Een cliënt met levensfaseproblematiek stelde mij de volgende vraag: ‘Hebben wij eigenlijk een vrije wil en controle over onze keuzes?’ Wat een moeilijke vraag. Ik stelde voor om het samen te onderzoeken.
Volgens deterministen bestaat er geen toeval, omdat alles al van tevoren bepaald is. Elke gebeurtenis wordt bepaald door andere gebeurtenissen die al gebeurd zijn. Anderzijds volgens het gedachtegoed van de filosofie van de vrije wil, zijn we de architecten van onze eigen keuzes en daarmee van ons eigen leven!
Maar….. ‘Hebben wij werkelijk de macht om onafhankelijk van externe invloeden, onze eigen keuzes te maken? Kunnen we ons volledig loskoppelen van de context waarin we leven? Of is alles van elkaar afhankelijk en zijn we marionetten gedreven door de onzichtbare draden van het lot? En zijn we slechts toeschouwers van ons eigen levensscript, terwijl onze hersenen de werkelijke auteurs zijn. Maken onze hersenen onze keuzes al voordat we er ons van bewust zijn, volgens de allerlaatste neurobiologische onderzoeken?’
Er volgden boeiende gesprekken, verhitte discussies, interessante standpunten en we kwamen er niet uit. Zou ook gek zijn, want de aller knapste filosofen zijn nog steeds verstrikt in de eindeloze dans tussen determinisme en de vrije wil.
Wat er wel ontstond, was ruimte en inzicht in onze eigen aannames en overtuigingen. Onze levensvisie werd bijgesteld inzake moraliteit, eigen verantwoordelijkheden en keuzevrijheid. Het complexe onderwerp raakt aan al onze levensdomeinen.
En mijn cliënt kon toch een stap maken in de levensfase die hem gevangenhield. Voor hem lag de sleutel in de wetenschap dat de vrije wil niet zozeer te vinden is in de vraag of we werkelijk vrij zijn in onze keuzes, maar eerder in het vermogen dat we hebben, om te leren en te reflecteren. Dat we ons bewust zijn van onze keuzes en ons gedrag en dat we kunnen leren van crisis en levenservaringen. Dat gaf hem weer een zekere mate van regie in zijn leven, waardoor hij kon verwerken en nieuwe mogelijkheden kon leren zien.
Dank je wel bijzondere cliënt voor al deze levensverrijkende inzichten!
Authenticum
Anita Laumann
