Over seks en zo…

Seksualiteit en intimiteit vormen een essentieel onderdeel van een gezonde relatie, al wordt er lang niet altijd makkelijk over gepraat.

Mensen denken soms dat seks vanzelf moet gaan, zowel op het persoonlijke vlak als in samenspel. Als het op het intimiteits- en seksueel gebied niet lekker loopt, heerst de opvatting dat je misschien maar beter uit elkaar kunt gaan. ‘Als de seks ook al niet lukt, dan is onze relatie gedoemd tot mislukken. Communiceren lukt ons al niet en als we dan ook niet gewoon kunnen vrijen, wat hebben we dan nog samen?’

Bij stellen met seksuele problemen ligt daaraan over het algemeen een behoorlijke portie communicatieproblematiek ten grondslag, waaronder het niet kunnen praten over de beleving van seks en wat prettig gevonden wordt. Vaak hebben partners geen antwoord op de vraag: Wat weet je over je eigen seksualiteit? of op de vraag: Wat weet je over de seksuele beleving van je partner? Doorgaans vinden zij het niet gewoon om te praten over seksualiteit en persoonlijke belevingen. Het lijkt eng om openlijk te vertellen wat prettig is op seksueel gebied, terwijl op andere gebieden glashelder is wat jijzelf of de partner graag wil. Want op de vraag wat je partner graag eet, wordt gemakkelijk antwoord gegeven, vaak aangevuld met achtergronden en uitgebreide keukenverhalen. In de keuken van de seksualiteit zijn de antwoorden echter zeer timide.

Als het al voor stellen zo moeilijk is om hierover te communiceren, stel je je nu voor dat jij als hulpverlener met je cliënt moet gaan praten over zijn of haar seksuele beleving. Niet omdat je het zo nodig wilt bespreken, maar omdat je er in jouw functie niet meer onderuit komt. Want steeds vaker kloppen mensen aan bij de counselor met intimiteits- en seksualiteitsproblemen. Of hangen de problemen waarmee zij komen, samen met hun relatie, waar deze onderwerpen een zeer belangrijk onderdeel van uitmaken. Wat zeg je en wat doe je dan als zo iemand bij jou als hulpverlener aanklopt? Het handzame en gemakkelijk te lezen boek Hulpverlening bij intimiteits- en seksualiteitsproblemen geeft antwoord op die vraag. Je vindt hierin heldere kaders voor hulpverlening bij problemen met intimiteit en seksualiteit.

Seksualiteit is een veelbesproken onderwerp. Kranten, tijdschriften en tv-programma’s besteden er dagelijks aandacht aan. In de media gaat het doorgaans over de excessen en de problematische kant van seksualiteit. Het lijkt alsof er veel openheid is om over seks te praten, de media focussen echter op het seksleven van anderen. Wanneer het erop aankomt om over je eigen seksleven te praten, doe je dat meestal alleen met je partner of met een beperkte groep intieme vrienden. En zelfs dan is het maar de vraag of je het achterste van je tong zult laten zien.

Het beleven van de eigen seksualiteit en intimiteit verloopt niet altijd vanzelfsprekend. Dan hebben wij het niet zozeer over de excessen en schandalen die wij via de media tegenkomen, maar vooral over het onzichtbare stukje: de problematische privébelevingen van gewone mannen en vrouwen die zich belemmerd voelen in het beleven en uiten van hun seksualiteit.

Steeds vaker weten mensen met seksuele problematiek de spreekkamer van de counselor te vinden. Er is een duidelijke verschuiving zichtbaar van de reguliere naar het complementaire werkveld. Een goede ontwikkeling, ware het niet dat de hulpverlener over een flinke portie kennis en vaardigheden moet beschikken. Daarbij komt ook nog dat hij geen moeite moet ondervinden om met zijn cliënten openlijk te praten over seksualiteit. Een flinke portie van het boek wordt dan besteed aan de noodzakelijke kennis.

Al wordt vaak gedacht dat ‘de meeste mensen’ alleen dat doen wat ‘normaal’ is, blijkt de realiteit wat weerbarstiger. Weet jij bijvoorbeeld waar je cliënt het over heeft bij minder bekende seksuele praktijken? Hoe kijk jij aan tegen open relaties of biseksualiteit? Over intimiteit durven de meesten nog wel te praten, echter op het spreken over seksualiteit ligt voor velen een taboe. Wie gaat zijn seksleven en dan vooral de punten waarover je ontevreden bent, bespreken met een therapeut? Ook de hulpverlener kan moeite ondervinden om openlijk over seksualiteit te spreken en om gedetailleerde vragen te stellen over iemands seksleven en de problemen die hij of zij daarin tegenkomt.

Naast kennis over de onderwerpen die voor sommigen als ‘raar’ worden bestempeld, zal ook kennis over de seksuele mythen nodig zijn, voordat je je cliënten daadwerkelijk kunt helpen. Zoals dat vaginale seks ‘de enige echte seks’ is, dat voorspel een noodzakelijk gedoe is voordat het echte werk kan beginnen, of dat klaarkomen het ultieme doel van seks is. Al dit soort gedachten zijn niet bepaald behulpzaam voor waar intimiteit en seksualiteit nu echt iets kunnen toevoegen aan zowel relationele tevredenheid als persoonlijk welbevinden: genot. Mensen die genieten van intieme en seksuele activiteiten – al dan niet met hun partner – zijn in de regel gelukkiger en vaak ook gezonder dan mensen die dat niet doen.

Naast een verkeerde focus – op seksuele prestatie in plaats van genot – zijn er ook mannen en vrouwen die met allerhande problematiek kampen. Denk aan erectieproblemen, pijn bij het vrijen, verschil in behoefte tussen partners, wat er gebeurt wanneer een van de partners vreemdgaat en daarmee het vertrouwen heeft geschaad. Of hoe (seksuele) trauma’s uit het verleden geen verleden zijn, omdat de beelden steeds komen opdoemen zodra er seksuele activiteiten worden ondernomen. Of dat angst ervoor zorgt dat de opwinding nauwelijks op gang komt. Zo kun je van alles tegenkomen.

Dit boek dient als hulpmiddel om de lacune op te vullen en de schroom te overwinnen om samen met de cliënt op zoek te gaan naar oplossingen voor problemen op het gebied van intimiteit en seksualiteit. Zowel wanneer het gaat om de beleving van persoonlijke seksualiteit als bij problemen binnen een relatie. Dit boek benadert het onderwerp vanuit een biopsychosociaal kader: hoe seksuele problemen ontstaan uit en in stand gehouden worden door een wisselwerking tussen beleving op psychologisch niveau, sociale interacties en op biologisch niveau. En hoe de counselor ditzelfde kader gebruikt bij de aanpak.

De focus is dus niet op de DSM-5 en op stoornissen. Wij komen deze stoornissen ook tegen in de praktijk, maar het merendeel van onze cliënten lijdt niet aan een stoornis; zij komen met problemen die lastig zijn en waar zij (soms juist laagdrempelige) hulp bij willen hebben. De stoornissen (de zogenoemde seksuele disfuncties) worden weliswaar kort besproken, maar het doel daarbij is vooral signalering zodat desnoods doorverwezen kan worden naar een gespecialiseerde behandelaar.

Kortom, een handzaam boek waarin een flinke portie kennis over intimiteit en seksualiteit, aangevuld met praktijkvoorbeelden van hoe de problematische kant daarvan aan te pakken. Ook al is de counselor de primaire doelgroep, voor iedere hulpverlener die meer wil kunnen op dit gebied, zal dit boek een waardevolle aanvulling op bestaande professionaliteit kunnen zijn.

Hulpverlening bij intimiteits- en seksualiteitsproblemen. Jolanda van der Meijden en Markus van Alphen, ISBN 9789058758507

Praten over seksualiteit en intimiteit

Open communicatie over seksualiteit en intimiteit helpt om verwachtingen en behoeften bespreekbaar te maken. Wil je meer lezen over persoonlijke groei binnen relaties? Bekijk ook ons artikel over zelfontwikkeling. Voor meer informatie over relatievaardigheden en communicatie, zie de Rutgers kennisbank.