Meer balans tussen individualiteit en verbinding
Liefde en verbondenheid staan al eeuwen centraal in het menselijk bestaan. Onderzoek van Harvard, dat 75 jaar lang de levens van deelnemers volgde (de bekende Grant and Glueck Study), toont aan dat liefde en relaties een van de belangrijkste sleutels zijn tot een gelukkig en voldaan leven. Volgens dat onderzoek draait het daarbij om twee zaken: liefde zelf, en het vermogen om op een goede manier met liefde om te gaan. Zowel een gezonde relatie met jezelf als een prettige relatie met een partner vraagt om een actieve, bewuste inzet. Vanzelfsprekend is dat niet.
De druk van een prestatiegerichte maatschappij
Onze samenleving is sterk gericht op ratio en meetbare prestaties. Het onderwijssysteem legt de nadruk op feitenkennis en spreekt daarmee vooral de linkerhersenhelft aan, met weinig ruimte voor creativiteit, eigen inbreng of aansluiting bij het individu. Vanuit opvoeding, cultuur en maatschappij krijgen we voortdurend de boodschap mee dat alles beter, sneller en mooier moet. Voor ‘goed genoeg’ – een begrip dat kinderpsychiater D.W. Winnicott beschreef in zijn boek Playing and Reality – lijkt steeds minder plaats te zijn. In een tijd van social media, reality-tv, YouTubers en influencers wordt het voor mensen almaar lastiger om zichzelf te blijven vinden temidden van al die externe idealen.
Het gevoel van ‘niet genoeg’
Activiste Lynne Twist beschrijft in haar boek The Soul of Money een patroon dat ze ‘de grote leugen’ noemt: het idee dat er nooit genoeg is. Niet genoeg slaap, niet genoeg tijd, nooit genoeg gedaan of gekregen. Deze constante innerlijke focus op schaarste, zo stelt Twist, is de voedingsbodem voor jaloezie, hebzucht, vooroordelen en onze algehele worsteling met het leven. Er is genoeg voor ieders behoeften, maar niet voor ieders hebzucht. De vraag die daaruit voortvloeit: hoe bouw je een zinvol leven op als de lat zo hoog ligt, als je voortdurend bang bent ‘gewoon’ te zijn, de peer pressure altijd voelbaar is en je jezelf blijft spiegelen aan een ideaalbeeld waaraan je – omdat je als mens altijd in ontwikkeling bent – per definitie nooit kunt voldoen?
Van individualiteit naar nieuwe hokjes
Het gevolg van deze druk is dat mensen elkaar steeds harder proberen te overstemmen: ieder wil gehoord worden, meer zichzelf zijn, het eigen ‘ding’ doen en vooral niet in een hokje worden geplaatst. Paradoxaal genoeg ontstaan daardoor juist weer nieuwe hokjes en labels, die we tegenwoordig diversiteit noemen. Dankzij technologie en sociale media kunnen deze subgroepen makkelijk groeien en zich tegelijk steeds verder afzonderen in hun eigen bubbel van gelijkgestemden. Zo ontstaat een ‘wij tegen zij’-dynamiek, waarin ‘jezelf zijn’ alsnog ver te zoeken is, omdat iedere subgroep zijn eigen groepsnormen stelt. De echte opdracht, zo stelt het artikel, is het vinden van balans tussen onderscheid en verbinding.
De wereldwijde partnerkeuze en de prijs van vrijheid
Diezelfde spanning tussen individuele vrijheid en verbondenheid speelt ook in de liefdesrelatie, wat wiskundige Hannah Fry in The Mathematics of Love treffend samenvat met de formule 1 + 1 = 3. Vroeger was het huwelijk heilig en was scheiden een schande, met vaste rolpatronen tussen man en vrouw. Die tijden zijn veranderd: ongehuwd samenwonen, LAT-relaties, bewust kinderloos blijven, relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht en zelfs huwelijken met jezelf of een huisdier zijn tegenwoordig geaccepteerd. Doordat we tegenwoordig toegang hebben tot een letterlijk wereldwijde ‘vijver’ aan potentiële partners, is het net zo eenvoudig om een partner te vinden als om er weer afscheid van te nemen. Bevalt iets niet, dan is een nieuwe partner, een affaire of een poly-amoureuze of niet-monogame relatie zo gevonden. Deze toegankelijkheid brengt echter ook keuzestress met zich mee en bedreigt het onderhouden van bestaande relaties. Want een relatie opbouwen en in stand houden vergt, ongeacht de tijdgeest, nog altijd dagelijkse tijd, toewijding en wederzijds vertrouwen: houden van is en blijft een werkwoord.
Een tegenbeweging: bewuste verbinding
Gelukkig is er ook een tegenreactie zichtbaar op deze verharding van de maatschappij. Steeds meer mensen willen niet langer meegaan in dat patroon en zoeken juist naar bewuste dankbaarheid, aandacht en oprechte interesse voor elkaar. Er is meer ruimte voor zelfreflectie: wat vind ik eigenlijk belangrijk, in mijzelf, in een partner en in een relatie – en wat vindt mijn partner op zijn beurt belangrijk? Om werkelijk verbonden te kunnen zijn met een ander, moeten we allereerst goed naar onszelf kijken en onszelf leren kennen. Door met liefde en nieuwsgierigheid te kijken naar zowel de verschillen als de overeenkomsten met de ander, kunnen we elkaar op een dieper niveau ontmoeten. Dat betekent ook dat een crisis in een relatie een kans kan zijn: door te durven kijken in de spiegel die een partner je voorhoudt, leer je jezelf pas echt kennen. Dat vraagt vooral aandacht en moed, en de bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen gedrag en gedragspatronen.
Praktische ondersteuning: 100 dagen meer liefde
Een concreet hulpmiddel om deze bewuste verbinding vorm te geven is het dagboek 100 dagen meer liefde, bedoeld voor stellen die willen werken aan soul searching en onderlinge verbinding. Het is gebaseerd op kennis over relaties, psychologie en cognitieve gedragstherapie, en de opdrachten zijn zo ontworpen dat beide partners inzicht krijgen in hun eigen overtuigingen, gedachten en kernwaarden – en in die van de ander. Door herhaling kunnen partners samen genezen, groeien en nieuwe, behulpzame gedragspatronen ontwikkelen. Tegelijk functioneert het dagboek als logboek waarin een essentieel onderdeel van de relatie wordt bijgehouden: wat betekent ‘houden van elkaar’ eigenlijk voor ons? Lezers van TCC Magazine konden destijds via 100dagenmeer.nl met de code intro25 gebruikmaken van een introductiekorting van 25%.
Werken aan verbinding
Verbinding met anderen ontstaat niet vanzelf, het vraagt aandacht en oefening. Coaches en therapeuten helpen mensen om patronen te herkennen die verbinding in de weg staan, zodat er weer ruimte ontstaat voor echt contact zonder de eigen individualiteit te verliezen. Meer weten over begeleiding op dit gebied? Kijk op curova.nl of lees meer over verbinding en gehechtheid bij het Nederlands Jeugdinstituut.
