Geef uw ogen de kost die ze nodig hebben
Onze ogen verschaffen onze hersenen, als kleine periscopen, informatie over wat er in onze omgeving gebeurt. Dankzij een geolied samenspel van onder andere staafjes, kegeltjes, vaatvlies, blinde vlek en de nervus opticus kunnen we scherpstellen, kleuren onderscheiden en bewegingen registreren.
Tegenwoordig worden onze ogen meer en meer belast door werken achter een computerscherm, langdurig televisiekijken of met onze smartphone in de weer zijn. Voeg daar de effecten van veroudering en uv-stralen aan toe, en het belang van ooggezondheid wordt des te urgenter.
Voeding voor de ogen
Net als het hart, de hersenen en de spieren hebben onze ogen baat bij goede voeding. Verschillende vitamines, mineralen, vetzuren en carotenoïden spelen een essentiële rol in het behoud van een goed gezichtsvermogen én het voorkomen van leeftijdsgebonden oogziekten, zoals maculadegeneratie of staar.
Hieronder lichten we enkele bekende en minder bekende stoffen toe die een rol spelen bij het gezond houden van het oog.
Vitamine A: klassieker onder de oogvitamines
Vitamine A is misschien wel de bekendste als het om de ogen gaat. Het is een in vetoplosbare vitamine, essentieel voor de aanmaak van rhodopsine, een pigment in het netvlies dat onmisbaar is voor het zien in het donker.
Vitamine A kennen in twee belangrijke vormen: retinol, de actieve vorm die direct door het lichaam gebruikt kan worden en voornamelijk voorkomt in dierlijke bronnen van vitamine A, zoals lever, boter, eidooier en kaas; en bètacaroteen (provitamine A), dat in plantaardige bronnen zit en door het lichaam naar behoefte kan worden omgezet in vitamine A. Je vindt het in kleurrijke groenten, zoals wortelen en groene bladgroente.
Nachtblindheid is een van de deficiëntiesymptomen van vitamine A. In ontwikkelingslanden is een chronisch tekort zelfs de belangrijkste oorzaak van blindheid.
Carotenoïden: plantaardige beschermers van het oog
Carotenoïden zijn plantaardige kleurpigmenten die voor de rode, gele en oranje kleur zorgen in fruit en groenten. Tot nu toe zijn er 600 verschillende soorten geïdentificeerd, onderverdeeld in subgroepen, waarvan sommige krachtige antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen hebben en bekend staan om hun beschermende werking tegen diverse degeneratieve oogaandoeningen.
Astaxanthine: krachtige xanthofyl
Astaxanthine, een carotenoïde uit de groep van de xanthofyllen, speelt een belangrijke rol in de bescherming van de macula (gele vlek) en de ooglens. Deze pigmenten absorberen zichtbaar licht (met name blauw licht) en beschermen zo tegen licht-geïnduceerde schade. Daarnaast werken ze als antioxidanten en kunnen ze ontstekingsreacties in het oog remmen. In een studie bleek dat mensen met hogere bloedwaarden van astaxanthine 27% minder kans hadden op het ontwikkelen van kerncataract. Ook is er bewijs voor een positieve invloed van astaxanthine op klachten bij droge ogen.
Duindoornbesolie: omega 7 voor droge ogen
Duindoornbesolie is rijk aan palmitoleïnezuur, een zeldzaam omega 7-vetzuur, dat in verschillende klinische studies een gunstig effect laat zien bij droge ogen. De olie bevordert de stabiliteit van de traanfilm en vermindert irritatie. Bovendien bevat duindoornbesolie flavonen met antioxidatieve en anti-inflammatoire eigenschappen. Ze beschermen het netvlies tegen schade en stimuleren de vorming van nieuwe bloedvaten (angiogenese) – een potentieel interessant effect bij retinale doorbloedingsstoornissen.
Saffraan: een andere kijk op eeuwenoud kruid
Saffraan, al duizenden jaren gebruikt in de traditionele geneeskunde, blijkt ook waardevol voor de ooggezondheid. Een van de werkzame stoffen, crocine, verhoogt de bloedtoevoer naar het netvlies, verbetert de doorbloeding en heeft neuroprotectieve eigenschappen. Onderzoek laat zien dat saffraan bescherming biedt tegen oxidatieve schade aan fotoreceptoren, ontstekingsprocessen in het netvlies afremt en een positief effect heeft bij aandoeningen zoals retinitis pigmentosa, leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD) en glaucoom.
PEA: voor de oogdruk
PEA (palmitoylethanolamide) is een lichaamseigen vetzuurmolecuul dat een rol speelt bij het verminderen van inflammatie en het voorkomen van celbeschadiging. Het speelt echter ook een rol in de gezondheid van het oog. Dat blijkt uit recent onderzoek naar de rol van PEA bij het reguleren van de intraoculaire druk (IOD), wat relevant is bij glaucoompatiënten. In een observationele studie werd bij patiënten met glaucoom een verlaagd gehalte aan PEA en 2-AG (een verwante endocannabinoïde) aangetroffen in het oogvocht. In een klinische interventiestudie leidde suppletie met 2 × 300 mg PEA per dag tot een significante verlaging van de IOD met gemiddeld 3,5 mm Hg na twee maanden. Ook na zes maanden bleef het effect aanhouden, met een daling van 14,4 naar 11,1 mm Hg bij patiënten met normaaldrukglaucoom. Hoewel PEA de oogdruk verlaagt, zijn er geen effecten gevonden op het gezichtsveld of de gezichtsscherpte. Toch is dit een veelbelovende aanvulling op bestaande glaucoomtherapieën.
In een wereld waarin visuele belasting alleen maar toeneemt, is preventie belangrijker dan ooit. Geef het oog wat het nodig heeft: bescherming, regelmatig rust, en vooral … de juiste voedingsstoffen.
Op de website van VitEducatief (www.viteducatief.nl) vindt u een uitgebreid artikel over voeding voor het oog, inclusief bronvermeldingen.
Voeding kan beschermend werken bij oogziekte glaucoom
Bij het ontstaan en het verloop van de oogziekte glaucoom speelt voeding mogelijk een belangrijke rol. Dat blijkt uit promotieonderzoek van Joëlle Vergroesen van het Erasmus MC. Ze vond een beschermend effect van een dieet met groene bladgroente, vis en rood fruit.
Naast de effecten van voeding deed Vergroesen ook onderzoek naar medicatie en het microbioom, de samenstelling van bacteriën in de darmflora. Voor patiënten bij wie glaucoom steeds erger wordt, ondanks verlaging van de oogdruk, zou het microbioom een punt van aandacht kunnen worden, denkt de promovendus. ‘Voeding en medicatie zijn van invloed op het microbioom. Door de samenstelling van bacteriën positief te beïnvloeden, zou je mogelijk glaucoom of verergering van klachten kunnen voorkomen.’
www.amazinferasmusumc.nl
Voeding voor de ogen: welke voedingsstoffen tellen mee
Naast een gevarieerd voedingspatroon met veel groenten en fruit kunnen specifieke voedingsstoffen zoals luteïne, zeaxanthine, zink en omega-3 vetzuren bijdragen aan gezonde ogen. Deze voedingsstoffen voor de ogen zijn onder andere te vinden in bladgroenten, vette vis en noten. Meer weten over voeding en gezondheid? Bekijk ook onze andere artikelen over voeding op Curova, of lees meer over ooggezondheid bij het Oogfonds.
