Wat licht en kleur met ons doen

Onze ogen en huid fungeren als een soort antenne die kleurfrequenties van licht opvangen, stelt kleurenpuncturist en -specialist Praveeta Timmerman. Dat raakt volgens haar rechtstreeks onze gevoelssfeer, terwijl weinig mensen zich bewust zijn van de impact van licht en kleur op onze mentale en fysieke gezondheid. Ook binnen de natuurgeneeskunde krijgt het onderwerp nog te weinig aandacht.

Zonlicht als voeding

Een gezonde leefstijl wordt meestal gekoppeld aan voeding, beweging en ontspanning. Timmerman vindt dat daar een vierde pijler bij hoort: dagelijks naar buiten gaan. Puur zonlicht bevat een oneindig aantal kleuren die voor balans zorgen. Ze illustreert dat met onderzoek: patiënten in een kleurrijke ziekenhuisomgeving herstellen sneller en hebben minder medicatie nodig, en roze geverfde celmuren houden gedetineerden aantoonbaar rustiger. Volgens haar is met kleur in gebouwen en in de gangbare psychologie nog veel gezondheidswinst te behalen.

Meer dan een winterdip

Lichttherapie wordt meestal geassocieerd met de behandeling van een herfst- of winterdepressie, maar de toepassing is veel breder en kan, net als andere vormen van natuurgeneeskunde, bij een breed scala aan klachten worden ingezet. De methode leunt sterk op principes uit de Traditionele Chinese Geneeskunde, zoals meridianen, het yin-yangprincipe en de leer van de vijf elementen, waarbij elk element een eigen kleur heeft – hout staat bijvoorbeeld voor groen. Daardoor combineert de therapie ook goed met acupunctuur en voetreflexologie, omdat dezelfde punten en zones worden gebruikt.

Van regenboog tot ledlamp

Wit zonlicht is opgebouwd uit alle kleuren van de regenboog, elk met een eigen golflengte, die samen zowel daglicht als warmte leveren. De therapie die Timmerman toepast, bootst dat spectrum na met gloeilampen. Ledlampen, die gloeilampen om energieredenen grotendeels hebben vervangen, stralen echter voornamelijk blauw licht uit, ook al ervaren we dat als wit. Timmerman noemt dit zorgwekkend: oogartsen zouden voorspellen dat de gezondheidsschade van ledverlichting op termijn groter uitpakt dan de bespaarde energiekosten. Ook beeldschermen bevatten veel blauw licht, belastend voor ogen en hormoonhuishouding – terwijl we steeds meer tijd achter een scherm doorbrengen.

Te weinig daglicht, te veel vitamine D-tekort

Volgens Timmerman krijgen mensen tegenwoordig overdag te weinig natuurlijk licht binnen via huid en ogen, wat mede de wijdverspreide vitamine D-deficiëntie verklaart – een tekort dat met supplementen alleen niet is op te lossen. Op vakantie voelen mensen zich vaak beter, simpelweg omdat ze meer buiten zijn. Sinds de komst van kunstlicht in het industriële tijdperk zijn we de verbinding met het natuurlijke dag- en nachtritme goeddeels kwijtgeraakt. Al in de oudheid wist men van het belang van specifieke kleuren: in Egyptische piramides werden kleurkamers gebouwd met openingen die op vaste tijdstippen precies de kleur zonlicht binnenlieten die op dat moment overheerste.

Werken met licht en kleurenparen

In de praktijk gebruikt Timmerman een lantaarntje met een gloeilamp en glasstaafjes in alle regenboogkleuren, plus ultraviolet en infrarood. Een kleur wordt gericht ingestraald op de plek waar die nodig is: op de huid zelf, bijvoorbeeld bij littekens of rimpels om de doorbloeding te bevorderen, of op acupunctuurpunten en voetreflexzones. Blauw werkt kalmerend en verkoelend, geschikt bij ontstekingen en pijn; bij slaapproblemen is meestal het licht-donkerevenwicht verstoord. Licht is daarbij de energiefactor, kleur de informatiefactor die naar de oorzaak van een klacht verwijst. Ze werkt met drie kleurenparen – rood-groen, geel-violet en blauw-oranje – waarbij warme kleuren stimuleren en koele kleuren sederen. Voelt ze bijvoorbeeld dat beide nierzones uit balans zijn en de voeten koud aanvoelen, dan brengt ze op de ene voet de warme en op de andere de koele kleur van zo’n paar aan, zodat het evenwicht zich herstelt.

Wat kleuren met ons doen

Rood, geel en blauw zijn de primaire kleuren waarmee elke andere kleur te mengen is, en elk heeft een eigen emotionele lading: blauw staat voor ontspanning en rust – bij een blauwe lucht ademen we vanzelf dieper – geel voor helderheid, en rood voor kracht en alertheid, met ook een associatie met gevaar. Bij stress verdwijnt eerst onze rust; houdt de stress aan, dan raken we ook onze helderheid kwijt en ontstaat verwarring. Mengen van de primaire kleuren levert de secundaire kleuren op: rood en geel geven oranje, rood en blauw violet, geel en blauw groen. Warme kleuren werken stimulerend, koele kleuren sederend. Bij depressieve klachten overheersen vaak koele, blauwe tinten; oranje – de kleur van vrolijkheid en warmte – werkt dan herstellend doordat het blauw als het ware neutraliseert. Geel en violet worden bovendien geassocieerd met respectievelijk het intellectuele en het creatieve deel van de hersenen, waarbij onze maatschappij volgens Timmerman te veel nadruk legt op het eerste.

Van plantenlab naar kleurenpunctuur

Timmerman kwam in de jaren tachtig in aanraking met licht- en kleurentherapie, na een carrièreswitch vanuit haar werk als analiste in een plantenlaboratorium. Via rebalancing, massage en diverse cursussen ontdekte ze de kleurenpunctuur, wat direct klikte. Ze volgde de opleiding bij grondlegger Peter Mandel en heeft inmiddels ook zelf de Nederlandse opleiding in dit vakgebied opgezet. Mandel, van origine fysiotherapeut en later ook acupuncturist en homeopaat, bracht in kaart welke kleur bij welke klacht wordt ingezet. Zijn samenwerking met de inmiddels overleden professor Popp, ontdekker van de biofotonen (de lichtdeeltjes in onze cellen), leidde tot de methode zoals die nu bekendstaat.

Timmerman blijft gefascineerd door de rol van licht: dankzij zonlicht groeien planten en krijgen groente en fruit hun voedingswaarde en kleur, en een plant die genoeg licht heeft opgevangen, straalt volgens haar zelf ook weer licht uit. Zoals ze het samenvat: licht is de taal die alle wezens op aarde met elkaar verbindt.