Vetzuren uit de zee voor hart en hoofd
Wat zijn EPA en DHA?
De omega-3-vetzuren EPA (eicosapentaeenzuur) en DHA (docosahexaeenzuur) zijn verantwoordelijk voor de gunstige gezondheidseffecten van visolie. Vissen maken deze vetzuren niet zelf; ze halen ze uit algen, hun belangrijkste voedselbron. De meeste algenoliën bevatten vooral DHA en nauwelijks EPA, maar de olie van de zeealg Schizochytrium sp. vormt hierop een uitzondering: deze bevat ruime hoeveelheden van zowel EPA als DHA. Daarmee is deze plantaardige algenolie een volwaardig alternatief voor wie geen vis eet, maar toch wil profiteren van de heilzame werking van deze vetzuren uit zee.
EPA en DHA worden semi-essentieel genoemd: het lichaam kan ze in beperkte mate zelf aanmaken uit het plantaardige vetzuur alfa-linoleenzuur (ALA). Een hogere inname van ALA levert wel meer EPA op, maar de omzetting naar DHA verloopt veel minder efficient. Daardoor blijven we voor een goede voorziening van EPA en DHA grotendeels afhankelijk van voeding en/of suppletie.
Deze omega-3-vetzuren komen voor in alle lichaamscellen en vervullen daar tal van functies: ze worden ingebouwd in de celmembraan, waar ze de structuur en werking ervan beïnvloeden, en spelen binnen de cel een rol bij genexpressie en signaaloverdracht. Ook zijn EPA en de omega-6-vetzuren nauw betrokken bij de aanmaak van eicosanoïden, stoffen die een sleutelrol spelen bij ontstekingsprocessen en het immuunsysteem. Eicosanoïden die uit omega-6-vetzuren (arachidonzuur) worden gevormd, werken ontstekingsbevorderend, terwijl eicosanoïden uit omega-3-vetzuren juist een ontstekingsremmende werking hebben.
Effecten op hart en bloedvaten
EPA en DHA staan vooral bekend om hun beschermende werking tegen hart- en vaatziekten. Diverse onderzoeken laten zien dat deze omega-3-vetzuren het triglyceridengehalte met 25 tot 30 procent kunnen verlagen. Een hoge inname van EPA en DHA blijkt bovendien de kans op een hartinfarct of een andere ischemische hartziekte met fatale afloop te verkleinen. Bij mensen met hypertensie kan vetzuursuppletie zorgen voor een bescheiden maar significante verlaging van zowel de systolische als de diastolische bloeddruk.
Effecten op brein en stemming
Naast het hart lijken EPA en DHA ook belangrijk voor de hersenen en de stemming. Een Canadese literatuurstudie onderzocht, aan de hand van 75 studies naar mogelijke risicofactoren, in hoeverre de omega-3-status een rol speelt bij het risico op postnatale depressie. Een lage inname en status van omega-3-vetzuren bleken dat risico te vergroten. Zonder voldoende aanvulling daalt de omega-3-status van de moeder namelijk tijdens de zwangerschap, omdat de vetzuren die zij binnenkrijgt eerst naar de foetus gaan en later via de borstvoeding naar de baby. Daardoor is de omega-3-status van de moeder tot zeker zes weken na de bevalling verlaagd, wat het risico op een postnatale depressie kan verhogen. Een goede omega-3-voorziening, zowel tijdens de zwangerschap als in de eerste weken erna, is daarom van belang.
Ook bij jongeren lijkt suppletie effect te hebben. In een Oostenrijks onderzoek onder 13- tot 25-jarigen in het voorstadium van een psychose zorgde twaalf weken suppletie met een combinatie van EPA en DHA voor 23 procent minder gevallen van overgang naar een psychose, vergeleken met een placebogroep. De groep die het vetzuursupplement kreeg, scoorde gedurende de gehele follow-up periode van 40 weken bovendien beter op symptomen.
Verder speelt vetzuurconsumptie mogelijk een rol bij cognitieve achteruitgang en dementie op oudere leeftijd. Een hoge inname van totaal vet, verzadigd vet en cholesterol vergroot het risico op dementie, terwijl een hoge inname van EPA en DHA dat risico juist verkleint. Ook een hoge inname van linolzuur blijkt cognitieve achteruitgang te bevorderen, terwijl een hoge visconsumptie daar juist remmend op werkt.
Waarom vetzuren uit de zee voor hart zo waardevol zijn
Regelmatig vetzuren uit de zee voor hart binnenkrijgen via vis of algenolie draagt aantoonbaar bij aan een gezonde bloeddruk en soepele bloedvaten. Onderzoekers van de Harvard T.H. Chan School of Public Health wijzen op het belang van voldoende omega-3-inname voor de bescherming van hart en bloedvaten op de lange termijn.
Wil je meer weten over voeding die je hart en algehele gezondheid ondersteunt? Bekijk ook ons artikel over gezonde voeding in het PSC Magazine voor praktische tips die je direct kunt toepassen.
