Uitspraken van/voor therapeut en cliënt
De vorige column was de eerste in een serie van uitspraken van en voor therapeut en cliënt. Ik heb toen geschreven over de uitdrukking ‘dat zal mij (g)een zorg zijn’. Hoe deze uitdrukking iets anders bedoelt dan dat je letterlijk zegt en hoe je deze metafoor kunt gebruiken in werk en privé.
In deze column wil ik met jullie nadenken over de uitspraak ‘op eigen benen staan’. Volgens de Van Dale is de betekenis ervan zelfstandig zijn. Je kunt de betekenis nog wat verbreden met: je eigen verantwoordelijkheid nemen, het zelf doen, bij jezelf blijven. Wat betekent het voor je cliënt als je deze helpt om op eigen benen te staan? Dat is toch waar onze hulpverlening op is gericht? De doelen die je stelt met iemand om naartoe te werken. Mensen doelen laten maken waarin ze zich het doel eigen maken door te zeggen: ik wil… of ik kan…. Op ‘eigen benen staan’ betekent namelijk dat de cliënt niet op jouw benen staat en jij de drager bent.
Als je nu even nadenkt over de verschillende cliënten die je ontmoet, dan is er vast een groep waarbij je zegt: die kan prima op eigen benen staan. Je helpt de cliënten overzicht in bijvoorbeeld de ontstane chaos te krijgen. Ze kunnen weer verder hun leven oppakken en daar regie over voeren.
Er is ook een groep cliënten die op eigen benen lijken te staan, maar dit ook heel spannend vinden. Zij willen graag jouw goedkeuring, bemoediging en aanmoediging om elke keer een stapje te zetten.
En er is een groep cliënten die op eigen benen staan zo eng en spannend vinden (door diverse ervaringen in het leven) dat ze het liefst gedragen willen worden door jou en dat je hen aan de hand neemt om stapje voor stapje te zetten. Is dit herkenbaar?
Mooi is, denk ik, om te weten dat elke groep cliënten iets anders van je vraagt in de begeleiding, als het je doel is om je cliënten op eigen benen te laten staan aan het eind van de therapie; dat ze kunnen wandelen, rennen en springen in hun emotionele wereld waar ze echte stappen durven te zetten. Hoe bewust ben jij je van in welke groep je cliënt zich bevindt en hoe je die cliënt het beste kunt benaderen?
Algemeen kan gezegd worden dat de eerste groep die graag op eigen benen staat, het meest belang heeft bij iemand die analytisch mee kan kijken. Dat de kracht die er al is in de benen en de protectieve factoren kunnen benut worden om over datgene wat nu als hindernis ervaren wordt, heen te kunnen springen. Naast analyse is een vertaalslag naar de gevoelswereld ook helpend om contact te maken met die benen (letterlijk en figuurlijk).
De tweede groep doet een beroep op je om betrouwbaar en stabiel aanwezig te zijn, om niet te schrikken van de verschillende stapjes en sprongen die gemaakt worden en vooral de bemoediging te horen: ga ervoor, je kunt het, ik heb vertrouwen in je, zodat ze die stevigheid steeds meer in hun eigen benen mogen gaan ervaren en daarop kunnen gaan bouwen.
De derde groep die graag gedragen wordt, is vaak een groep mensen die veel emotioneel/traumatisch heeft meegemaakt in het leven. Zelf lopen is te risicovol geworden; zelfstandig zijn en eigen keuzes maken zijn te eng. Want als het niet goed gaat, wat is dan het oordeel? Deze groep cliënten heeft vaak veel tijd, zorg, aandacht en ruimte nodig om erkenning te vinden voordat ze durven lopen. Je kan met hen zoeken wat het nemen van je eigen verantwoordelijkheid en op eigen benen staan oplevert en hoe het emotioneel van binnen voelt om contact met het gevoel te maken en niet meer bang voor eigen emoties te zijn. Het aansluiten en bemoedigen, vertrouwen houden in dat benen sterker kunnen worden kunnen hen helpen te groeien en stapjes aan jouw hand te durven zetten.
Denk de komende tijd als je behandelplannen maakt, eens na in hoeverre je bezig bent met je cliënt op eigen benen te zetten. Welke aanpak gebruik je en hoe evalueer je die na een aantal keer. Ik ben benieuwd naar jullie ervaringen. Mail mij er gerust over!
Mocht je zelf een vraag hebben of uitspraak/metafoor om uit te werken, mail dan gerust naar: info@caritasgroep.nl o.v.v. PSC Magazine.
Hanneke Nijkamp, praktijkhouder Caritasgroep, psycholoog, relatiecounselor en supervisor. www.caritasgroep.nl
Op eigen benen staan: wat vraagt dat van jou als begeleider?
Op eigen benen staan betekent voor elke cliënt iets anders. Wil je meer lezen over zelfstandigheid en begeleiding? Bekijk meer artikelen op Curova of lees de achtergrond via Wikipedia over zelfredzaamheid.
