Zonder emoties is ons denken krachteloos
“Zonder emoties is ons denken krachteloos” (Nussbaum)
Prachtig uitgangspunt, maar in de gesprekken met cliënten blijkt vaak dat de emoties voor hen te onvoorspelbaar zijn. Ze hebben er geen controle op. Boosheid mag er nog wel zijn, het strijden tegen de maatschappij, maar in hoeverre is er nog ruimte voor andere emoties? En is hun denken dan krachteloos, of juist heel krachtig, maar vanuit een ander perspectief, zodat het als ongewenst wordt ervaren door de omgeving en soms bedreigend? Mogen we reageren vanuit onze emoties, of is het belangrijk dat we sociaal gewenst gedrag vertonen en wie bepaalt dan de norm?
Of zijn emoties drijfveren? Zijn het juist de emoties die zorgen dat we verder komen in ons leven. Dat we aan het einde van ons leven kunnen zeggen: ik heb me kunnen ontwikkelen en heb mijn dromen uit laten komen. Maar welke emoties zijn daarbij het krachtigst? Is het de boosheid die maakt dat je verder komt, of is het juist de liefde? Waarom lukt het de ene mens wel om zich te ontwikkelen en lijkt de ander eerder destructief?
Nussbaum zegt hierover: “Elk mens wordt geboren als een kwetsbaar wezen vol mogelijkheden en talenten die ieder zelf tot ontwikkeling moet kunnen brengen om zo de mens te worden die hij of zij in aanleg is. Anderen zijn daarbij onmisbaar, want zonder hun zorg, hulp, ondersteuning, vriendschap en liefde kan geen mens tot leven komen. Door de manier waarop anderen meeleven, beïnvloeden zij het al dan niet lukken van de ontwikkeling. Ieder mens blijft echter zelf verantwoordelijk hiervoor.”
Wanneer mensen niet in staat zijn dit vanuit hun eigen systeem of netwerk te creëren door moeilijk verstaanbaar gedrag of juist misschien wel door de ongeremdheid van de emoties, heeft de overheid hier dan een verantwoordelijkheid in? Kunnen we mensen in de kou laten staan, louter en alleen omdat zij niet in staat zijn geweest door welke omstandigheden dan ook om zich te ontwikkelen als krachtige en emotioneel stabiele persoonlijkheden? En wat kunnen we verwachten als we onze handen van deze mensen aftrekken? Zou dit het denken ten goede komen, of kunnen we dan verwachten dat de boosheid het wint van de ratio?
Ervan uitgaande dat ieder mens behoefte heeft aan veiligheid en erkenning (Maslow) betekent dit dat, wanneer de sociale omgeving dit niet kan bieden, we dit als samenleving moeten gaan bieden. Immers, wanneer je een mens als beest behandelt, zal hij zich als beest gaan gedragen.
Met andere woorden, het loont om te investeren in deze groep mensen en hun de erkenning en veiligheid te bieden die zij zelf niet kunnen creëren. Dan kunnen zij gestimuleerd worden om hun emoties te gebruiken om hun gedachten kracht bij te zetten en deze constructief te gebruiken. Dan kunnen we zeggen, zonder emoties zijn onze gedachten krachteloos, maar met te intense emoties, kunnen gedachten behoorlijk destructief zijn.
Blog door Annette Veenema, systeemspecialist. Te vinden op www.dewijzer.frl
Ruimte geven aan emoties
Annette Veenema laat zien dat emoties niet weggeredeneerd moeten worden, maar juist als signaal gezien kunnen worden. Wie leert luisteren naar emoties, ontdekt vaak welke behoefte erachter schuilgaat. Het onderdrukken van emoties werkt averechts en maakt het denken uiteindelijk juist krachtelozer. Lees meer verhalen over psychisch welzijn in het PSC Magazine 2018. Achtergrondinformatie over de rol van emoties in de psychologie vind je bij het Nederlands Instituut van Psychologen.
