Tekenen voor onmacht
Uit onmacht doen wij vaak rare dingen. Of in onze onmacht. Volgens mij zijn hierbij twee uitingsvormen: boos worden of huilen. Waarbij mannen de voorkeur hebben voor de agressieve variant en vrouwen liever hun tranen de vrije loop laten. Tenminste, dat heb ik geconstateerd, zij het niet wetenschappelijk bewezen.
Zo had ik eens een intake met een jongen uit een woonwagenkamp. Men had me al gewaarschuwd. In zijn dossier stond meerdere malen geweld vermeld. Toen hij binnenkwam, ging hij eerst heel stoer opmerkingen maken over mijn uiterlijk, die ik wijselijk negeerde. In de loop van het gesprek kreeg ik beter contact. ‘Waar ben je nu eigenlijk bang voor?’ vroeg ik hem op een bepaald moment. Ergens voelde ik aan dat dit het onderwerp van gesprek moest zijn. ‘Voor mezelf’, antwoordde hij schuchter.
Onmacht. Pure onmacht. Onvermogen om met zichzelf en zijn situatie om te gaan.
Er is echter nog een uiting van onmacht die ik regelmatig tegenkom. Een toelichting. Uit mijn eigen praktijk. Als ouder proberen we afspraken te maken met onze kinderen. En het is des kinds om continu te kijken waar de rek zit in die afspraken. Tot hoever ze kunnen gaan. Hoelang ze door kunnen gaan totdat wordt ingegrepen. Dat gebeurt ook bij mij. De ene keer kan ik daar wat beter mee omgaan dan de andere keer. Soms ben ik consequent. Soms laat ik het lopen en soms ben ik het gewoon spuugzat.
Zo ook deze keer. Ik weet niet eens meer precies waar het om ging. Aantal minuten per dag oefenen met drummen, maximaal aantal uren op computer, huiswerk maken.
In elk geval was voor mij de maat vol en kon ik nog maar één ding bedenken. Dit gingen we vastleggen. Dit gingen we zwart op wit zetten. Hier kon hij nooit en nooit meer onderuit. Tékenen, dat was wat hij van mij zou moeten. Ervoor tékenen dat hij het gewenste gedrag voortaan zou laten zien. Met mijn handtekening erbij! Ik pakte een papiertje en schreef op: ‘Ik ga voortaan tien minuten per dag drummen.’ En riep hem bij me. ‘Kun je dit lezen. Ja?’ Een knik. ‘Begrijp je het. Ja?’ Knik. ‘Oké, dan ga je het nu tékenen.’
En jawel, er werd officieel getekend.
Daar stond ik dan. Met een zielig papiertje met een krabbel, een paar letters met strepen erdoorheen, een handtekening van een tienjarige. En ik voelde me ineenkrimpen, zo klein worden na deze machteloze poging. Waar was ik in godsnaam mee bezig? Beschaamd pakte ik het papiertje en legde het in een hoekje op het keukenblad. Daar lag het nog een paar dagen. Nog eenmaal proberen aan te dragen dat hij er toch voor getekend had. Maar dat werkte helemaal niet. Logisch toch. Kun je jouw onmacht nog meer laten zien dan in zo’n poging nieuw gedrag af te dwingen door de ander ervoor te laten tekenen?
Toch zie ik dit in de praktijk. Hoor ik verhalen van cliënten die moeten tekenen voor afspraken over nieuw gedrag. Ik vind dat gewoonweg zielig.
Degenen die deze methode hanteren, zou ik de volgende suggestie willen doen. Bedenk een volgende keer, voordat je dit laat tekenen, dat je jouw bewijs van eigen onmacht tekent.
Dat is toch om te huilen. Of boos te worden.
Wilma de Haas is eigenaar van Haas & Konijn®, een bureau voor persoonlijke en professionele ontwikkeling en auteur van K-Therapie.
