Waarom is hulp vragen voor mensen zo moeilijk?
De Franse filosoof Emmanuel Levinas (1906-1995) schrijft ergens: “De ander in de ogen ontmoeten doet een appèl op mij, wat mij dwingt om verantwoordelijkheid te nemen tot de zorg voor de ander. Ik word door het gelaat van de ander uitgenodigd om mij in te zetten voor de ander. Er ontstaat direct de vraag ‘Wat doe ik met de vraag van de ander? Op welke manier ga ik de ander helpen?’ Ik ben er niet voor mijzelf, maar ik ben er primair voor de ander. Helpen is een vorm van genieten en het zorgt ervoor dat je door de ander ervaart dat je mens bent.”
Door de ander te helpen erken je dus dat de ander bestaat en dat ook jijzelf bestaat. Je helpt elkaar met je mens-zijn. Ik verwonder mij er vaak over dat mensen andere mensen nodig hebben maar die hulp niet vragen en in gang willen zetten. Cliënten willen vaak geen hulp vragen aan hun netwerk terwijl zij juist zoveel hulp nodig hebben. Zij geven aan dat ze zich schamen. Ze willen de vuile was niet buiten hangen en de ander niet belasten. Dit is het tegenovergestelde van wat de politiek nu verkondigt. Want de regering propageert juist meer mantelzorg zodat er meer bezuinigingen doorgevoerd kunnen worden.
Zodra de verworden context niet heftig genoeg is, weigeren cliënten vaak om andere mensen uit te nodigen in hun leven. Waarom is hulp vragen zo moeilijk? Is dit omdat mensen die problemen ervaren, vooral bezig zijn met zichzelf en hierdoor geen ruimte hebben om de ander te ontmoeten? Schnarch heeft het over differentiatie en over een evenwicht tussen individuele separatie en emotionele verbinding. Hoe meer je vanuit jezelf relaties aangaat en zelf gevalideerd bent, hoe meer gedifferentieerd je bent. Verbinding hebben met jezelf is essentieel. Van daaruit kun je een goede verbinding met de ander gaan zoeken. Cliënten geven aan dat ze zichzelf kwijtgeraakt zijn, waardoor ze zich op dat moment niet emotioneel kunnen verbinden met de ander. Bij gebrek aan deze verbinding ervaren cliënten mogelijk geen ruimte om hulp te vragen.
Of komt het omdat mensen bang zijn voor afwijzing? Bang voor sociale uitstoting? Door sociale uitstoting krijgen mensen minder contact met andere mensen en kunnen zij sociaal geïsoleerd raken. Is sociale isolatie ook niet een verlies van je identiteit – van je hele mens-zijn? En waarom praten we eigenlijk over een ‘sociaal’ isolement en niet over een individueel isolement, want je raakt jezelf immers ook kwijt? Jezelf verliezen als mens is zeer beangstigend. De gevolgen hiervan zijn dan ook niet mis: depressies, psychoses enzovoort.
Hulp geven aan anderen impliceert ook ervaren dat je mens bent. Als de hulpverlener ondersteuning geeft en de cliënt hulp ontvangt, helpt de hulpverlener de ander om meer existentieel mens te zijn, om te bestaan. Daardoor wordt je identiteit sterker, zeker als je leert van het overwinnen van tegenslagen en moeilijkheden. Mensen willen erkenning. Hoe meer erkenning je krijgt, hoe gelukkiger je wordt waardoor je de ander ook weer beter kunt helpen. Ik zie hierin alleen maar een win-win situatie.
Door Maartje Brok, systeemspecialist bij Reinaerde
Hulp vragen als vorm van verbinding
Hulp vragen voelt voor veel mensen als een teken van zwakte, terwijl het juist getuigt van zelfinzicht en moed. Als je hulp vragen leert zien als een uitnodiging aan de ander om er voor jou te zijn, wordt het makkelijker om die stap te zetten. In de praktijk helpt het cliënten vaak al enorm als ze merken dat hulp vragen hen dichter bij anderen brengt in plaats van verder weg. Meer artikelen over verbinding en zorg voor de ander lees je op het PSC Magazine 2018 overzicht. Meer achtergrond over drempels bij hulp vragen vind je bij MIND Platform.
