Leven zonder verwachtingen klinkt aantrekkelijk, maar blijkt in de praktijk een flinke uitdaging, zoals deze persoonlijke column laat zien. Zoals je in de vorige drie columns hebt kunnen lezen, ben ik vorig jaar begonnen met het schrijven van een boek. Een boek dat je meeneemt over gedachten, het voelend lichaam en overgave. Nu het schrijven ‘af’ is, merk ik dat het eigenlijk pas begint.
Wat is het vervolg? Gaat het uitgegeven worden of kan het gewoon blijven bij iets wat geschreven is? Zonder dat er ook daadwerkelijk iets mee moet gebeuren. Zonder dat het een tastbaar boek wordt. Dat het schrijven op zich de actie was en daarmee is het ‘klaar’.
Leven zonder verwachtingen: waar komt de druk vandaan?
Ik vind het een interessante overweging. Kan het gewoon bij het schrijven op zich blijven? Grappig, het is een vraag die ik niet heb zien aankomen. Het schrijfproces en de verkregen inzichten hebben de overweging spontaan laten ontstaan.
Heel feitelijk, de tekst is gecreëerd door het noteren van woorden. Woorden die andere woorden hebben uitgenodigd. En toen was er een manuscript. Meer is het eigenlijk niet. Kan het daarbij blijven? Dat voelt toch wel raar. Ik heb er toch niet voor niets zoveel tijd en energie aan besteed. Nu moet het ook iets worden. Nu moet het ook uitgegeven worden, toch?
Alsof aan alles wat je doet, automatisch een verwachting zit. Je gaat uit eten en het moet lekker en gezellig zijn. Je gaat sporten en daardoor moet je afvallen of meer spiermassa opbouwen. Als het dan niet aan de verwachting voldoet, is er op zijn minst teleurstelling.
Als je het zo bekijkt, doen we eigenlijk helemaal niets onvoorwaardelijk. Alles moet iets opleveren. Eten, slapen, samenzijn, lezen, tv kijken et cetera.
Leven zonder verwachtingen: onvoorwaardelijk in het moment
Hoe zou het zijn als je dingen onvoorwaardelijk zou doen? Gewoon omdat je het in het hier en nu doet. Zonder dat het je iets extra’s oplevert.
Het zou betekenen dat ons hoofd er niets mee hoeft. Je eet en proeft wat je eet. Je ervaart de smaken, geuren en kleuren. Puur de beleving in het moment. Je sport, beweegt je spieren. Je beleeft wat een moment inhoudt, niet meer en niet minder dan dat.
Je hebt vast al wel eens gemerkt dat, als je hoofd niet meedoet, je puur in het moment bent. Een fantastisch gevoel. Er is geen verwachting over wat je op dat moment doet, je gaat opleveren. Zodra dat er wel is, is het goede gevoel gelijk weg. Dan beoordeel je als het ware weer, is er goed of fout.
Wat is een verwachting eigenlijk? Een verwachting is een gedachte; poreus, vluchtig en leeg. Een verwachting heeft niets in zich waar je je aan vast kan houden. Geen zekerheid. Geen waarde. Het is een gecreëerd beeld over wat je hoopt dat er gaat gebeuren. Daarmee is het beperkt en gekleurd.
Hoe zou het zijn, om dat wat je in het hier en nu beleeft, liefdevol te ‘dragen’, en vandaaruit te ervaren wat er vanzelf uit ontstaat. Onvoorwaardelijk. Zonder verwachtingen. Dat is ook wat ik nu doe met het manuscript.
En ach, benieuwd ben ik natuurlijk wel…
Leven zonder verwachtingen: wat zegt de psychologie?
Leven zonder verwachtingen sluit aan bij inzichten uit de mindfulnesspsychologie over het verschil tussen doelgericht handelen en ‘zijn’-modus. Onderzoek naar mindfulness, zoals dat van Jon Kabat-Zinn, laat zien dat mensen die vaker in het huidige moment aanwezig zijn, minder last hebben van piekeren en meer voldoening ervaren in alledaagse activiteiten. Leven zonder verwachtingen betekent in die zin niet dat je nergens meer naar streeft, maar dat je een activiteit niet langer volledig laat afhangen van het resultaat dat je ervan verwacht.
Meer informatie over mindfulness en het omgaan met verwachtingen is te vinden via de Vereniging voor Mindfulness.
Lees ook meer gerelateerde artikelen op de themapagina van TCC Magazine 2024.
Veelgestelde vragen
Is leven zonder verwachtingen hetzelfde als nergens naar streven?
Nee. Leven zonder verwachtingen betekent niet dat doelen niet meer belangrijk zijn, maar dat je geluk en voldoening niet volledig laat afhangen van het behalen van een specifiek resultaat. Je kunt nog steeds ergens naartoe werken, zonder dat teleurstelling je in de weg staat als het net anders loopt.
Waarom voelt leven zonder verwachtingen soms ongemakkelijk?
Omdat we gewend zijn om aan bijna elke activiteit een doel of resultaat te koppelen. Leven zonder verwachtingen vraagt een omslag: iets doen om het doen zelf, in plaats van om wat het oplevert, en dat kan in het begin onwennig voelen.
Hoe begin ik met leven zonder verwachtingen in het dagelijks leven?
Kies een alledaagse activiteit, zoals eten of wandelen, en probeer deze bewust te ervaren zonder te beoordelen of het ‘goed genoeg’ is. Leven zonder verwachtingen leer je het beste door kleine, herhaalde oefenmomenten, niet door in één keer alles los te laten.
Kan leven zonder verwachtingen helpen bij teleurstelling?
Ja, omdat teleurstelling vaak ontstaat uit het verschil tussen wat je verwachtte en wat daadwerkelijk gebeurde. Door bewuster met verwachtingen om te gaan, kan leven zonder verwachtingen bijdragen aan minder teleurstelling en meer acceptatie van hoe dingen daadwerkelijk lopen.
