Vingerafdruk
Onlangs kreeg ik van een goede vriendin een boekje cadeau: Vingerafdruk van verdriet van Manu Keirse. Het boekje had haar geholpen op verschillende momenten van rouw in haar leven en nu gaf ze het aan mij, ter voorbereiding. Want op het moment van rouw is er vaak de ruimte niet om rustig een boek te lezen, laat staan dat de inhoud van het boek doordringt. Daarom gaf ze me het boek nu alvast. Zodat ik me kon voorbereiden op het verlies dat eraan gaat komen.
En eigenlijk vind ik dat een heel mooi en ook wijs idee. Je voorbereiden op verlies is haast niet mogelijk. Ieder verlies voelt anders en rouwen voelt voor iedereen anders. Maar al lezende hoop ik dat sommige passages blijven hangen, zodat ik er troost in kan vinden of dat het me inzicht geeft in mijzelf en vooral ook dat ik begrip kan opbrengen voor mijzelf en de mensen om me heen die ook rouwen en dat doen op hun manier.
Bovendien begint de rouw niet op het moment dat iemand die je dierbaar is, overlijdt. Rouw kan al eerder beginnen, zowel voor degene die gaat overlijden als voor degene die achterblijft. Ik merk dat ook hierbij het boekje troost biedt.
Het boekje ligt naast m’n bed en ik lees er een stukje uit wanneer ik er gelegenheid voor heb. Het voelt goed om me zo een beetje voor te bereiden, maar ondertussen hoop ik dat dat voorbereiden nog heel lang mag duren. Dat definitieve moment van afscheid, daar ben ik nog niet klaar voor.
De vingerafdruk van ieder verdriet
De titel van het boekje bleef me bij: Vingerafdruk van verdriet. Net zoals geen twee vingerafdrukken hetzelfde zijn, is ook geen twee vormen van rouw identiek. De vingerafdruk van mijn verdriet zal er anders uitzien dan die van mijn vriendin, ook al lezen we hetzelfde boekje en bereiden we ons allebei voor op verlies. Dat besef helpt me om milder te zijn, zowel naar mezelf als naar anderen die rouwen op een manier die ik misschien niet meteen begrijp.
Ik merk dat het idee van een vingerafdruk van verdriet ook iets zegt over herinnering. Een vingerafdruk laat een spoor achter, iets tastbaars dat blijft, ook als de persoon die het achterliet er niet meer is. Op die manier voelt rouw niet alleen als verlies, maar ook als een soort bewijs dat iemand er is geweest en indruk heeft gemaakt op mijn leven. Die gedachte troost me meer dan ik had verwacht toen ik aan het boekje begon.
Wat ik ook meeneem uit het lezen, is dat voorbereiden op verlies niet betekent dat je het verlies wilt versnellen of ernaar verlangt. Het is eerder een manier om nu al ruimte te maken voor gevoelens die anders misschien overweldigend zouden zijn. Door nu al, in alle rust, na te denken over wat rouw met me kan doen, hoop ik dat ik er later — wanneer het zover is — iets minder overrompeld door zal zijn. Al weet ik ook dat je jezelf daar nooit helemaal op kan voorbereiden.
Voor wie zelf op zoek is naar een boekje dat troost biedt bij anticiperend verdriet, of dat gewoon wil lezen over wat rouw met een mens doet, kan ik Vingerafdruk van verdriet van harte aanraden. Wie meer wil lezen over de auteur, kan terecht op de Wikipediapagina van Manu Keirse, en wie zich breder wil verdiepen in het onderwerp kan ook onze artikel over rouw en verlies lezen. Het is geen dik boek en geen zwaar boek, maar wel een boek dat je aan het denken zet over de eigen, unieke vingerafdruk die verdriet in je leven achterlaat.
Misschien is dat wel de kern van wat een boekje als dit kan doen: het geeft je taal en beelden voor iets waar woorden vaak tekortschieten. De vingerafdruk als metafoor blijft me bij, juist omdat hij zo eenvoudig is en tegelijk zoveel zegt. Ieder verlies laat een eigen spoor achter, en het mag er zijn, in al zijn unieke vorm.
