Sociale factor vaak onderschat bij behandeling van kanker

‘Over de genezingsmogelijkheden van allerlei ziekten mag je vrijuit praten, maar bij kanker lijkt het wel of je bij iedereen op zijn tenen gaat staan’, zegt auteur en inspirator Henk Fransen. Hij is opgeleid als arts en heeft zich gespecialiseerd in alternatieve behandelingen van kanker. Over het algemeen formuleert hij heel rustig, af en toe nadenkend. Maar nu klinkt een ietwat verontwaardigde toon door in zijn stem: ‘Ik vind dat zo hypocriet, alsof genezing voorbehouden is aan de reguliere zorg. Dat is het niet. Ook niet aan de alternatieve zorg trouwens. Het is aan de patiënt!’
Als je spreekt over genezing bij kanker, begeef je je blijkbaar op een krampachtig gebied. Dat heeft volgens hem te maken met wat hij het valse-hoop-idee noemt: verwachtingen wekken die misschien niet uitkomen. ‘Elke vorm van hoop en geloof echter, activeert zelfherstellende krachten in het lichaam. Er bestaat dus niet zoiets als valse hoop in deze situatie. Daarnaast is de sociale factor een factor van betekenis.’ Hij licht dat toe met een voorbeeld. ‘Als ik het gevoel heb dat ik er alleen voor sta, is mijn primitieve brein geactiveerd, staat mijn lichaam in de overlevingsmodus en mijn immuunsysteem voor het zelfgenezend vermogen bijna op nul. Wanneer ik me gesteund voel, durf ik me te ontspannen en komt mijn lichaam in een staat van zelfgenezing. Daar zijn tientallen, zo niet honderden studies over gepubliceerd.’

Hij vervolgt: ‘Je hebt inloophuizen voor mensen met kanker die veel doen op dat gebied. Ze ondersteunen, hebben supportgroepen, organiseren activiteiten waarbij je op een creatieve manier je energie laat stromen en je met anderen verbindt, en ze bieden een luisterend oor. Ik noem ze geneeshuizen. Van bovenaf worden ze regulier gesubsidieerd zolang ze niet zeggen dat ze genezend werk doen. Ik vind dat we ervoor moeten gaan staan dat het dat wel is. Nu denken mensen met kanker: Ik ga naar een inloophuis, dan voel ik me wat gesteund, dat is fijn, een beetje meer kwaliteit van leven. Maar het komt niet in hun hoofd op dat het genezend is. Als we mogen zeggen dat het dat wel is, komt er geloof bij en zou het nog veel krachtiger uitwerken. Een medisch tijdschrift publiceerde een keer over een onderzoek dat laat zien dat vrouwen met borstkanker die deelnemen aan een supportgroep, tweemaal zo lang overleven.’ Lachend voegt hij eraan toe: ‘Dan zou je toch bijna een supportgroep naast de chemo verplicht moeten stellen?’

Fransen weet waarover hij het heeft, want hoe die sociale factor werkt, heeft hij in zijn eigen leven ondervonden. De eerste maanden na zijn geboorte lag hij namelijk in het ziekenhuis omdat zijn immuunsysteem niet werkte. In een isolatiekamertje zweefde hij ergens tussen leven en dood. Fysiek contact met zijn ouders was niet mogelijk, hij was alleen zichtbaar via een raam. Zijn moeder stond vaak een uur lang naar de achterkant van zijn ‘bolletje’ te kijken, zoals ze hem later vertelde, want dat was alles wat ze van hem kon zien. ‘Haar hart huilde en ik denk het mijne ook…’ Na veel pogingen hem er bovenop te krijgen, gaven de artsen hem op en mochten zijn ouders hem meenemen zodat hij thuis rustig kon sterven. Toch bleef hij leven! Pas vele jaren later begreep hij wat hem in leven had gehouden.

‘Tijdens mijn studie geneeskunde las ik over een interessant wetenschappelijk onderzoek. Daaruit bleek dat mensen die sociaal geïsoleerd zijn en het gevoel hebben er alleen voor te staan, tienmaal meer kans hebben om allerlei nare ziekten te krijgen, inclusief kanker. En om hieraan te overlijden. Andersom blijkt het ook te werken: mensen met een sterk ondersteunend netwerk hebben vaak een betere gezondheid en dus juist minder kans op ziekten. Ik denk daarom dat ik als baby mijn leven te danken heb gehad aan het feit dat mijn moeder mij weer liefdevol tegen zich aan kon drukken en me borstvoeding kon geven. Support ervaren is een heel belangrijke factor van zelfgenezing.’

Op de vraag of hij denkt dat deze problematische start van zijn leven tot het werk heeft geleid dat hij nu doet, antwoordt hij: ‘Het is achteraf vaak heel gemakkelijk je leven te verklaren. Maar bedenk dat er veel baby’s in een soortgelijke situatie zijn geweest als ik, die geen arts zijn geworden. Wel laat zo’n ervaring een afdruk achter die een rol gaat spelen in het latere leven. Verbinden, contact leggen… door die afdruk was dat een kwetsbaar gebied voor mij. Daar staat tegenover dat de focus erop me er in de loop der jaren juist heel goed in heeft gemaakt. Het is absoluut een thema in mijn werk. Daarom vind ik het erg dat de sociale factor in de geneeskunde vaak vergeten wordt. Ik heb weleens gehoord dat het een martelmethode is om iemand die in de gevangenis zit, te isoleren. Dat snap ik meteen, want diep in mijn systeem heb ik isolatie ook meegemaakt. Als mensen hebben we voeding van elkaar nodig. Natuurlijk willen we graag ons leven verklaren. Ik denk eerder dat er een mysterieuze kracht is die ons drijft en die begrijpen we vaak pas achteraf. Het komt van binnenuit. Daardoor krijgen gebeurtenissen betekenis.’

Nog een opvallende gebeurtenis in zijn leven was de omslag in het denken van zijn vader. Als student medicijnen raakte Fransen geïnteresseerd door wat hij las over de alternatieve geneeskunde. Zijn vader was wetenschapper en niet bepaald gecharmeerd van die belangstelling. Hij raadde zijn zoon dan ook aan om zich te bepalen tot zijn studie en te zorgen dat hij zijn tentamens goed maakte. Op een gegeven moment kreeg zijn vader kanker. Toen de reguliere geneeskunde hem had opgegeven en naar huis stuurde, ging ook hij zich verdiepen in wat er allemaal nog wel mogelijk was. Vader en zoon kwamen dichter tot elkaar en hadden regelmatig mooie discussies over ‘alternatief’. ‘Het is wel zo dat hij de alternatieve richting op ging omdat hij bij de reguliere geneeskunde uitbehandeld was,’ vertelt Fransen. ‘Mijn vader gebruikte homeopathie, deed elektro-acupunctuur, volgde de Moermantherapie. Ik had een andere kijk op wat hij deed dan hij. Zo vind ik dat alternatief en alternatief verschillende dingen zijn, waarmee ik bedoel dat je net als in de reguliere geneeskunde goede en minder goede zorgverleners hebt. Ik twijfelde of hij wel voor het beste ging. In die zin denk ik niet dat wij elkaar heel goed begrepen. Maar mijn vader onderzocht alles en daar ben ik blij mee. De meeste mensen, ook artsen, hebben vaak oogkleppen op. Ze hebben iets op een bepaalde manier geleerd en dan is het óf goed óf fout en “zo hoort het”. Intussen staan ze niet meer open voor andere dingen. Ook niet om hun eigen vakgebied eens kritisch te bekijken. Mijn vader was daar heel eerlijk in, die kon dat wel goed. Dat neem je mee als voorbeeld. Hij heeft uiteindelijk, tegen de verwachtingen in, nog een aantal jaren geleefd met een relatief goede kwaliteit van leven.’

Het is opvallend dat Fransen steeds over ‘alternatief’ spreekt, terwijl de branche tegenwoordig veel liever het woord ‘complementair’ gebruikt. ”Complementair’ vind ik echt onzin, ik sta voor één geneeskunde die het beste van uiteenlopende methoden in zich verenigt. Ik heb voor de term ‘alternatief’ gekozen omdat de meeste mensen die niet kennen. Ze noemen het ‘alternatief’. De meeste oncologen denken ook in ‘alternatief’ en ‘regulier’. Die wereld is helemaal nog niet toe aan ‘complementair’. Natuurlijk, je zou net zo goed kunnen zeggen dat de reguliere geneeskunde hartstikke alternatief is: die bestaat pas een paar honderd jaar. Natuurlijke geneeskunde is duizenden jaren oud. Maar omdat het in de mind van mensen zit, noem ik het toch gewoon alternatief. ‘Integrale geneeskunde’ is volgens mij de beste term. In principe zou je ook integrale politiek willen hebben, een volksvertegenwoordiging waarin mensen meer open zouden staan om de beste eigenschappen van elkaar te combineren en tot een synergie komen.’

Wie op ‘Henk Fransen’ googelt, komt al snel terecht bij het EHBK-programma dat hij online aanbiedt. EHBK staat voor Eerste Hulp bij Kanker. Het bestaat uit maar liefst 95 video’s waarin hij elke keer een ander thema bespreekt. Allemaal aspecten die zijn aanpak heel compleet maken. Zelf noemt hij het holistisch omdat de betekenis daarvan ‘compleet’ is. En dat hij zo werkt, vindt hij vanzelfsprekend: ‘Van oudsher zagen we de mens ook als één geheel, compleet, bestaande uit een lichaam en een geest. De reguliere geneeskunde is zich steeds meer op het lichaam gaan focussen omdat die geest heel moeilijk te meten en wetenschappelijk te analyseren is. Het ging om wat ze konden met het lijf. Heel anders dan in andere culturen, waar de mens wel als geheel werd gezien. Als iemand met kanker chemo krijgt, krijgt niet alleen het lichaam dat, maar de gehele persoon. Het is een intensieve behandeling die heel veel verandert, niet alleen in je lijf. Dat heeft impact. In de echt holistische geneeswijze, maar ook in de filosofie en de menskunde, hoort bij de ‘gehele’ mens ook zijn omgeving. Als iemand in het ziekenhuis ligt en uitzicht heeft op de natuur buiten, herstelt hij sneller dan wanneer hij op een fabrieksterrein uitkijkt. Dus ook onze omgeving of hoe we ons thuis voelen, speelt een grote rol. Mijn programma houdt rekening met al die aspecten. Eigenlijk is het heel vreemd dat de reguliere geneeskunde zoveel aspecten heeft weggedrukt, die onbetwist deel van het mens-zijn uitmaken.’

Op de vraag of veel mensen de weg naar zijn EHBK-programma weten te vinden, antwoordt hij: ‘Het gaat erom wat je onder ‘veel’ verstaat. Als je weet hoe groot de doelgroep is, is het een heel laag percentage. Toen ik een keer als spreker werd gevraagd op een congres, viel het me op dat de organisatie heel tevreden was dat er 200 man in de zaal zat. Gezien het belang van het onderwerp, dacht ik zelf dat er minstens 200.000 mensen hadden moeten komen. Ook heb ik vaak bedacht dat in een voetbalstadion ’s zaterdags vaak 30 à 40.000 mensen zitten te klappen en te juichen. Hoe mooi zou het zijn om een paar keer per week die stadions te vullen met mensen die enthousiast zijn over wat je allemaal kunt doen voor je gezondheid? En dan zijn wij nota bene al tevreden als er 200 mensen op een dergelijk congres zijn. Er valt zoveel meer te bereiken wat gezondheid betreft, miljoenen mensen zouden dat moeten weten!’
www.genezendvermogen.nl
Henk Fransen heeft vier boeken geschreven: Handboek kanker, De betekenis van kanker, Bondgenoot, autobiografie van een immuuncel en Versterk je genezend vermogen op 5 niveaus. Hij is van plan in 2019 het Centrum voor Zelfgenezing op te richten voor mensen met kanker.

Tekst: Ria Teeuw

De sociale factor: waarom het ertoe doet

De sociale factor speelt een grote rol bij herstel en gezondheid. Wil je meer lezen over sociale steun en gezondheid? Bekijk meer artikelen op Curova of lees de achtergrond via Wikipedia over sociale steun.