Mijn man is ziek. Hij heeft kanker. Hij had het al eerder. In 2009. Hij werd behandeld, toen leek het weg. Nu is het terug. De ernst waarmee de arts ons de uitslag van de scan vertelde, kwam als een mokerslag binnen. We gingen naar huis. Mijn reactie was die van de angst. In eerste instantie werd ik ontzettend nerveus. Hij niet. Na een aantal weken, waarin hij inmiddels een nierdrain had gekregen, keerde de rust terug. Nu hoefde hij ’s nachts niet meer 14 keer uit bed. Wij hebben de arts expliciet verzocht ons geen tijdsprognose te geven. Ook al ben ik van mening dat deze altijd fluctueren, denk ik ook dat zo een prognose zich in het onderbewuste kan nestelen en daar tot een zichzelf vervullende voorspelling kan verworden (self-fulfilling prophecy). Op dit moment is hij vooral erg moe. Hij heeft nergens pijn, maar hij is moe moe moe.
Toen hij de eerste keer ziek werd, was de behandeling curatief. Er volgde een heel zwaar jaar, maar wij sloegen ons er doorheen en het leven ging verder. Een wonder. Ik heb toen wel van mensen te horen gekregen hoe ‘sterk’ ze mij vonden. Voor de patiënt is het een verschrikking. Operaties, sondevoeding, stoma, chemo, bestraling, noem maar op. Je zult het maar door moeten maken. Maar voor de mantelzorger is het ook geen sinecure. Ik had daar echter zelf niet bij stilgestaan. Ik vond mezelf niet sterk. Ik deed gewoon wat er moest gebeuren.
Maar onlangs las ik een boek van Guy Corneau, een Canadees schrijver, over zijn eigen ziekteproces en heelwording. Het beschrijft alle dingen die hij heeft gedaan om zichzelf te helen, naast de chemo. Aan het eind van het boek is er echter een hoofdstuk dat gaat over de rollen die zich omkeren. Terwijl hij aan de beterende hand was, had hij een vriendin die ook kanker had maar categorisch ziekenhuisbehandeling weigerde, omdat zij stellig geloofde dat zij zichzelf volledig kon helen. Ze werd echter steeds zieker. En nu stond hij erbij en kon alleen maar voor haar zorgen en proberen haar leed een beetje te verlichten. In dat hoofdstuk beschrijft hij hoe zwaar dat ‘erbij staan en ernaar kijken’ is. De onmacht die je voelt, omdat je toekijkt en maar zo ontzettend weinig kunt doen voor degene van wie je houdt. Uiteindelijk overlijdt zij.
Waar je veel leest en hoort over hoe je leven vorm te geven en te doen waar je gelukkig van wordt, hetgeen ik allemaal toejuich, is het ook zo dat jouw weg in het leven ineens versperd kan worden, omdat er ineens iets gebeurt dat prioriteit heeft. Dan draait het niet meer zozeer om jou en om wat jij wilt doen. Dan draait het om wat jij kunt doen voor een ander. En hoe je daarin toch ook nog wat ruimte voor jezelf kunt inruimen, zodat je er zelf niet aan onder door gaat.
Daarom ben ik onlangs vijf dagen gaan wandelen in Engeland. Om door te waaien en mijn lijf even flink te bewegen. Het was heerlijk. Ik heb zon, regen, wind en heel veel sneeuw gehad. De stilte ervaren, de steile heuvels beklommen. Precies tussen de wekelijkse verzorging van mijn man zijn verband in, hetgeen ik doe, anders moet hij steeds naar de huisarts. Ik kwam verkwikt weer thuis. Toen werd het ineens heerlijk weer in Nederland. Mijn man geniet van de zon op zijn gezicht, terwijl hij in zijn fleece in de achtertuin ligt. Dag voor dag. Stap voor stap. Hier en nu. Carpe Diem.
Maar dan krijg ik ineens een bericht van een collega dat een zeer dierbare ex-studente van mij is overleden. Ook aan kanker. Ze was in een paar maanden weg. Begin zestig. Ik ben hiervan helemaal van de kaart. Ik begrijp het niet. Ze was na een zwaar leven eindelijk zo gelukkig, ze leefde ten volle. Ook al heb ik erg veel gelezen over eenheidsbewustzijn en over hoe de dood vergelijkbaar is aan het afleggen van een oude jas (het lichaam) en dat de ziel dan vrij wordt en in onvoorwaardelijke liefde belandt, toch voel ik verdriet voor haar. Ik had haar nog zoveel langer dit uitbundig gelukkige leven gegund. Mensen, ik zeg het nog een keer: pluk de dag.
Martine Clausen, de dag plukkend
Wat betekent pluk de dag echt?
Pluk de dag betekent niet dat je zorgeloos moet leven, maar dat je bewust aandacht geeft aan het moment waarin je je bevindt. Door de dag te plukken, leer je meer te genieten van kleine dingen. Meer over mindful leven en pluk de dag vind je bij Mindfulness Nederland. Lees ook andere columns in PSC Magazine 2016.
