Spirituele zoektocht van een seculiere vrouw
Opgegroeid in een gesloten geloofsgemeenschap
De Canadese journalist Anne Bokma, met Nederlandse wortels, groeide op in de Canadian Reformed Church, een kerkgemeenschap die haar hele bestaan bepaalde. Op haar twintigste besloot ze te breken met het geloof waarin ze was opgevoed. Die stap voelde als de juiste, maar had een hoge prijs: haar familie – haar moeder, met wie ze heel hecht was, haar drie broers en zussen en de rest van haar grote familie – vergaf het haar naar eigen zeggen nooit. Opvallend genoeg betekent het woord ‘religie’ oorspronkelijk ‘verbinden’ (van het Latijnse ligare); in Bokma’s geval kreeg het uittreden juist de omgekeerde betekenis en verbrak het een levenslange band.
Een kerk verlaten, een familie verliezen
Bokma staat niet alleen. Steeds meer mensen keren georganiseerde religie de rug toe, niet alleen bij fundamentalistische kerken waar autoriteit wordt misbruikt, maar ook omdat dogma’s niet meer stroken met hun leven, of omdat ze principieel twijfelen aan het nut van georganiseerde religie in de eenentwintigste eeuw. Anderen haken simpelweg af voor een vrije zondag, een yogales of het voetballen van hun kinderen. In de Verenigde Staten sluiten jaarlijks zo’n vierduizend kerken hun deuren en groeit de groep mensen zonder religieuze binding met bijna drie miljoen per jaar. In Canada verwacht erfgoedorganisatie National Trust dat in het komende decennium bijna tienduizend kerken – een derde van alle gebedshuizen – hun deuren zullen sluiten.
De opmars van ‘spiritueel maar niet religieus’
Veel mensen die religie loslaten, blijven wel op zoek naar spiritualiteit. Deze groep kreeg inmiddels een eigen naam: sbnr, spiritual but not religious. Bijna tachtig miljoen Noord-Amerikanen – 27 procent van de Amerikanen en 39 procent van de Canadezen – rekenen zich hiertoe, wat het tot het snelst groeiende ‘geloof’ van het Westen maakt. In enquêtes worden ze ook wel ‘Nones’ genoemd, omdat ze het vakje ‘geen’ aankruisen, of ‘Dones’, omdat ze klaar zijn met religie. Volgens de Canadese wetenschapper Siobhan Chandler wordt spiritualiteit zelfs ‘de religie van dit millennium’. Opmerkelijk is dat de meeste sbnr’s toch in God geloven, een diepe band voelen met de natuur en zo nu en dan nog bidden – alleen dan zonder vaste rituelen of leerstellingen, en met veel nadruk op persoonlijke autonomie. Critici noemen dit spottend ‘Burger King-spiritualiteit’: shoppen en mixen tussen tradities in plaats van je in één daarvan te verdiepen. Bokma, die jarenlang als ‘seculier-maar-spirituele’ columnist schreef voor het kerkblad United Church Observer (nu Broadview), vraagt zich af wat daar mis mee is, zolang het je leven verrijkt.
Twaalf maanden, twaalf spirituele experimenten
Haar journalistieke nieuwsgierigheid naar het sbnr-fenomeen liep uiteindelijk over in een persoonlijk experiment. Bokma besloot, na het nodige overleg en financiële planning, een heel jaar te wijden aan spiritualiteit. Elke maand dook ze in een andere richting: ze mediteerde met de app Headspace, deed yoga te midden van geiten, ging bosbaden, koos alvast een doodskist uit en experimenteerde met magic mushrooms. Ze liet zich inspireren door journalist A.J. Jacobs, die in zijn boek The Year of Living Biblically een jaar lang zo letterlijk mogelijk de zevenhonderd leefregels uit de Bijbel probeerde te volgen – van de tien geboden tot de meer duistere en dubbelzinnige voorschriften. Bokma zocht een lichtere versie van dat idee: geen studie theologie, geen pelgrimstocht naar Santiago de Compostella en geen extatisch dansen op Burning Man, maar een haalbare lijst van spirituele ervaringen om uit te proberen.
Op zoek naar wat ze miste
Wat dreef haar? Opgegroeid in wat ze zelf een gesloten en kortzichtige geloofsgemeenschap noemt, wilde Bokma ontdekken wat ze na haar vertrek uit de kerk eigenlijk was misgelopen. Met nieuwsgierigheid, een open, zoekende houding en een gezonde dosis journalistieke scepsis legde ze de geestverruimende – en soms ronduit absurde – gevolgen van haar spirituele jaar vast. Het resultaat verscheen als het boek Het jaar waarin ik spiritueel probeerde te leven, uitgegeven door Ten Have. Bokma schreef het met veel zelfspot en humor, en plaatst haar nieuwe ervaringen steeds tegen de achtergrond van haar eigen levensgeschiedenis, van strenge kerkgemeenschap tot zelfgekozen spirituele zoektocht.
Een spirituele zoektocht zonder religie
Een spirituele zoektocht hoeft niet gebonden te zijn aan een kerk of geloof. Steeds meer seculiere mensen zoeken naar betekenis via meditatie, verbinding met de natuur of gesprekken met een coach of therapeut. Deze persoonlijke spirituele zoektocht laat zien dat zingeving voor iedereen toegankelijk is. Meer weten over begeleiding hierbij? Kijk op curova.nl of lees meer over seculiere spiritualiteit bij het Humanistisch Verbond.
