Over wat we denken te zien en weten
‘Of je alcoholist bent, hangt af van hoeveel jouw dokter drinkt.’ Misschien is dit niet een stelling die je in een vakblad voor natuurgeneeswijzen zou verwachten. Toch heeft deze uitspraak mij lang beziggehouden, en nog altijd denk ik dat er veel waarheid in schuilt. Niet zozeer in de context van alcohol, maar meer in het kader van hoe we oordelen.
Tijdens mijn opleiding tot natuurgeneeskundig shiatsutherapeut en later acupuncturist kwam ik in aanraking met verschillende docenten. Hoewel het uitgangspunt hetzelfde was, leren gezondheid te bevorderen en balans van onze cliënten herstellen, had iedere docent een eigen visie op gezondheid, zelfs als ze hetzelfde vak doceerden.
Dit werd extra duidelijk toen ik als cliënt voor mijn leerervaring hun praktijken bezocht. Waar de één mijn leefstijl prees als bovengemiddeld gezond (ik werd zelfs een keer een gezondheidsfreak genoemd!), plaatste de andere therapeut kritische kanttekeningen bij exact dezelfde keuzes die ik maakte. Zo was er mijn guilty pleasure, het ene schepje suiker dat ik toen nog in mijn koffie deed. Dit werd door de één gezien als verwaarloosbaar in de context van mijn totale leefstijl, en zelfs als goed om mijn lichaam af en toe ook een negatieve prikkel te geven. Maar een andere therapeut vond suiker vergif en gaf aan dat die ene kop koffie met suiker per dag mijn hele gezondheid kon ondermijnen. Hier rees bij mij de vraag: wie had er gelijk?
Want hoe meer perspectieven ik leerde kennen, hoe duidelijker werd dat ze allemaal ergens kloppen en tegelijkertijd geen van alle compleet waren. Wat was dan de waarheid?
Die vraag nam ik later mee in mijn eigen behandelkamer. Daar zat ik met mijn cliënten aan mijn bureau en werd ik geacht om hun hulpvraag en antwoorden op mijn vragen te vertalen naar een diagnose en behandelplan. Ik had mijn diploma’s om op terug te vallen, maar besefte meer en meer dat ik altijd met slechts een fragment van de werkelijkheid moest werken. Dat puzzelstukje uit iemands leven dat zich tijdens het consult aan mij liet zien en vaak ook alleen dat deel dat op dat moment belangrijk was in het leven van mijn cliënt.
En zelfs dat fragment blijkt niet zo objectief als het lijkt. Wat we zien, is altijd gekleurd door onze interpretatie en kennis op dat moment. Het doet me denken aan hoe een bijscholing je blik kan verruimen, waardoor je ineens iets bij jouw cliënt herkent wat je eerder gemist hebt. Je cliënt liep er al jaren mee rond, maar je had het simpelweg niet eerder gezien, omdat het nog buiten je kader viel.
Dat besef maakt voor mij iets wezenlijks duidelijk: we kijken nooit neutraal. Wat we zien, wordt mede bepaald door wat we hebben geleerd te zien. En wat daarbuiten valt, blijft vaak onopgemerkt. Het verhaal waarmee we werken, is dan ook altijd onvolledig.
We kijken allemaal door onze eigen unieke lens naar de werkelijkheid. En die lens ontwikkelt zich door de jaren heen. Hoe langer ik werk, hoe meer ik me realiseer hoe lastig het is om werkelijk objectief of neutraal te zijn, hoezeer ik daar ook mijn best voor doe. Dit besef maakt het soms ingewikkeld om tot een behandelplan te komen, want wat is er echt aan de hand? Wat is werkelijk helpend voor deze persoon in jouw praktijk? En beschik ik over de juiste tools voor deze persoon?
Het besef dat we nooit het complete verhaal kunnen kennen, brengt een vorm van bescheidenheid in hoe we onze kennis inzetten. Voor mij veranderde het de manier waarop ik luister. Het maakte dat mijn vragen opener werden, nieuwsgieriger. En ik probeer er altijd voor te waken dat ik minder snel antwoorden invul en ruimte laat voor iets wat nog niet zichtbaar is, of wat ik nog niet kan zien op dat moment. De realiteit is dat we niet alles kunnen weten en juist dat houdt ons werk levendig en altijd in beweging.
De bereidheid om steeds opnieuw te kijken. In de behandelkamer horen we dagelijks verhalen waarin we op zoek gaan naar logica en samenhang. Onze behandeling en adviezen laten we daar naadloos op aansluiten. Als het inderdaad klopt wat we over de ander denken te weten… Hierin heb ik de plank ook wel flink misgeslagen. Zo ging ik een cliënt aan huis behandelen na een operatie. Eenmaal daar was haar leven zo anders dan ik me voorgesteld had. Haar georganiseerde en keurige voorkomen in de praktijk stak enorm af bij de chaos in haar huis. Haar omstandigheden stegen haar duidelijk boven het hoofd. Het leefstijladvies dat ik voor haar maakte, wat bij mij in de praktijk zo kloppend voelde, paste totaal niet bij haar realiteit.
Deze ervaring leerde mij om alert te blijven op de natuurlijke neiging om richting te kiezen op basis van je eigen interpretatie en nog beter te kijken naar de context van je cliënt. Werken met interpretatie is onderdeel van ons vak, en juist hierin ligt de uitnodiging tot verfijning. Kennis is namelijk geen garantie voor het bevatten van de waarheid, maar wel krachtig gereedschap voor afstemming. Goed therapeutschap vraagt niet alleen dat we meer kennis vergaren, maar ook dat we bewuster zijn in hoe we kijken, kiezen en bijstellen, zodat we niet gevangen raken in ons eigen idee van de werkelijkheid, maar openblijven voor wat zich nog meer wil laten zien.
Laura van Loon is docent acupunctuur, therapeut en schrijver. Al meer dan twintig jaar beweegt haar werk zich op het snijvlak van oosterse geneeskunde en westerse toepasbaarheid. In haar werk verbindt ze denken en voelen, hoofd en hart als samenwerkende vormen van bewustzijn. Naast haar werk in de praktijk en het onderwijs schreef ze het boek Oosterse wijsheid in een Westers leven, waarin ze eeuwenoude principes vertaalt naar het moderne dagelijks leven. Laura geeft les in therapeutische vorming en Traditionele Chinese Geneeskunde in relatie tot psychische en spirituele gezondheid bij Total Health. Meer over haar werk: www.lauravanloon.com/boek
