Verslaafd aan de ander

Ando Rokx is psycholoog en psychotherapeut, programmadirecteur bij Zorg van de Zaak en auteur van het boek Het leven is geen feest; de mythe van het maakbare geluk. Vanavond neemt hij ons mee in het verhaal over hoe wij als mensen onszelf en de wereld construeren en over alle verwachtingen die wij van onszelf en de ander hebben. Ando heeft zich gespecialiseerd in de ACT (Acceptance and Commitment Therapy) en zal laten zien hoe deze methodiek een helpende bijdrage kan leveren als mensen vast komen te zitten in hun constructen en verwachtingen.
Als mensen hebben we twee werelden waarin we leven: de buitenwereld waarin we met elkaar leven en onze psychische binnenwereld waarin we constructen maken over de buitenwereld, de ander en onszelf.
Volgens Ando heeft onze menselijke soort de wereld kunnen domineren omdat we een eigen ‘Google’ in ons brein hebben. Hierdoor kunnen we dingen onthouden, leren, analyseren en oplossingen bedenken. Op het moment dat wij te maken krijgen met angst, onzekerheid of andere lastige gevoelens, gebruiken wij onze ‘google’. Dit, om de gevoelens in onze binnenwereld te analyseren en hier vervolgens oplossingen voor te bedenken. In onze huidige westerse cultuur worden negatieve gevoelens vermeden door het slikken van pillen, therapie of het lezen van zelfhulpboeken. Want wij leven het construct dat ons bestaan gelukkig moet zijn.
Veel mensen kampen echter met psychische klachten. 1 op de 3 personen heeft het afgelopen jaar last van psychische klachten gehad en 1,2 miljoen mensen slikken antidepressiva. De maatschappelijke nood is dus hoog.

Mensen met psychische problemen hebben vaak een psychologische inflexibiliteit. Dit betekent een cognitieve fusie; hun gedachten worden waarheid. Het concept over het zelf en de ander zit vast. Men leeft vooral in het verleden of in de toekomst in plaats van in het hier en nu.
Een veelvoorkomende kortetermijnoplossing bij lastige gevoelens is vermijdingsgedrag. Men verzint allerlei manieren om van het negatieve gevoel af te komen. Hierdoor kunnen mensen gedrag inzetten dat ver verwijderd staat van hun eigenlijke waarden. Op de langere termijn veroorzaakt dit juist meer problemen.
Een voorbeeld in een partnerrelatie. Iemand heeft jaloerse gevoelens als zijn of haar partner naar de kroeg gaat met vrienden. Het kan op de korte termijn helpen gedrag in te zetten waardoor de partner die avond niet weggaat. Het jaloerse gevoel met onderliggend de angst dat de partner hem of haar in de steek laat, is tijdelijk weg. Echter, de jaloerse en angstige gevoelens zullen in allerlei situaties blijven terugkomen, het is niet opgelost. Door het vermijden van hiermee te leren omgaan, zal er spanning en/of verwijdering in de partnerrelatie ontstaan, wat juist weer een versterking van deze negatieve gevoelens geeft.

De ACT heeft als uitgangspunt dat alle gevoelens bij ons menselijk bestaan horen. Juist in de partnerrelatie is dit extra voelbaar; liefde gaat samen met de angst die weer te verliezen. Er zijn gevoelens van erkenning, waardering en intimiteit, maar ook van afwijzing, eenzaamheid en conflict. De boodschap van ACT is dat al deze gevoelens er mogen zijn! Ze horen bij het leven. Vermijd ze niet, maar leer ermee omgaan.
Dit betekent de omschakeling maken van psychologische inflexibiliteit naar psychologische flexibiliteit. Eigen gedachten en constructen zijn niet de waarheid. Focus op wat belangrijk is, wat aansluit bij waarden die belangrijk zijn. Bewustwording van jezelf en je gedrag. Dus in de partnerrelatie kun je jezelf de vraag stellen: wat voor partner wil ik zijn voor de ander? Kun je moedig zijn om je kwetsbaar op te stellen en compassie te hebben met jezelf en de ander?
De ACT is een mooie methode om je als mens verder te ontwikkelen als je vastloopt in jezelf, in relatie tot anderen en/of in het leven. Deze avond heeft een inkijk gegeven in waarom wij als mensen vastlopen en heeft een handreiking gedaan hoe we zelf en onze cliënten hierin verder zouden kunnen helpen. Voor mensen die dit een aansprekende manier van werken vinden, is het zeker de moeite waard om zich verder in de ACT te verdiepen!
Kwartaalbijeenkomsten worden 4 maal per jaar gehouden in het kader van bij- en nascholing voor systeemtherapeuten en systeemspecialisten.

Ben je verslaafd aan de ander?

Wie verslaafd aan de ander raakt, laat het eigen geluk afhangen van goedkeuring, aandacht of bevestiging van anderen. ACT leert je om verslaafd aan de ander te herkennen als patroon en er vanuit acceptatie en waarden weer los van te komen. Ando Rokx liet die avond mooi zien hoe je verslaafd aan de ander kunt zijn zonder het zelf te beseffen. Meer verslagen van lezingen en bijeenkomsten lees je op het PSC Magazine 2018 overzicht. Meer over ACT als therapievorm vind je bij de ACBS Nederland.