Eensgezindheid is nergens goed voor
Hoe kan het zijn, dat er in een gemeenschap die zo hecht is, zoveel verdeeldheid is als het gaat over de kerk? Dit vraag ik mij, als lid van de Molukse gemeenschap al een lange tijd af.
De Molukse gemeenschap is een hechte gemeenschap die alles met elkaar deelt. Het zijn over het algemeen grote families, die onderling nauwe banden hebben. Geloof is heel belangrijk in de Molukse gemeenschap. Over het algemeen zijn de Molukse mensen in Nederland protestants-christelijk. Nu zou je denken dat er één Molukse kerk bestaat. Dat is dus niet het geval. In een betrekkelijk kleine gemeenschap, zoals in Zeeland, zijn vier verschillende Molukse kerkgenootschappen. Alle vier de gemeenschappen zijn protestants-christelijk. Fundamenteel verschillen zij dus niet van elkaar, maar samenwerken of samen één kerk vormen lukt niet. Dit resulteert dan in een situatie waarin bijvoorbeeld uit één grote familie, de familieleden over vier verschillende kerken verdeeld zijn. De oorzaak voor deze splitsing in kerken is vanuit het verleden waarschijnlijk om een toen heel goede reden gebeurd.
Op dit moment zijn er veel vragen vanuit de jongere generatie over de reden van deze verdeeldheid en bestaat de wens om een eenheid te vormen, zodat er één Molukse kerk gevormd kan worden.
Wat zegt de bijbel eigenlijk over deze verdeeldheid? In 1 Corinthiërs 1:10 schrijft Paulus aan de gemeenschap Korinthe: “Maar broeders, in de naam van de Here Jezus Christus smeek ik u eensgezind te zijn.” “Voor eensgezindheid is het niet nodig dat iedereen precies hetzelfde denkt als alle anderen. Er is verschil tussen standpunten die tegengesteld zijn of die verdeeldheid zaaien. Een groep mensen zal het niet over elk onderwerp met elkaar eens zijn, maar ze kunnen eensgezind samenwerken wanneer ze samen weten wat werkelijk belangrijk is.” (Blz. 1656 uit Het Leven; praktische lessen uit Het Boek)
Dan denk ik aan de filosoof Levinas, die uitgaat van ik en de ander, waarbij hij stelt, dat het ik pas kan bestaan in relatie tot ander, en waarbij hij zegt primair verantwoordelijk te zijn voor de ander als ander. Maar de ander is niet verantwoordelijk voor het “ik”. Ervan uitgaande dat iedereen deugt, kun je zeggen dat de verschillende kerkenraden verschillende standpunten hebben, maar wel weten wat werkelijk belangrijk is. (Het woord van God verspreiden, want dat gebeurt immers elke zondag.) En in die zin hoeft er dus niets te veranderen.
Wat zou nu werkelijk belangrijk zijn in de kerk? Hoe kan hier eensgezind gewerkt worden als er zoveel verdeeldheid is? Als je het mij vraagt, gaat het vooral om het “ik” bij de verschillende kerkenraden. Als het “ik” maar bevredigd wordt, is het goed. De ander moet maar volgen. Omdat “ik” niet goed kan met de ander, kunnen anderen ook niet met elkaar, dat bepaal “ik” voor de ander, vanuit mijn verantwoordelijkheid voor de ander. Zo zie je maar, de visie van Levinas kan net als de Bijbel op heel verschillende manieren uitgelegd worden, passend bij elke “ik”.
Het mooie van verdeeldheid is, dat je door verdeeldheid kans hebt om elkaar te ontmoeten. Je kunt elkaar bevragen over elkaars standpunten. Je hebt iets om over in gesprek te gaan. Als je vooral eensgezind bent, ben je snel uitgepraat; dan weet je alles al van elkaar. Zou je dan kunnen stellen, dat het een grote kracht is van die verschillende kerken, dat ze niet met elkaar willen samenwerken en verdeeld blijven? Zo blijven ze met elkaar in gesprek en kunnen ze elkaar blijven ontmoeten.
Marjan Ririhena is systeemspecialist bij Kiek Psychologie en Psychiatrie voor Kind, Jeugd en Jongvolwassenen.
Verdeeldheid binnen de Molukse gemeenschap
Binnen de Molukse gemeenschap speelt geloof een grote rol, maar juist daardoor ontstaat er ook verdeeldheid tussen verschillende kerkgenootschappen. De auteur, zelf lid van de Molukse gemeenschap, pleit voor meer begrip in plaats van eensgezindheid om die verdeeldheid te overbruggen. Meer achtergrondverhalen lezen? Bekijk het overzicht van vakartikelen van Curova of lees meer over de Molukse gemeenschap bij het Moluks Historisch Museum.
Wie zich verdiept in de geschiedenis van de Molukse gemeenschap in Nederland, ziet hoe geloof en identiteit met elkaar verweven raakten. De diversiteit binnen de Molukse gemeenschap is daarmee ook een verhaal over veerkracht.
