Vanzelfsprekend – hulpverlenen in vertrouwen

Wat als het klavertjevier niet symbool staat voor geluk op zich maar voor hoe we denken geluk te moeten zoeken, vinden en verdienen? Als het zoeken van een klavertjevier tussen de normale klavertjes, zo zoeken we ook naar welbevinden, rust en zelfvertrouwen buiten het normale. We zoeken het in de juiste omstandigheden, in bezit, perfecte relaties en succesvol zijn. We proberen het te vinden in een rustig hoofd, een goed gevoel en wenselijk gedrag. We denken dat, als we hard genoeg werken aan onszelf, we dan ‘gelukkig zijn’ verdienen. Wat als dit de misvatting is waar het klavertjevier naar wijst? De ironie van iets zoeken waar het niet te vinden is?
In tegenstelling tot klavertjesvier zijn klavertjesdrie overal te vinden. Net als mentale veerkracht en welbevinden overal te vinden is. In dit boek wijzen we dan ook graag naar het klavertjedrie als symbool voor het weer zien van mentale veerkracht en welbevinden als vanzelfsprekendheid in jezelf en in andere mensen. Het wijst naar iets wat er altijd al is geweest en zal zijn en waar je op mag vertrouwen. Het is hooguit vergeten, niet erkend of niet gezien. Zoals we zoveel voor lief nemen wat vanzelfsprekend is.

Vertrouwen gaat over ergens van uit kunnen gaan, ergens op kunnen rekenen. Vertrouwen maakt ontspannen en geeft veerkracht. Het zorgt ervoor dat iets kan gaan zoals het is bedoeld, dat het niet wordt tegengehouden of stagneert. We worden geboren met vertrouwen. Kinderen vertrouwen op hun ouders/verzorgers, hun omgeving, de wereld om hen heen, maar hebben ook vertrouwen in hun eigen kunnen. We lijken het basale vertrouwen gaandeweg te verliezen als we opgroeien. Dat kan zijn vertrouwen in onszelf, onze kwaliteiten, ons lichaam, onze gezondheid, onze gesteldheid, onze veerkracht maar ook in andere mensen en/of in de wereld. Het ervaren van verlies van vertrouwen heeft grote invloed op hoe we ons voelen, op ons functioneren, op het ervaren van mentale veerkracht en welbevinden. Veel mensen komen dan ook met gebrek aan vertrouwen bij hulpverleners terecht.

Wanneer we denken dat we vertrouwen kwijt zijn, kunnen we het leven logischerwijs ervaren als zwaar, overweldigend en onvoorspelbaar. Dit eist zijn tol op allerlei gebieden. Veel acties die we ondernemen, gaan over het veranderen van onze ervaring door het willen veranderen van onze gedachten, gevoelens en gedragingen. Vaak wordt er gezocht naar een oorzaak in het verleden en wordt er gestreefd naar verbetering voor de toekomst. Het kan zich uiten in een zoektocht naar een betere versie van onszelf of het willen veranderen van onze omgeving. Onschuldige neigingen die we allemaal hebben, maar die vaak meer lijden teweegbrengen dan nodig.

Drie principes die onze ervaring bepalen, zijn altijd aan het werk. Zo stuurt een principe alles in en om ons heen (principe ‘Zijn’). Dit principe houdt alles in beweging en streeft naar heelheid. Je kunt het onze natuur of de energie achter alles noemen. Het is in alles en iedereen aanwezig. Daarnaast is elk mens in staat te denken en heeft elk mens constant gedachten (principe ‘Gedachten’). Gedachten die vanzelf komen en gaan. We beleven de wereld altijd vanuit ons denken. Behalve dat we gestuurd worden en denkende wezens zijn, zijn we ook in staat onze gedachten, emoties en lichamelijke gewaarwordingen te ervaren in het huidige moment (principe ‘Bewustzijn’). We zijn hierin allemaal hetzelfde. Zonder deze drie-eenheid hebben we geen menselijke ervaring.
Het bespreken van inzicht in de drie principes zit op een heel ander niveau. Niet de inhoud van het denken is relevant, maar het herkennen van de kwaliteit ervan. Niet het voorkomen of het doorvoelen van nare emoties is het doel, maar het begrijpen welke signaalfunctie ze hebben. Niet de nadruk leggen op het moeten veranderen van gedrag maar het begrijpen van hoe het logischerwijs ontstaat, zodat het blijven uitvoeren van ongewenst gedrag onlogisch wordt. Daarbij gaat het over wat ieder mens van nature bezit aan gezondheid, flexibiliteit, inspiratie, zelfvertrouwen en creativiteit. Met dit inzicht ga je als vanzelf moeitelozer om met wat je gewenst en ongewenst meemaakt (zonder de ervaring te moeten veranderen). Zodra je dit voor jezelf ziet, kun je het gaan delen met anderen.

Dit boek gaat over wat voor iedereen geldt, altijd en in elke situatie. Je kunt de gedachten, gevoelens en gedragingen van de ander, maar ook van jezelf, gaan begrijpen. Je kunt het normaliseren, zien dat iedereen altijd handelt met wat hij/zij denkt beschikbaar te hebben in het moment. Je kunt ook gaan vertrouwen op wat er altijd beschikbaar is, zelfs in de meest heftige situaties. Ook als het denken, voelen en gedrag zo ongewenst lijkt. Je gaat ook zien dat mensen eigen inzichten gaan opdoen waar oplossingen uit voortkomen die jij als hulpverlener niet beter had kunnen adviseren of verzinnen. Deze aanpak ‘ontzorgt’ je als hulpverlener. Je bent als vanzelf minder bezig met je eigen gedachten en gevoelens over die ander. Dat geeft nog meer rust en ruimte voor nieuw inzicht bij degene die je wilt helpen. En reken maar dat je er zelf ook steeds weer nieuw inzicht door opdoet!

De zwaartekracht werkt altijd en voor iedereen. Of je zwaartekracht nu wel of niet begrijpt, het werkt altijd en voor iedereen op dezelfde manier. Voordeel van het begrijpen is dat je het kunt voorspellen en er minder een troep van maakt. Je weet dat alles naar beneden valt. Een glas water als je het loslaat, maar ook jouw lichaam als je uit balans raakt. Je valt nog steeds maar je kunt het begrijpen en er rekening mee houden. Zo zijn er ook principes die onze menselijke ervaring creëren, bij iedereen zonder uitzondering. Het begrijpen van deze principes zorgt ervoor dat je jouw eigen ervaring beter kunt begrijpen en er minder een troep van kan maken.

‘Ik zou deze gesprekken aan iedereen aanraden die, zoals ik, het vertrouwen in de eigen mentale gezondheid kwijt was. Het vertrouwen dat je goed bent zoals je bent, dat je heel bent, niet kapot bent of kapot kan. Dit heeft mij enorm geholpen om weer te vertrouwen op m’n lichaam, op de goede mechanismen van m’n brein.’
‘Na alle therapie die ik eerder had gevolgd, was het een verademing om te leren dat ik niets hoefde te doen. Er was en is niks mis met mij. Ik hoefde helemaal niet in te gaan op al die gedachten. M’n gevoelens waren niet ‘slecht’ en andere ‘goed’, ze zijn als een natuurlijke thermometer om mij aan te geven wat voor gedachten ik ervaar. Dit maakt dat ik bewuster kan kiezen welk denken te volgen.’
‘Ik ben niet meer bang om mijn eigen emoties te voelen en ben meer in het moment.’

Welbevinden is een constante, geen variabele. We ervaren het hooguit wisselend door de invloed van gedachten. Dit is geheel normaal en menselijk.
Emoties zijn je dashboard om je te helpen navigeren. Ze zeggen alleen iets over de kwaliteit van je denken in het moment. Ze vertellen alleen wat jij tijdelijk ziet als een waarheid. Of je richting welbevinden denkt of niet.
Het is nuttiger om te navigeren op de kwaliteit van ons denken dan op de inhoud ervan.
We worden gewaarschuwd door onze emoties als onze staat van zijn niet helder is en we niet in staat zijn tot het krijgen van helpende, nieuwe gedachten.
Je kan nooit in de buurt komen van de wijsheid die iemand zelf heeft om met eigen oplossingen te komen.

Petra is ervan overtuigd dat achter alle mogelijke klachten een volkomen gezond, krachtig en flexibel persoon schuilgaat. Petra werkt sinds 2003 binnen de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) met allerlei verschillende cliënten. Ze werkt nu met veel plezier als zelfstandig gevestigd psycholoog.
Suzanne is van jongs af aan geïnteresseerd in het welbevinden van mensen en het verlichten van lijden. Ze werkt sinds 2003 in het ziekenhuis en is een ervaren hulpverlener, trainer en ontwikkelaar van leefstijlinterventies. Ze werkt nu als facilitator sociale zorginnovatie, waar ze het innovatievermogen van mensen en structuren vergroot.
Het zien van wat voor ieder mens gelijk is, is een onuitputtelijke bron van inzicht en inspiratie voor zowel Petra als Suzanne, wat ze dolgraag delen. Middels hun gezamenlijke project Klavertje Drie zetten ze zich dan ook heel graag in om dit beschikbaar te maken voor zoveel mogelijk mensen. Dit in zowel individuele gesprekken, in groepen als door het schrijven van boeken, artikelen en de Klavertje Drie Academie.

Boekfragment uit Vanzelfsprekend, Hulpverlenen in vertrouwen, door Suzanne Bader en Petra Balke. www.samsarabooks.com, www.klavertjedrie.nu, www.3principes.nl