Intuïtief eten

Mensen raken steeds verder bij hun gevoel vandaan als het om eten gaat. Dit komt door het slanke ideaalbeeld, nieuwe diëten en de overvloedige beschikbaarheid van bewerkt voedsel. Het gevolg hiervan is dat er een toename is aan eetstoornissen (Van Elburg, 2018) en overgewicht (bron RIVM). Het blijkt dat intuïtief eten een manier is die effectief is bij het behandelen van eetstoornissen en overgewicht. Door het positieve effect is intuïtief eten door eatingwell.com uitgeroepen tot de food en health trend van 2020. Uit onderzoek van de universiteit van Florida blijkt dat het wordt geassocieerd met een betere mentale gezondheid, een betere stofwisseling en een lager risico op eetstoornissen. Maar wat is dat intuïtief eten?

Intuïtief eten is eten op basis van wat je lichaam je vertelt wat het nodig heeft om zich fit en gezond te voelen. Als holistisch psycholoog ben ik in mijn behandelingen gericht op de relatie met lichaam en geest – en niet alleen op denken – om je goed te voelen. Ik werd me bewust dat eten vaak als coping wordt ingezet, met schuld- en schaamtegevoelens. Sinds 2017 ben ik bevriend met coauteur Sharon Numan. Zij werkt al langere tijd met het concept intuïtief eten via haar platform Voedzo.nl. Deze benadering helpt me om cliënten te helpen hun relatie met voedsel te herstellen. Mijn holistische werkwijze en haar concept zijn een mooie aanvulling op elkaar. Ze wilde graag de psychologie achter intuïtief eten toegankelijk maken, zodat deze beschikbaar zou komen voor iedereen, dus daagde Sharon mij uit om een boek te schrijven.

De focus van intuïtief eten ben jijzelf

Bij intuïtief eten is de belangrijkste focus het herstel van het contact met jezelf. Het bewustzijn van wat je nodig hebt om je goed te voelen, helpt om keuzes te maken. Dit bewustzijn is van belang, omdat ieder lichaam anders functioneert. Recent onderzoek van Mariëtte Boon en Liesbeth van Rossum naar hoe het menselijk lichaam reageert op vetten laat zien dat er tientallen factoren zijn die van invloed zijn op hoe eten verteerd wordt. Het gevolg is dat een standaard set met adviezen niet voor iedereen helpend is en zelfs averechts kan uitpakken.

Dit boek is bedoeld om je te helpen om te leren luisteren naar jezelf als het gaat om voedsel. Dat je de hongersignalen en dorstsignalen van je lichaam leert kennen, om vervolgens passend op deze signalen te reageren. Als je dat weet, kun je jezelf afvragen waarom je eigenlijk eet wat je nu eet. En of datgene wat je nu eet, wel bij je past en je helpt om je goed te voelen. In het boek staan oefeningen en inzichten die je helpen om te ontdekken waar je behoefte aan hebt, zowel lichamelijk als geestelijk.

De kernboodschap is dat je eet vanuit liefde voor jezelf. Het proces van intuïtief eten is opgedeeld in 8 ingrediënten. Ze zijn erop gericht dat je naar jezelf leert luisteren, jezelf leert kennen en weet wat je nodig hebt. Vanuit het contact met jezelf en de focus wat belangrijk is voor je, ga je keuzes maken die je waarden ondersteunen. Als een ontspannen lichaam belangrijk voor je is, zul je minder koffie drinken, wanneer je ervaart dat je er onrustig van wordt.

Eten, een bron van stress

Door alle ontwikkelingen is eten voor veel mensen een bedreiging van hun ideaalbeeld, hun zelfbeheersing of emoties. Elk nieuw dieet waarin je je verdiept of dat je volgt, heeft zijn eigen richtlijnen en regels. Wanneer je met een dieet stopt, heb je je vaak wel de regels eigen gemaakt, zoals: van gluten eten word je ziek, als je na 19.00 uur eet word je dik, koolhydraten zijn slecht. Het gevolg is dat eten beladen raakt en een bron van stress wordt, waardoor je niet meer voelt wat het lichaam nodig heeft om zich gezond te voelen, terwijl eten essentieel is voor het herstel van je lichaam. Helaas zorgt stress ervoor dat je je onrustig en bang voelt en dat je lichaam minder goed herstelt. Om te werken aan je gezondheid kun je lichaam en geest niet los van elkaar zien.

Eten als coping

Een snoepje voor de pijn is iets wat op jonge leeftijd al aangeleerd wordt. De reden van dit snoepje aanbieden aan kinderen, is om ze af te leiden van hun pijn. En de regel jong geleerd oud gedaan is ook zeker hier van toepassing. Bij veel negatieve emoties leid je jezelf af, onder andere door eten, in de hoop dat ze vanzelf weggaan. Wanneer je je gespannen voelt en gaat eten, kauw je minder goed en is het moeilijker om je verzadiging waar te nemen. Eten is vaak niet de oplossing voor stress, het levert wel schuld- en schaamtegevoelens op. Dit is vaak weer een aanleiding om te gaan eten, waardoor er een negatieve cirkel ontstaat. Je copingstrategieën uitbreiden en het bewustzijn van je bron van stress zijn manieren om dit te doorbreken.

Een praktische toepassing van intuïtief eten in een emotiegeladen situatie is: begin met een bodyscan voor het eten om te ontdekken hoe je je voelt, bijvoorbeeld hongerig of gespannen. Emotie-eten herken je bijvoorbeeld aan: een plots en dringend verlangen om te eten, een sterk verlangen naar specifiek eten, eten op de automatische piloot, doorgaan met eten nadat je verzadigd bent, en je schuldig voelen of schamen na het eten.

Ben je onrustig of gespannen, dan kun je je beter eerst ontspannen door te wandelen, mediteren of sporten om vervolgens aandachtig je maaltijd te kunnen nuttigen. Eten kun je doen volgens de STOP-methode: Selecteer – kies bewust wat je wilt eten en schep het op je vork. Taste – neem de tijd om de smaak, temperatuur en textuur te proeven. Observeer – proef bewust, kauw aandachtig, neem je smaken bewust waar terwijl je kauwt. Pauze – neem een pauze voordat je de volgende hap neemt en stop zodra je je verzadigd voelt.

Henrike Weerstand heeft een (online)praktijk voor holistische psychologie, www.coach-psycholoog.nl. Samen met Sharon Numan schreef ze het boek Intuïtief Eten. Geniet van eten en voel je goed! Het boek wordt ondersteund met onlinetrainingen op www.intuitieflevenacademie.nl.

Zo begin je met intuïtief eten

Intuïtief eten leer je door bewust stil te staan bij honger- en verzadigingssignalen, zonder oordeel over wat je eet. Intuïtief eten vraagt oefening, vooral als je gewend bent aan strikte diëten. Meer over de principes van intuïtief eten is te vinden bij het Voedingscentrum. Lees ook ons overzicht van vakartikelen over eetgedrag en welzijn.