Uitspraken van/voor therapeut en cliënt
Al enkele jaren schrijf ik columns in PSC Magazine. Ik heb geschreven over multidisciplinair samenwerken, over zelfontwikkeling als mens en therapeut en over ondernemen. Ik wil een nieuwe serie columns schrijven door gebruik te maken van bekende en minder bekende uitspraken en metaforen. Ik geloof dat metaforen en beeldspraak goed kunnen helpen om de combinatie hoofd, hart, onderbuikgevoel aan elkaar te koppelen en daarmee aan de slag te gaan.
Voor de eerste column heb ik gekozen voor de uitspraak ‘Dat zal mij een zorg zijn’. Eentje waarbij je misschien meteen van alles denkt en voelt als het gaat om een column voor een therapeutenblad. Ik ben benieuwd wat dit in eerste instantie bij jou oproept. Ik dacht meteen: natuurlijk klopt dit niet, het is mij juist wel een zorg, ik wil betrokken zijn, dat klinkt te makkelijk om zoiets te zeggen, je er lekker makkelijk vanaf maken.
Het bijzondere van deze uitspraak is dat het juist het tegenovergestelde betekent van dat wat er gezegd wordt. De betekenis is namelijk dat het je niets kan schelen, dat je er maling aan hebt, dat je je er niets van aantrekt. Herken je dat, dat je soms zelf uitspraken doet of je cliënt, die eigenlijk het precies tegenovergestelde betekenen? Hoe ga je daar dan mee om? Als ik namelijk denk aan iemand die zegt; dat zal mij een zorg zijn, lijkt er ook iets van afweer en weerstand te zitten, want je wilt je er helemaal niet mee committeren. Je neemt er afstand van en wil er vaak verder niet over praten.
Deze uitspraak (in diverse vormen) herken ik wel uit de praktijk bij bijvoorbeeld relatietherapiegesprekken of als het onderwerp familie aan de orde komt. Een van beide partners kan bijvoorbeeld zeggen: Het zal mij een zorg zijn dat jij altijd te laat op je werk komt. Mogelijk denk je nu zelf de ‘maar’ erachteraan. Je probeert je van iets wat een ander zegt of doet, te distantiëren en ondertussen heb je eigenlijk wel veel last van het gedrag van de ander en doe je net of het je niet raakt. Interessant bij dit soort gesprekken zijn de onderliggende patronen waardoor je blijkbaar niet kan aangeven wat je er echt van vindt.
Hoe kan je nu echt ‘vrij’ zeggen ‘Dat zal mij GEEN zorg zijn’. Ik geloof dat je dit kan zeggen als je de verantwoordelijkheid bij de ander laat voor datgene wat in zijn/haar eigen cirkel zit (bijvoorbeeld gedrag, gedachten, gevoelens, talenten, behoeften, beperkingen). Je bent dan niet meer bezig om bij de ander van alles te fixen, goed te praten, te voorkomen.
Wat betekent dit nu voor ons werk als therapeut? Van nature zijn wij ZORG mensen, het is ons wel een zorg waar mensen mee in onze praktijk komen. We leven met hen mee (empathie), kijken mee en onderzoeken hoe het lijden dat mensen ervaren, verlicht kan worden, behandelen daar waar nodig of hoe ze het leven kunnen leren accepteren met alle pijn en gebrokenheid die er is.
Wat zegt het over een therapeut als deze in relatie met zijn cliënten de houding aanneemt van ‘dat zal mij een zorg zijn’. Ik denk dat cliënten zich niet echt gezien weten, zich niet begrepen voelen. Het omgekeerde kan ook nog gebeuren: dat het zo’n zorg voor je wordt dat je het niet meer los kan laten en het moeilijk is om het proces waar de cliënt in zit, bij de cliënt te laten en hem daar verantwoordelijk voor te maken. Dan kan het helpen om te onderzoeken wat je nodig hebt om het proces van je cliënt in zijn/haar eigen cirkel te zien. En misschien wel op welke gebieden jij dan vrij kan zeggen ‘Dat zal mij GEEN zorg zijn’. Een evenwichtige afstemming tot empathie en betrokkenheid roept deze uitspraak op. Ik ben benieuwd hoe jij de komende tijd deze uitspraak kunt gebruiken om zicht op je eigen handelen te krijgen en de invloed daarvan op de ander (zowel werk als privé) te onderzoeken.
Mocht je zelf een vraag hebben of uitspraak/metafoor om uit te werken, mail dan gerust naar info@caritasgroep.nl o.v.v. PSC Magazine.
Hanneke Nijkamp, praktijkhouder Caritasgroep, psycholoog, relatiecounselor en supervisor. www.caritasgroep.nl
Wat als het je écht een zorg zijn mag?
Als therapeut merk ik dat de uitspraak dat zal mij een zorg zijn vaak verkeerd wordt begrepen. Juist door het jezelf een zorg te laten zijn, ontstaat ruimte voor betrokkenheid zonder overbelasting. Lees ook meer columns in dit magazine over reflectie in de therapiepraktijk. Voor meer achtergrond over zelfzorg bij hulpverleners verwijzen we naar het Nederlands Jeugdinstituut.
