Hoe houd je het gezellig thuis? 30 manieren om je kind en jezelf op te voeden

Eind april verscheen het boek Hoe houd je het gezellig thuis? van Charlotte Borggreve. Een praktisch doe-boek voor ouders, kinderen, jongeren en professionals. In haar boek staan ruim 30 manieren om als gezin op een positieve manier om te gaan met de uitdagingen van alledag.

Door: Charlotte Borggreve

Nadat ik afgestudeerd was als orthopedagoog en gewerkt had bij Jongeren Opvang Purmerend – een opvanghuis voor weggelopen kinderen en jongeren -, leerde ik pas in het Kinderkookkafé Amsterdam hoe het is om écht naar kinderen te kijken en te luisteren.

In 1981 was ik een van de initiatiefnemers van het Kinderkookkafé: een restaurant waar kinderen koken voor gasten. Kinderen kregen er verantwoordelijkheid naar draagkracht. Wij vonden, en dan spreek ik over de jaren tachtig, dat kinderen te veel in een vrijblijvend speelhoekje werden geplaatst en te weinig deelnamen aan de volwassen wereld. En waar zou je dat nu wél kunnen doen: in een restaurant natuurlijk! Daar moet je koken, bedienen, barkeepen, afrekenen en afruimen.

De ideeën die ten grondslag lagen aan de visie van het Kinderkookkafé, waren en zijn nog steeds gebaseerd op die van Maria Montessori en Janusz Korczak. Vooral de laatste vond en vind ik een inspirerende pedagoog. Zijn overtuigingen zijn een prachtige leidraad voor het omgaan met en het coachen van kinderen. Korczak zei eens: “De volgende dag, tijdens het gesprek in het bos, heb ik voor het eerst niet tegen de kinderen, maar mét de kinderen gesproken: ik praatte niet over hoe ik wilde dat zij zouden zijn, maar over hoe zij willen en kunnen zijn.”

Dat is precies wat ik als kinder- en jongerencoach ook doe, als er een klant naar mij toe komt met een probleem: ik zoek naar de ervaringen waarover het kind reeds beschikt. Ik vraag dan ook altijd: ‘Is het je al eens gelukt om het gewenste gedrag te vertonen? En hoe kan je zorgen dat dat vaker gebeurt? Wat heb je nodig?’ Kinderen kunnen hier altijd perfect antwoord op geven. Een kans voor mij als coach om daar samen op door te gaan.

Korczak ging ervan uit, dat een kind in elke fase van zijn leven een volwaardig menselijk wezen is en niet slechts een onaf mens, die nog van alles niet kan. Als coach erken je ook het eigen actief aandeel van kinderen in hun ontwikkeling, met inbegrip van hun eigen verantwoordelijkheid daarvoor en de uitdaging dit eigen aandeel actief ter hand te nemen.

Bij Korczak lees je in zijn beschrijvingen over kinderen en opvoedingssituaties, dat hij ieder kind ontmoet op een unieke wijze. ‘Voor ieder probleem, ieder kind, iedere dag is een unieke reactie van de opvoeder nodig.’ Een goede coach zoekt ook samen met het kind naar zijn eigen wijze. Je biedt geen standaardtraject maar kijkt elke sessie weer naar wat hij op dat moment nodig heeft. Korczak deed het, en wij als coaches kunnen dat ook doen: kinderen in hun denken en redeneren volstrekt serieus nemen. Met de toon en de taal die je hanteert, geef je het kind het gevoel dat het op basis van gelijkwaardigheid met je in gesprek is.

Daarmee zijn we aangeland bij dat wat ik de essentie van mijn werk beschouw: de gelijkwaardigheid van kinderen en jongeren aan mij als coach/volwassene centraal stellen. Pas dan kan er een dialoog ontstaan waarbij de coach respect heeft voor eigen kunnen, durven en willen van kinderen. Als volwassene moet je dan solidair en beschikbaar zijn. Ik neem het niet over of los het niet op, maar geef ze het vertrouwen en daardoor het zelfvertrouwen dat ze het zelf kunnen aanpakken.

Je bespreekt met het kind (jongere) wat de ouders moeten weten of doen, en je geeft tips die je samen hebt besproken. Dat ze zelf met hun ouders of de meester of juf of vriend of vriendin of werkgever gaan bespreken wat voor hem of haar goed is en hoe die ander daarbij kan helpen. Zo houden ze zelf de verantwoordelijkheid voor het oplossen en aanpakken van hun probleem: jíj luistert, je kijkt en je overlegt. Het kind zal zich daardoor minder snel vleugellam voelen of het gevoel hebben dat de coach of anderen bepalen en regelen. Je neemt als volwassene niet de regie over, maar laat die aan het kind.

Mijn boek Hoe houd je het gezellig thuis? 30 manieren om je kind en jezelf op te voeden is een weerspiegeling van deze ideeën.

Ouders vragen mij vaak na een coachingstraject: ‘Hoe kan ik als ouder mijn kind verder begeleiden?’ Voor hen heb ik dit boek gemaakt. Zo kunnen ze na de coaching zelf verder met behulp van de ideeën en werkvormen in dit boek. Daarnaast is dit boek ook handig voor ouders die zélf hun kind willen coachen en motiveren of voor ouders die het even niet weten en een paar ideeën nodig hebben om weer door te kunnen gaan. Ook voor ouders die hun eigen gedrag willen veranderen in de omgang met hun kind, is dit boek een aanrader. Het is een doe-boek met praktische methodes die ik in mijn coachingspraktijk gebruik. Met suggesties die ouders op een regenachtige zondagmiddag met hun kind kunnen doen, gewoon als spelletje of tijdens een gezellig samenzijn. Maar die ze ook kunnen gebruiken, als hun kind even door een lastige periode gaat of als zij er samen niet zo een-twee-drie uitkomen.

Kan je als ouder, coach van je kind zijn? In mijn boek geef ik, net als in mijn praktijk als coach, de regie aan de ander. In mijn praktijk aan de kinderen en jongeren, in mijn boek aan de ouders en hun kinderen. Als ouders en hun kinderen ervaren dat ze zelf hun problemen kunnen aanpakken, geeft dat veel hoop en vertrouwen voor de toekomst. Immers, als het hun die ene keer gelukt is, zal het de volgende keer vast ook lukken. En mocht het een keer misgaan, dan hoeven ze zich niet te laten ontmoedigen maar ontdekken ze hun sterke kanten, hun hulpbronnen, hun kwaliteiten om het nog eens, misschien op een andere manier, te proberen.

Soms zijn de problemen te complex, of zitten ouders en kinderen in een patroon waar ze niet zonder hulp uitkomen. Dan is de hulp van een professional, die dan een tijdje meeloopt, onontbeerlijk. Maar een goede professional laat zijn klanten uiteindelijk weer los. Het is dan fijn als ouders nog wat hulp en steun hebben. Dat hoop ik met dit boek te bereiken: een handig hulpmiddel om op een speelse manier problemen aan te pakken om zo rust en harmonie in huis te creëren.

Ook voor professionals is het boek een handig naslagwerk of te gebruiken om ideeën op te doen. Zo vind je in het boek onder andere spelletjes, zoals het kwaliteitenspel, een ganzenbord (om veranderingen te realiseren) of een spelletje om emoties te leren herkennen; handige dagboeken om gewoontes te veranderen, zoals een droogdagboek en een slaap/waakdagboek; manieren om om te gaan met boosheid of angst met behulp van leuke ideeën (een woedejas, een woedemeter, teken de angst en stop het in een doosje); opdrachten, zoals elke week een compliment in de complimentenboom hangen of een verrassingsdag organiseren; tips voor ouders, zoals de badkamertechniek (bij ruzie zonder je je af in de badkamer met een boek en laat je je kinderen het zelf oplossen), hoe je een leuk gesprek voert met een kind, hoe je als ouders oplossingsgericht opvoedt, een gezinsvergadering organiseren, doen wat werkt en hoe je doorgaat als het even tegenzit; en oefeningen, zoals mindfulness-oefeningen, leren omgaan met kritiek en hoe je betere gedachten krijgt.

Dit boek kan dus voor ouders, kinderen en coaches een mooie aanzet zijn tot een goed gesprek, een middel om gevoelens en frustraties boven water te krijgen en aan te pakken, om elkaar complimenten te geven en vertrouwen te geven. Om kwaliteiten te ontdekken, gedrag te veranderen en te leren omgaan met verlies en scheiding.

www.charlottekindercoaching.nl
www.charlottejongerencoaching.nl

* Korczaks pedagogische ideeën door Theo Cappon (www.korczak.nl)

Gezellig thuis met kleine stappen

Een gezellig thuis creëer je niet in één dag: kleine, praktische stappen bij het opvoeden maken al snel het verschil in de sfeer thuis. Benieuwd naar meer? Lees ook andere artikelen bij Curova, of bekijk tips over opvoeden via het Nederlands Jeugdinstituut.