zoon, ik sta aan zijn kant. Mike gedraagt zich als een ontdekkingsreiziger. Hij gaat dwars door het bos en baant zich een weg. Soms volgt vader op hetzelfde paadje en dan weer kiest hij een andere route. Alles kan. Autonoom en toch samen.
Dan ziet Mike een enorme boomhut. Wat een ontdekking! Vol ongeloof staan z’n vader en hij onderaan de boomhut bij de ladder. Samen overleggen ze of ze veilig naar boven kunnen klimmen. Mike mag eerst, want hij is licht. Vader coacht hem de ladder op. Telkens inspecteert Mike de treden door te voelen of ze stevig zijn. Vader staat erbij en kan hem opvangen mocht het misgaan. Het gaat goed. Mike zit bovenin de boomhut. Vader inspecteert de treden en klimt er achteraan. Mike wankelt even doordat de boomstammen ietwat rollen. Vader ondersteunt hem en even later staan vader en zoon trots met de armen om elkaar heen. Ik leg het vast met een foto.
Aan het eind van deze sessie wil ik Mike terug laten kijken naar zijn ontwikkeling van de afgelopen maanden. ‘Hoe gaat het nu met jouw depressie?’ Ik raap twee takken op die dat weer kunnen geven. ‘Laten we zeggen dat jouw sombere gevoel eerst zo dik was als deze tak. Daarna werd het wat dunner, zoals deze of zoals een andere tak. Waar sta je dan nu?’ Mike luistert, bekijkt de takken die op de grond liggen en loopt dan naar een hele dikke boom. Hij pakt de boomstam stevig vast en zegt: ‘Zo erg was het!’ ‘Het was zo erg, dat je wel dood wilde om het niet meer te hoeven voelen?’ ‘Ja’, zegt Mike.
Vader pakt nu ook verschillende takken en geeft ze aan Mike. Mike legt ze neer van dik naar dun. Aan het eind legt hij een handvol bladeren neer. ‘En nu is het zo, zoals deze donkere natte bladeren.’ ‘Wat fijn dat het nu zo goed gaat Mike’, zegt vader terwijl hij zijn arm om hem heen slaat.
Waarom natuurgerichte therapie werkt bij vader-zoonrelaties
Volgens MIND Nederland kan beweging en tijd in de natuur een positieve invloed hebben op stemming en veerkracht bij jongeren, wat natuurgerichte therapie extra waardevol maakt naast reguliere behandelvormen.
Natuurgerichte therapie haalt het gesprek weg uit de spreekkamer en brengt het naar een omgeving zonder de druk van oogcontact of stilte die soms als ongemakkelijk wordt ervaren. In het bos ontstaat ruimte voor gedeelde actie: samen lopen, samen een boomhut beklimmen, samen een uitdaging aangaan. Juist in die gedeelde actie, zoals in deze column het samen de ladder beklimmen, ontstaat vaak meer verbinding dan in een gesprek alleen.
Voor vaders en zonen die moeite hebben met het verwoorden van gevoelens, biedt natuurgerichte therapie een indirecte weg naar nabijheid. De therapeut in deze column benoemt bewust de fysieke gelijkenis tussen vader en zoon, wat direct een moment van herkenning en verbinding oplevert tussen de twee.
Werken met symbolen: takken als beeld voor een depressie
Een bekende techniek binnen natuurgerichte therapie is het gebruik van voorwerpen uit de omgeving om abstracte gevoelens concreet te maken. In deze sessie gebruikt de therapeut takken van verschillende dikte om de jongen te laten aangeven hoe zwaar zijn depressieve gevoelens waren, en hoe deze in de loop van de behandeling zijn afgenomen. Dit soort visuele, tastbare methoden maakt het voor kinderen en jongeren vaak makkelijker om te praten over moeilijke onderwerpen dan wanneer er alleen met woorden gewerkt wordt.
Natuurgerichte therapie is geen vervanging van reguliere psychologische behandeling bij ernstige klachten zoals een depressie, maar kan daar goed naast of in aanvulling op ingezet worden, zoals deze sessie laat zien.
Veelgestelde vragen
Wat is natuurgerichte therapie?
Natuurgerichte therapie is een vorm van begeleiding waarbij de buitenomgeving, zoals een bos, actief wordt ingezet om verbinding, reflectie en verwerking te ondersteunen.
Waarom wordt natuurgerichte therapie ingezet bij vader-zoonrelaties?
Omdat gedeelde actie in de natuur, zoals samen lopen of klimmen, vaak makkelijker verbinding oplevert dan een gesprek in een spreekkamer, vooral wanneer het verwoorden van gevoelens lastig is.
Hoe worden takken gebruikt in deze therapievorm?
Takken van verschillende dikte kunnen worden gebruikt als symbool om de zwaarte van een gevoel, zoals een depressie, concreet en bespreekbaar te maken.
Waar kan ik terecht als ik me zorgen maak over de mentale gezondheid van mijn kind?
Naast professionele hulpverlening kan de huisarts een eerste aanspreekpunt zijn. Bij acute zorgen over suïcidale gedachten is 113 Zelfmoordpreventie dag en nacht bereikbaar.
Lees meer persoonlijke en therapeutische verhalen over verbinding en herstel in het TCC Magazine 2023.
