Sterk bewerkt voedsel kan tot kleinere embryo leiden

Als vrouwen voor en tijdens hun zwangerschap veel sterk bewerkt voedsel eten, kunnen ze daardoor een kleinere embryo vormen. Tot die conclusie komen onderzoekers van het Erasmus MC in Rotterdam op basis van observationeel onderzoek.

Er is nog geen sprake van een oorzakelijk verband tussen de consumptie van sterk bewerkt voedsel (Ultra Processed Food: UPF) en een kleinere embryo, maar de onderzoekers trekken wel al vergaande conclusies. Ze worden daarin ondersteund door de Maag Lever Darm Stichting en hoogleraar volksgezondheid Jaap Seidell.

16-88% van de energie uit UPF

Aan het onderzoek deden 701 vrouwen mee, waarvan 446 zwanger raakte na natuurlijke bevruchting en 255 na IVF- of ICSI-behandeling. De studie is onderdeel van een doorlopend observationeel onderzoek, het Rotterdam periconceptional cohort (Predict study). De deelneemsters vulden gedurende 4 weken tijdens de periconceptionele periode vragenlijsten in over hun voedingsinname. Aan de hand daarvan werd berekend welk energiepercentage de vrouwen uit UPF haalden. Dat varieerde van 16% tot maar liefst 88%, met een mediaan van 47,5%. Per deelnemer werd de gemiddelde nutriënten- en energie-inname per NOVA-categorie berekend en van daaruit een procentuele energie-inname uit UPF.

De onderzoekers deelden voedingsmiddelen in volgens de uit Brazilië stammende NOVA-classificatie, die voedsel indeelt in categorieën die gaan van onbewerkt tot ultrabewerkt. De UPF-classificatie is overigens geen exacte wetenschap, maar gebaseerd op inschattingen, waardoor men het niet altijd eens is over de categorie waarin een product thuishoort.

UPF: meer kans op vroeggeboorte/laag geboortegewicht

De onderzoekers hielden de groei van de embryo’s bij aan de hand van de kop-romplengte en het volume van het embryo. Ze maakten daarvoor gebruik van longitudinale 3D-scans in het eerste trimester van de zwangerschap. Het effect van roken, drinken, fysieke activiteit en andere factoren die sterk samenhangen met de sociaaleconomische status en de groei van een embryo beïnvloeden, werden zoveel mogelijk uitgesloten. De associatie tussen kop-romplengte, embryovolume en het aandeel UPF in de voeding van de moeder verdween toen de onderzoekers corrigeerden voor de vitamines B1, B2, B6, B11, B12 en zink die de vrouwen binnenkregen.

UPF kan een hoger risico geven op vroeggeboorte of een laag geboortegewicht bij verminderde embryonale groei tijdens het eerste trimester van de nog ongeboren baby. Dit leidt later vaak tot een inhaalgroei, wat gepaard gaat met een verhoogd risico op obesitas en vroege kenmerken van niet-overdraagbare ziekten, zoals obesitas en verhoogde bloeddruk, vroeg in het leven. Hoewel de onderzoekers benadrukken dat ze niet claimen dat ze een oorzakelijk verband tussen de consumptie van UPF en de embryonale groei hebben ontdekt, raden ze op basis van hun onderzoek de consumptie van UPF voor en tijdens de zwangerschap af.

UPF vergelijkbaar met effect roken

Een deelnemer werd geclassificeerd als ‘roker’ of ‘alcoholgebruiker’ als ze in de periode van 8 weken voor tot 4 weken na de bevruchting rookte of alcohol dronk. Het effect van het eten van UPF door de moeder tijdens de periconceptionele periode op de groei van het embryo bleek vergelijkbaar met het roken van meer dan 10 sigaretten per dag. Roken bleek overigens ook een negatiever effect te hebben dan het alcoholgebruik van de moeder, los van hoe hoog dat was.

Negatieve effecten van sterk bewerkt voedsel

Het wordt steeds duidelijker dat het eten van sterk bewerkt voedsel grote negatieve effecten heeft op de gezondheid. Hieronder volgt een overzicht van hoe sterk bewerkt voedsel de gezondheid kan aantasten.

Veranderingen in darmmicrobioom

Een onderzoek onder 645 mannen en vrouwen (55-75 jaar) met overgewicht/obesitas en metabool syndroom gaf een positieve associatie te zien tussen specifieke fecale groepen microbiota (Alloprevotella, Negativibacillus, Prevotella en Sutterella) en gastro-intestinale ontstekingsziekten. De consumptie van sterk bewerkt voedsel kan dus het darmmicrobioom veranderen.

Leptineresistentie

Uit een cross-sectionele studie onder 59 vrouwen bleek een hogere consumptie van sterk bewerkt voedsel geassocieerd te zijn met leptineresistentie. Hierbij is je lichaam als het ware doof voor de signalen van het hormoon leptine. Daardoor voel je je nooit verzadigd en heb je voortdurend trek. Ook wordt je stofwisseling er automatisch door op een laag pitje gezet.

Verstoorde slaap

Uit een review van 14 cross-sectionele studies bleek een statistisch significant verband tussen een hoge inname van sterk bewerkt voedsel en de kwaliteit en lengte van de slaap. Dit gold voor personen van alle leeftijden.

Voedselverslaving

Een onderzoek onder 735 Australiërs (18-35 jaar) toonde voedselverslaving aan ten gevolge van de consumptie van sterk bewerkt voedsel.

Afname van de vermogens van de hersenen

Een Chinese en een Braziliaanse studie onderzochten wat het effect op de vermogens van de hersenen is van het consumeren van sterk bewerkt voedsel. Uit deze onderzoeken bleek dat wanneer 20% van iemands dagelijkse calorie-inname uit sterk bewerkt voedsel bestaat, die persoon al een aanzienlijk grotere kans op dementie heeft, in het bijzonder op alzheimer. Die 20% inname leidde tot een 28% snellere achteruitgang in algemene cognitie en een 25% snellere afname van cognitieve en executieve functies zoals woord benoemen, vloeiend spreken, organiseren en beslissingen nemen, dan bij mensen die minder dan 20% van hun dagelijkse consumptie aan sterk bewerkt voedsel besteden.

De grote hoeveelheden zout, suiker en vet in sterk bewerkte voedingsmiddelen verhogen de laaggradige systemische inflammatie in het lichaam. Ook de industriële processen zelf die bij de vervaardiging van deze voedingsmiddelen worden toegepast (o.a. extreme verhitting en chemische modificatie), dragen vermoedelijk bij aan de verhoogde inflammatie. Het Braziliaanse onderzoek, waaraan meer dan 10.000 Brazilianen (35-74 jaar) deelnamen, werd in 2022 gepresenteerd op de Alzheimer’s Association International Conference in San Diego, Verenigde Staten. Het Chinese onderzoek omvatte 72.038 deelnemers (55 jaar en ouder) en verscheen in het tijdschrift ‘Neurology’.

Wat is sterk bewerkt voedsel?

De term ‘ultra-processed food’ (UPF) of sterk bewerkte voeding verwijst naar alle voedingsmiddelen die complexe industriële processen ondergingen zoals fractionering of chemische modificatie. Dit zijn processen die je niet zomaar thuis kunt uitvoeren. Ultrabewerkte voedingsmiddelen bevatten een veelvoud aan ingrediënten. Op hun etiket staan vaak, behalve zout, suiker en vetten, lange lijsten van onbekende ingrediënten en E-nummers. Ze zijn vaak calorierijk en missen essentiële voedingsstoffen als vitamines en mineralen en ze bevatten nauwelijks vezels.

Er is meer onderzoek nodig om na te gaan welke aspecten van UPF een negatief effect hebben op embryonale groei. Het is daarnaast, vooral ook in de periode voor en na de zwangerschap, belangrijk zo min mogelijk sterk bewerkt voedsel te eten. Als er op het etiket van een voedingsmiddel een lange lijst van onbekende ingrediënten en E-nummers staat, is er altijd sprake van UPF.

Lees het gehele nieuwsbericht inclusief bronnen op: www.natuurdietisten.nl/sterk-bewerkt-voedsel-kan-tot-kleinere-embryo-leiden/