Minder piekeren na een boswandeling

Minder piekeren door de natuur in te gaan: dat is precies wat een boswandeling volgens wetenschappelijk onderzoek kan opleveren. Piekeren – blijven malen over wat er mis kan gaan of waarom iets is misgegaan – is een van de sterkste voorspellers van depressie en angstklachten die de psychologie kent.

Het is ook iets wat in steden vaker voorkomt: onderzoek laat al langer zien dat mensen die in een stedelijke omgeving wonen een hoger risico op stemmingsstoornissen hebben dan mensen op het platteland. Een team rond onderzoeker Gregory Bratman van Stanford University vroeg zich af of natuurcontact dat verband kon verklaren, en zette in 2015 een experiment op om dat rechtstreeks te testen – niet met vragenlijsten alleen, maar met hersenscans erbij. Ook zonder klinische klachten kan dat de moeite waard zijn om te weten.

Achtendertig gezonde volwassenen werden willekeurig verdeeld over twee groepen. De ene groep maakte een wandeling van negentig minuten door een groen gebied met bomen en gras nabij de campus van Stanford; de andere groep liep exact even lang door een drukke straat in Palo Alto, langs verkeer en gebouwen.

Voor en na de wandeling vulden alle deelnemers een vragenlijst in die piekerneigingen meet, en gingen ze in een hersenscanner voor een meting van de doorbloeding in de subgenuale prefrontale cortex – een hersengebied dat sterk samenhangt met zelfgerichte, negatieve grubbelgedachten en dat overactief is bij mensen met een depressie.

Bij de deelnemers die door de natuur hadden gelopen, daalde de piekerscore van gemiddeld 35,4 naar 33,1 op de gebruikte vragenlijst, terwijl de score bij de stadswandelaars nauwelijks veranderde. Op de hersenscan was het verschil nog duidelijker: alleen bij de natuurgroep nam de activiteit in de subgenuale prefrontale cortex meetbaar af.

Bij de stadsgroep bleef die onveranderd. Met andere woorden: minder piekeren ging hier hand in hand met minder activiteit in precies het hersengebied dat bij piekeren en depressie een rol speelt – en dat effect was er niet bij een wandeling op zich, maar specifiek bij een wandeling in een natuurlijke omgeving.

De subgenuale prefrontale cortex is niet zomaar een willekeurig hersengebied: verhoogde activiteit hier wordt in eerder onderzoek herhaaldelijk gekoppeld aan piekeren, terugkerende negatieve gedachten over jezelf, en een hoger risico op een depressieve episode.

Dat de natuurwandeling specifiek in dit gebied iets veranderde, en niet zomaar ergens willekeurig in het brein, maakt de bevinding volgens de oorspronkelijke Stanford-studie extra betekenisvol: het gaat niet om een algeheel rustgevoel, maar om een verandering in precies het circuit dat theoretisch verklaart waarom piekeren zo hardnekkig kan zijn.

Ook hier geldt: achtendertig deelnemers is een bescheiden aantal, en het ging om één enkele wandeling bij gezonde vrijwilligers, niet om mensen met een klinische depressie of om een langetermijneffect over maanden. De onderzoekers zelf noemen hun bevindingen dan ook een eerste aanwijzing, geen sluitend bewijs, en roepen op tot groter vervolgonderzoek.

Toch sluit deze studie wel iets belangrijks aan bij de bevindingen over hartslag, cortisol en immuniteit uit andere bosbaadonderzoeken: telkens duikt hetzelfde patroon op, van een meetbaar, biologisch signaal dat verder gaat dan alleen een prettig gevoel. Voor de auteurs reden genoeg om te concluderen dat toegankelijke natuur, zoals een park of bosrand dichtbij huis, weleens van belang kan zijn voor de geestelijke gezondheid in een wereld die steeds verder verstedelijkt. Wie op zoek is naar meer manieren om minder piekeren te ervaren, vindt in ons dossier complementair algemeen meer achtergrondartikelen over natuur, stress en herstel. Kortom: voor wie minder piekeren wil ervaren, is een regelmatige wandeling door bos of park een laagdrempelige, goedkope en wetenschappelijk onderbouwde plek om te beginnen, ook al is groter vervolgonderzoek nodig om de precieze omvang van het effect vast te stellen.