Sleutelbegrippen rond Geweldloos Communiceren

Als ‘Geweldvol’ betekent acteren op een manier die resulteert in pijn of schade, kan veel van hoe wij communiceren – oordelen over anderen, pesten, rassendiscriminatie, beschuldigen, vingerwijzen, verwijten, spreken zonder ook te luisteren, kritiek spuien naar onszelf of anderen, schelden, reageren vanuit boosheid, het inzetten van politieke retoriek, in de verdediging schieten, beoordelen wie er ‘goed’ of ‘fout’ is of bepalen wat er verkeerd is aan mensen – inderdaad ‘Geweldvolle Communicatie’ genoemd worden.
Geweldloze Communicatie is de integratie van de volgende 4 zaken: 1. Bewustzijn: een set van principes die een leven in en met compassie, samenwerking, moed en eigenheid omvat. 2. Taalgebruik: begrijpen hoe woorden bijdragen tot contact of verwijdering. 3. Communicatievaardigheden: weten hoe te vragen om wat we willen, hoe anderen te horen, ook als ze het niet met ons eens zijn en hoe naar oplossingen toe te werken die voor alle betrokkenen werken. 4. Middelen om invloed te hebben: ‘samen bij machte zijn’ in plaats van ‘macht over’ uitoefenen.
Geweldloze Communicatie komt tegemoet aan ons verlangen om drie dingen te realiseren: het vergroten van onze mogelijkheden om te leven vanuit keuzevrijheid, betekenis en verbinding; empathisch in contact zijn met onszelf en anderen waardoor onze relaties meer plezier en tevredenheid opleveren; het delen van hulpbronnen waardoor iedereen er iets aan kan hebben.
Marshall B. Rosenberg, PhD schreef daarover: “Mensen bezitten een enorm vermogen om het leven te veraangenamen. Wij kunnen woorden gebruiken om anderen blij te maken en bij te dragen aan hun kennis en wijsheid. En we kunnen woorden gebruiken die het leven van anderen miserabel maken. Met andere woorden: ons woordgebruik is heel krachtig. We kunnen mensen ‘aanraken’ op een manier die groot plezier, voeding en support biedt. Wij zijn als het ware krachtcentrales, en is het niet zo dat wij het allerliefst die kracht inzetten om anderen te verrijken? Dus hoe fantastisch is het dat we deze mogelijkheid in ons hebben en plezier brengen als we deze kracht zo inzetten? Wat een feest, wow! En hoe meer we dit (samen) vieren, hoe minder we geneigd zijn om iets anders te doen.”

Het gereedschap voor communicatie en conflictbemiddeling (in onszelf of tussen anderen) kent 5 uitgangspunten:
1. Geweldloze Communicatie begint bij de aanname dat we allemaal van nature compassievol zijn en dat geweldvolle strategieën aangeleerd worden en ondersteund worden door heersende cultuur. Daarnaast gaat het ervan uit dat alle mensen dezelfde behoeften hebben en dat alle acties strategieën zijn om een of meer van die behoeften ingevuld te krijgen.
2. Geweldloze Communicatie is eenvoudig: ze biedt een 4-staps communicatieproces dat makkelijk te begrijpen is.
3. Geweldloze Communicatie gaat voorbij communicatietechnieken door ons te laten zien en te laten ervaren hoe we in verbinding kunnen blijven met de levensenergie in onszelf en in anderen, en helpt ons ook bewust te zijn van het effect van ons denken en hoe we taal gebruiken in onze alledaagse conversaties.
4. Geweldloze Communicatie heeft een breed toepassingsgebied, is een krachtig middel met een grote variëteit aan toepassingen. Van interpersoonlijke relaties tot internationale onderhandelingen; van persoonlijke heling tot conflictoplossing; van sociale verandering tot drugs-/alcoholbehandeling; van traumaherstel tot het rehabiliteren van gevangenen.
5. Geweldloze Communicatie heeft substantiële resultaten; zij helpt bij het transformeren van boosheid, destructieve houdingen en gewoontegedrag naar meer op vrede gerichte, leven verrijkende acties.
Wereldwijd heeft Geweldloze Communicatie bijgedragen aan een indringende vermindering van geweld. Geweldloze Communicatie helpt eenlingen, families en organisaties om conflicten te verminderen, vertrouwen te omarmen, emotionele banden aan te halen, pijn te helen en persoonlijk empowerment te versterken.

Klaus Karstädt uit München, gecertificeerd trainer, schreef het volgende: Wat is de meest voorkomende reden dat we ontevreden en gefrustreerd zijn? We krijgen niet wat we willen! Wat is de meest voorkomende reden dat we niet krijgen wat we willen? We formuleren geen heldere verzoeken! Wat is de meest voorkomende reden dat we geen heldere verzoeken formuleren? We weten vaak niet wat we echt nodig hebben! Wat is de meest voorkomende reden dat we niet weten wat we echt nodig hebben? We besteden geen aandacht aan onze ware gevoelens die ons vertellen wat we nodig hebben! Wat is de meest voorkomende reden dat we geen aandacht besteden aan onze ware gevoelens? We zijn zo druk bezig met onze oordelen en interpretaties! Wat is de meest voorkomende reden dat we zo druk bezig zijn met onze oordelen en interpretaties? Dat is een wijdverspreide gewoonte in onze cultuur. Dus laten we alert blijven en deze gewoonte veranderen!

Oprichter en directeur van het Center for Nonviolent Communication (CNVC). Marshall Rosenberg (Canton, Ohio 6 oktober 1934 – 7 februari 2015) verhuisde met zijn ouders in 1943 naar Detroit waar hij het begin van de rassenrellen meemaakte en dagelijks geconfronteerd werd met verschillende vormen van geweld. Dat inspireerde mede zijn latere werk.
Om de wortels van geweld te onderzoeken en wat te doen om geweld te verminderen koos hij ervoor om Klinische Psychologie te studeren aan de universiteit van Wisconsin. Hij studeerde af in 1961. In 1966 ontving hij de status ‘Diplomaat in klinische psychologie’ van de American Board of Examiners in Professional Psychology. Geweldloze Communicatie kwam tot stand vanuit zijn zoektocht naar een snelle manier om over de nodige vaardigheden te beschikken om te kunnen bijdragen aan vrede.
Rosenberg ziet empathie als een rode draad om in verbinding met elkaar en jezelf te komen en te zijn. Het doel is het opbouwen van een relatie die gebaseerd is op openheid en mededogen, een levenshouding die inhoudt dat je je kunt inleven in de ander, respect hebt en aandacht kunt geven aan je eigen gevoelens en die van de ander, ongeacht de verschillen die er zijn.
Het Center for Nonviolent Communication ontstond vanuit zijn werkzaamheden rond burgerrechtenactivisten in de beginjaren 60 van de vorige eeuw. In die periode bemiddelde hij ook tussen opstandige studenten en besturen van hogescholen en universiteiten, wat onder andere resulteerde in het vreedzaam ontstaan van integratie op openbare scholen in gebieden waar daar helaas lang geen sprake van kon zijn.
Sinds de oprichting van het CNVC werd er in hoge mate positief gereageerd op Geweldloos Communiceren en werd Geweldloos Communiceren gezien, en herkend, als een krachtig instrument voor het vreedzaam oplossen van verschillen op persoonlijk, professioneel en politiek niveau. Rosenberg verzorgde geweldloze communicatietrainingen in 60 landen en werkte met onder andere leerkrachten, managers, zorgverleners, advocaten, militairen, gevangenen, met de politie, de geestelijkheid en met individuele families.
Hij was actief in door oorlog verscheurde gebieden en economisch achtergestelde landen waar hij geweldloos communiceren aanreikte teneinde verzoening en vreedzaam oplossen van verschillen en geschillen te bereiken. De wereldwijde reacties daarop waren inspirerend. Zijn doelstellingen worden door velen omarmd; op dit moment werken in diverse landen veel gecertificeerde trainers in Geweldloze Communicatie. Rosenberg heeft diverse boeken gepubliceerd. Zijn belangrijkste boek is: Nonviolent Communication A Language of Life, en hij heeft voor zijn werk diverse prijzen ontvangen.

Tekst: Jan van Koert

Geweldloze communicatie in de praktijk

Geweldloze communicatie helpt om écht contact te maken, ook in lastige gesprekken. Wil je meer lezen over geweldloze communicatie? Bekijk meer artikelen op Curova of lees de achtergrond via Wikipedia over geweldloze communicatie.