De betekenis van loslaten wordt in deze tijd nogal eens te makkelijk weggezet als een simpel advies, terwijl het in de praktijk veel genuanceerder ligt. Vorig jaar ben ik begonnen met het schrijven van een boek. Het voelt als een logisch vervolg op het al een paar jaar mogen schrijven van columns in dit vakblad. Het lijkt alsof er hierdoor een schrijfknop is aangezet. Tussen de columns door merkte ik dat ik doorging met schrijven. Als vanzelf. Tot het me opviel dat er een soort van boek aan het ontstaan is. Het boek gaat over het proces van denken, voelen en evolueert naar mate het vordert, steeds meer naar Zijn. Als een samenvatting van de jarenlange ontdekkingstocht die ik aan het ervaren ben. Een boek dat jou uitnodigt mee te gaan op een eigen innerlijke ontdekkingsreis.
Het boek is in een vergevorderd stadium wat schrijven betreft, maar nog niet klaar voor publicatie. Toch wil ik je in deze en de volgende columns graag alvast meenemen in een aantal thema’s uit het boek. Hieronder deel ik een gedeelte over de betekenis van loslaten:
De betekenis van loslaten: meer dan afleiding
Loslaten is een term die in onze huidige tijd veelvuldig gebruikt wordt. Het is jou vast ook al wel gezegd: ‘Dat moet je gewoon loslaten!’
Vraag eens aan iemand die jou het advies geeft los te laten hoe hij of zij dat doet. Het je praktisch uit te leggen, stap voor stap (als in een handleiding), zodat jij het ook kunt doen. Meestal zal het antwoord zijn dat er voor afleiding gezorgd wordt. Gaan lezen, tv kijken, iemand bellen of wat dan ook om niet bezig te zijn met dat wat zich aandient. In wezen is dat geen loslaten, maar aandacht verschuiven. En uiteraard kan dat – tijdelijk – verlichting geven. Echter, dat wat de aandacht vraagt, heeft vaak de neiging weer met volle kracht (of zelfs heviger) terug te komen. Kun je weer aan de slag met afleiden. En natuurlijk kun je daar te allen tijde steeds opnieuw voor kiezen.
Van de andere kant hoef je iets niet los te laten als je het niet eerder hebt vastgepakt. Als je iets niet als ‘waar’ hebt gelabeld om er daarna iets mee te moeten. Het vastpakt om er daarna strijd mee te gaan voeren. Het als een probleem labelt, waardoor het een project is geworden dat opgelost moet worden.
De betekenis van loslaten volgens Van Dale
De betekenis van loslaten volgens Van Dale is:
in vrijheid stellen
met rust laten; laten rusten: een probleem loslaten, zich er niet langer druk over maken
verklappen: de verdachte liet niets los
niet meer houden; los worden: die lijm laat los
Loslaten is heel feitelijk er niets mee hoeven te doen. Voorheen niet, nu niet en later niet. Je laat het los, hier en nu en daarmee hoeft het dus niet opgelost te worden. Hoef je niet iets niet of juist wél te doen, in de hoop dat het verandert. Je pakt het niet vast als iets wat je actief moet gaan loslaten. Je stopt met ‘werken’ aan dat wat volgens jouw ego losgelaten moet worden. Je laat het zijn omdat het nu is.
Hoe mooi dan ook Van Dale’s … ‘in vrijheid stellen’ …
De betekenis van loslaten in de psychologie
De betekenis van loslaten zoals in deze column beschreven, sluit opvallend aan bij inzichten uit de acceptance and commitment therapy (ACT), een erkende vorm van gedragstherapie. Binnen ACT wordt onderscheid gemaakt tussen experiëntiële vermijding (het wegdrukken of afleiden van een gevoel) en acceptatie (het gevoel er laten zijn zonder ertegen te vechten). Onderzoek naar ACT laat zien dat acceptatie op de langere termijn vaak effectiever is dan vermijding bij het verminderen van stress en piekeren, wat aansluit bij het onderscheid dat in deze column wordt gemaakt tussen ‘afleiden’ en echt ‘loslaten’.
Meer achtergrond over acceptance and commitment therapy is te vinden via Psychologie Magazine.
Lees ook meer gerelateerde artikelen op de themapagina van TCC Magazine 2024.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen loslaten en afleiding volgens de betekenis van loslaten in deze column?
Afleiding verschuift de aandacht tijdelijk naar iets anders, waardoor het gevoel vaak later met evenveel of meer kracht terugkomt. De betekenis van loslaten die hier wordt beschreven gaat dieper: het gevoel er laten zijn, zonder ermee te hoeven ‘werken’ of het te moeten oplossen.
Is de betekenis van loslaten hetzelfde als iets negeren?
Nee. Loslaten betekent niet dat je een gevoel ontkent of wegstopt, maar dat je het niet langer als een op te lossen probleem behandelt. Dat is een wezenlijk verschil met negeren, waarbij je een gevoel juist actief buitensluit.
Hoe oefen ik de betekenis van loslaten in de praktijk?
Begin met het opmerken wanneer je een gevoel of gedachte automatisch als ‘probleem’ labelt. Door bewust te merken dat je iets ‘vastpakt’, kun je stap voor stap leren om het ook weer te laten zijn, in plaats van er meteen iets mee te willen doen.
Waarom voelt loslaten voor veel mensen zo moeilijk?
Omdat onze cultuur vaak gericht is op oplossen en controleren, voelt het tegenintuïtief om iets juist niet aan te pakken. De betekenis van loslaten vraagt een omslag in denken: van actief ingrijpen naar vertrouwen dat iets er mag zijn zonder onmiddellijke actie.
