Zorgprofessionals zijn over het algemeen goed in hun vak en zwak in hun praktijkvoering. Of je nu therapeut, (kinder)coach, pedagoog, psycholoog, counselor, masseur of iets anders bent, er wordt heel wat afgeworsteld met het opzetten en voeren van de praktijken! Zichtbaar worden, klanten krijgen, marketing en genoeg inkomen genereren! Dit geworstel heeft verschillende oorzaken. De meest voor de hand liggende heeft te maken met een gebrek aan besef van ondernemerschap en de kennis en vaardigheden hierin. De andere oorzaak ligt op een onbewuste en meer persoonlijke laag: de eerste jaren van je leven.
Door: Christa Wiersma
In deze eerste levensjaren en vooral in de 9 maanden daarvoor, doen we heel veel ervaring op over het leven. Indrukken en gebeurtenissen in deze levensfase, zowel positief als negatief, zijn van invloed en hebben grote impact op onze psychologische en fysiologische gezondheid, onze kijk op onszelf, anderen en de wereld. Ze zijn en blijven onbewust ‘indrukwekkend’ richting ons volwassen leven. Dat komt omdat het in ons lichaam verankerd is. En dat beïnvloedt ons huidige denken, voelen, doen en laten. Dus ook de manier waarop we ons werk doen en onze praktijken aansturen.
Deze vijf levensthema’s in deze eerste levensfase vormen de basis van ons menszijn. Het zijn basisbehoeften: 1. Verbinding: een mens voelt zich thuis in de wereld. Hij staat in verbinding met zijn lichaam en zijn emoties en is in staat tot duurzame contacten met anderen. 2. Afstemming: het vermogen van een mens om te weten wat hij nodig heeft en om de overvloed die het leven biedt te onderkennen, ernaar uit te reiken en aan te kunnen nemen. 3. Vertrouwen: een mens voelt een natuurlijk vertrouwen in zichzelf en anderen. Hij voelt zich veilig genoeg om onderlinge afhankelijkheid van anderen op een gezonde manier toe te laten. 4. Autonomie: een mens is in staat om vanuit vrijheid NEE en JA te zeggen en grenzen te stellen. Hij geeft zijn mening zonder schuldgevoel of angst. 5. Liefde en seksualiteit: het hart van de mens staat open en hij is in staat om een liefdevolle relatie te verenigen met een vitale seksualiteit en levensenergie.
In de mate waarin aan deze basisbehoeften is voldaan, ervaar je welzijn, veerkracht, energie en verbinding. Je kunt vallen en weer opstaan, je voelt je veilig, je ervaart vertrouwen en je doet het werk waar je hart ligt. Je ontwikkelt je, leeft in gezonde relaties, leert en ontdekt steeds meer…
Als een jong kind zich vervuld voelt in zijn basale behoeften, voelt het zich veilig, welkom en geliefd. Het kind gedijt, ontwikkelt zich en groeit, slaapt, eet en ontdekt. Bij latere gebeurtenissen in het leven, waarin nieuwe ontwikkelingen of relaties zich voordoen, wordt dit basisgevoel geactiveerd. Het geeft energie en veerkracht. Je ontwikkelt je als persoon en in je beroep; het stroomt.
Als een jong kind zich bedreigd voelt in zijn prille bestaan, ervaart het dit als levensgevaarlijk. Het schrikt, maar heeft nog niets tot zijn beschikking, psychisch of fysiek, om hiermee om te gaan en zich te beschermen. Bij latere gebeurtenissen in het leven, of in nieuwe relaties en ontmoetingen, worden deze oorspronkelijke beschermingsreacties geactiveerd. De alarmbellen gaan af! Je voelt je niet veilig, onzeker, je blijft zitten waar je zit, verroert je niet, houdt je adem in en…. stikt niet! Het blokkeert je in je ontwikkeling als persoon en in je beroep.
“Karakter is een lang volgehouden gewoonte” – Plutarchus
En het wonderlijke is: dat voelt als heel gewoon, vertrouwd. Omdat het onbewust is en dit gedrag je ooit heeft behoed voor gevaarlijke situaties! Ons lichaam doet nog steeds hetzelfde als toen, je innerlijke kompas wijst ‘veilig’ aan.
De ervaringen die we als heel jong kind gehad hebben, spelen in ons volwassen leven nog een grote rol, onbewust. Ieder mens reageert op zijn eigen unieke manier op gebeurtenissen, ervaringen en vooral in contact met anderen. De karakterstijlen zijn onze onbewuste ‘antwoorden’ op onopgeloste vraagstukken in de eerste 7 jaren van onze biografie.
Karakterstijlen
Zolang het nog onbewust is, heeft je karakter meestal een beperkende invloed. Op persoonlijk en zeker op professioneel terrein. De karakterstijlen drukken zich uit op mentaal, emotioneel, fysiek en relationeel niveau en vormen patronen.
Deze patronen noemen we karakterstijlen. Wilhelm Reich heeft hier vijf typologieën in aangegeven. Hij borduurde verder op de visie en ontdekkingen van Freud. De stijlen zijn vervolgens weer uitgewerkt door leerlingen van Reich: Alexander Lowen en John Pierrakos. Vanuit voortschrijdend inzicht zijn hier later nog een zesde en zevende stijl aan toegevoegd: de tussenstijlen.
Stel: je komt voor het eerst in een nieuwe situatie, op een onbekende locatie, een netwerkbijeenkomst. Je bent uitgenodigd door een vriend die daar vaker komt. Hoe voel je je van tevoren? Hoe reageer je wanneer je daar binnenstapt en je alleen maar onbekenden ziet? Ga je op zoek naar die ene vriend die je wel kent? En…wat doe je als deze je vlak van tevoren heeft laten weten dat ‘ie ziek is en niet kan komen?? Het kan zijn dat je je ongemakkelijk voelt of een beetje in paniek raakt. Je zegt de verkeerde dingen aan mensen… Of je voelt je volkomen op je plek, maakt kennis met iedereen die je tegenkomt en hebt een prima avond. Nieuwe relaties opgebouwd, prettig.
Jouw manier van reageren op zo’n situatie relateert aan een vroege herinnering, onbewust. Je lichaam weet het nog en reageert zoals het gewend is te reageren op dergelijke, vergelijkbare situaties. Een karakterstijl toont zich in een combinatie van lichamelijke, emotionele en psychische kenmerken, aannames en gedragspatronen. Een karakterstijl is een reactie op een in de knel geraakte basisbehoefte. Je hoeft er niet vanaf, het gaat erom dat je ze leert kennen en in beweging brengt! Het maakt je een vrij mens die vol in het leven staat en zijn eigen weg weet te bewandelen.
Ieder heeft zo zijn eigen hoofd karakterstijl van waaruit ‘ie zichzelf ervaart en de wereld bekijkt. Het zijn jouw antwoorden op gebeurtenissen in je jongste jaren en ze hebben toen goed gewerkt. In je volwassen leven kan het je onbewust beperken wanneer je nieuwe stappen wilt zetten, nieuwe relaties aangaat. Of…. een eigen praktijk opzet en ondernemer gaat worden. Dat is een enorme trigger voor veel zorgprofessionals. Velen zoeken de veilige weg. En die veilige weg is vaak de weg die je als klein kind hebt geleerd te bewandelen. Oud nieuws dus en niet helpend om vooruit te komen.
Door je karakters te leren kennen en te ervaren in jezelf levert het je veel begrip en handvatten op. Bepaalde karakterstijlen komen veel voor in de zorgsector! Of je mensen kunt aanvoelen, begrijpen en werkelijk helpen is mede bepaald door je karakterstijl. Maar…. precies deze zelfde stijlen hebben grote moeite bij het opzetten en voeren van je eigen praktijk. Dan is het fijn om de andere, sluimerende stijlen te ontwikkelen.
Het goede nieuws: je kunt leren om door de beperkingen van je karakters heen te bewegen, op een speelse, prettige en inspirerende manier. Opnieuw indrukwekkend, maar nu vanuit bewustzijn. Daardoor gaat het leven weer stromen en komen je kwaliteiten en talenten tot bloei. En daardoor je praktijk ook! Ieder psychisch gezond mens heeft alle karakterstijlen in zich. Ieder mens heeft zo zijn voorkeursstijl. Dit is afhankelijk van de situatie waarin je je bevindt. Als hulpverlener neem je een andere houding aan tijdens het werken met je cliënten, dan wanneer je hun je verhoogde tarieven noemt. De gedachte alleen al veroorzaakt een reactie, nietwaar?
Wanneer je je karakter kent, ken je je eigen gebruiksaanwijzing en leer je koersen op je innerlijke kompas. Daar wijs ik je graag de weg in.
Christa Wiersma, Master karakterstijlconsultant
www.torikindercoachopleiding.nl
