Medicijngebruik
Er is iets wat mij al geruime tijd bezighoudt. Je herkent ze vast meteen wanneer ze binnenkomen: uitgeblust, moe en vooral ten einde raad. Vaak zijn ze doorgestuurd door een tevreden klant die het hun zo gunt om zich óók beter te voelen. Laatst kwam zo’n man op mijn pad. Ik noem hem liefdevol Gijs. Hij raakte me, omdat hij zo’n vriendelijke indruk maakt en omdat hij steeds zieker wordt. Hij ziet geen uitweg meer en wordt met de dag angstiger.
Tijdens de intake begreep ik steeds beter waarom Gijs het overzicht kwijt is. De lijst met klachten is lang, maar de hoeveelheid medicatie die hij voorgeschreven kreeg, is ronduit verbijsterend. Natuurlijk kan en wil ik niet op de stoel van de huisarts of specialist gaan zitten. Wat ik wél lastig vind om te zien: patiënten weten vaak niet meer wat ze slikken en waarom. De vier specialisten waar Gijs onder behandeling is, communiceren naar zijn zeggen niet onderling.
Op mijn verzoek nam hij zijn medicijnen mee, zodat ik kon checken of er interacties zijn met de door mij voorgeschreven supplementen. Een plastic tas, gevuld met doosjes, strips en flesjes, kwam op tafel. Van een paar middelen wist hij nog waarvoor ze waren, maar al snel kwam ik erachter dat er steeds weer een nieuw medicijn werd voorgeschreven om de bijwerkingen van een ander medicijn te dempen. Hij slikte omdat het moest, maar niet omdat hij nog begreep wat het deed.
Ik adviseerde Gijs om met diezelfde tas naar de huisarts te gaan en één simpele vraag te stellen: welke medicatie is nu echt nog strikt noodzakelijk? Tot mijn opluchting nam de huisarts dat serieus. Een aantal doosjes kon terug naar de apotheek en dat gaf lucht.
Wat me blijft verbazen: als medicatie eenmaal is gestart, lijkt er vaak geen enkele monitoring te zijn. Is het middel nog nodig? Is afbouwen mogelijk? Wegen de bijwerkingen nog op tegen de winst?
Ik denk aan een dame van tegen de negentig met hevige jeuk, die via de huisarts een cortisonezalf en haarlotion kreeg. Tegelijkertijd had zij glaucoom. De oogarts begreep niet goed waarom haar oogboldruk zo snel steeg en waarom haar zicht zo snel achteruitging. Toen ze mij vroeg eens mee te kijken met haar medicatielijst, bleek dat zij de cortisonezalf ruim drie jaar gebruikte, via herhaalrecepten. In de bijsluiter staat dat langdurig gebruik risico’s kent, waaronder verhoging van de oogdruk. Ik kan niet bewijzen dat dit de oorzaak was van haar achteruitgang, maar het is moeilijk te negeren.
Hoe kan het dat middelen waarbij ‘niet langdurig gebruiken’ vermeld staat, toch jarenlang worden herhaald zonder dat iemand dit controleert? Wellicht gaat het meestal goed. Maar voor mensen zoals Gijs, en voor die oude dame, kan het verschil tussen blijven slikken en opnieuw durven kijken enorm zijn. Ik pleit ervoor om zorgvuldiger om te gaan met herhaalrecepten. Zelf kunnen patiënten bijdragen door regelmatig de hele medicatielijst naar hun arts of apotheker mee te nemen en deze samen door te nemen. Dat is broodnodige zelfzorg.
