Het verouderingsproces van de mens kan nu worden vertraagd
Seleen en Q10 (co-enzym Q10) staan centraal in een nieuwe studie van Zweedse en Noorse wetenschappers die aantoont dat lichaamscellen langer kunnen leven met deze combinatie. Alle lichaamscellen hebben een houdbaarheidsdatum, maar volgens de studie, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nutrients, kan die datum worden uitgesteld. In hun onderzoek keken de onderzoekers naar de lengte van zogenaamde telomeren, een beproefde methode om te bepalen hoelang het duurt voordat een cel vergaat.
Langere telomeren met seleen en Q10
Een grote groep gezonde oudere mannen en vrouwen kreeg vijf jaar lang dagelijks seleen en co-enzym Q10 of een placebo. De wetenschappers konden een duidelijk verschil tussen de twee groepen zien toen ze die vervolgens met elkaar vergeleken. De telomeren van de deelnemers die de actieve preparaten kregen, seleen en co-enzym Q10, waren langer dan die in de groep die placebo’s kreeg. Anders gezegd, deze twee supplementen hadden de houdbaarheidsdatum van de cellen uitgesteld, wat een aanzienlijke impact kan hebben op het verouderingsproces.
Langzamer cellulair verloop
Telomeren zijn beschermkapjes aan het einde van onze DNA-strengen. Ze hebben dezelfde functie als plastic uiteinden aan schoenveters tegen het uitrafelen. Bij elke celdeling worden de telomeren korter. Vroeg of laat zijn ze volledig versleten. Dan ontrafelt de DNA-streng en sterft de cel. Het lijkt erop dat het mineraal seleen en de vitamineachtige verbinding co-enzym Q10 in staat zijn om de telomeren te beschermen en de slijtage te vertragen.
Oxidatieve stress en ontsteking
‘Mensen worden blootgesteld aan versnelde veroudering. Oxidatieve stress en verhoogde ontstekingsreacties versnellen het proces, vooral als we lage niveaus van seleen en Q10 hebben. Door een laag gehalte aan deze stoffen met behulp van suppletie te verhogen, kan het verouderingsproces vertraagd worden’, zegt hoofdonderzoeker professor Urban Alehagen, cardioloog aan het Universitair Ziekenhuis van Linköping in Zweden.
Voor de huidige studie werden bloedmonsters geanalyseerd die de onderzoekers met regelmatige tussenpozen van 443 studiedeelnemers afnamen, als onderdeel van de vijfjarige KiSel-10-studie. Sinds de publicatie van de studie in 2013 hebben de wetenschappers meer dan 50.000 bloedmonsters geanalyseerd om te achterhalen hoe seleen en co-enzym Q10 het lichaam op cellulair niveau beïnvloeden.
Gaat biologische verandering tegen
Dit grondige werk leverde meer dan 20 vervolgstudies op, waarin de onderzoekers aan de hand van verschillende biomarkers zijn nagegaan hoe seleen en co-enzym Q10 biologische veranderingen tegengaan, die bij het natuurlijke verouderingsproces horen. In de huidige studie richtten ze zich op de telomeerlengte. Net als in alle eerdere onderzoeken konden de onderzoekers aantonen dat de combinatie seleen en co-enzym Q10 ouderen helpt hun gezondheid en levenskwaliteit te behouden.
Wijdverbreid seleentekort in Europa
‘Allerlei markers wijzen op een verband tussen de inname van seleen en de biologische leeftijd’, zegt professor Alehagen. De gemiddelde seleenopname in grote delen van Europa is relatief laag omdat er hier verhoudingsgewijs heel weinig seleen in de landbouwgrond zit. Studies tonen aan dat we dagelijks meer dan 100 microgram seleen nodig hebben voor een optimale gezondheid, maar in Europa komen we nog niet aan de 50 microgram.
Bron: ‘Selenium and Coenzyme Q10 Intervention Prevents Telomere Attrition, with Association to Reduced Cardiovascular Mortality-Sub-Study of a Randomized Clinical Trial’, Nutrients 2022, 14, 3346.
Kanttekening bij het onderzoek
Voordat je zelf aan seleen en co-enzym Q10 begint, is het goed om de context van de KiSel-10-studie te kennen. Het onderzoek is uitgevoerd door onafhankelijke academische onderzoekers, maar de gebruikte supplementen werden geleverd door een fabrikant van voedingssupplementen, wat gebruikelijk is bij dit soort langlopende trials maar wel vraagt om kritisch lezen van de resultaten. Bovendien betreft het één studiepopulatie van oudere Zweden met een mild seleentekort; het is niet gezegd dat de effecten net zo groot zijn bij mensen die al voldoende seleen binnenkrijgen via de voeding.
Een teveel aan seleen kan bovendien schadelijk zijn: bij langdurig gebruik van hoge doseringen zijn bijwerkingen zoals haaruitval, nagelproblemen en zenuwklachten beschreven. Overleg daarom bij twijfel met een arts of diëtist voordat je structureel gaat suppleren, zeker in combinatie met andere medicatie of supplementen.
Veelgestelde vragen
Wat doen seleen en co-enzym Q10 precies in het lichaam?
Seleen is een sporenmineraal dat een rol speelt in de antioxidantafweer van het lichaam, terwijl co-enzym Q10 een vitamineachtige stof is die cellen helpt bij de energieproductie. Beide stoffen lijken oxidatieve stress te verminderen, wat de snelheid waarmee telomeren verkorten kan afremmen.
Hoeveel seleen heb je dagelijks nodig?
Onderzoek wijst op een behoefte van meer dan 100 microgram per dag voor een optimale gezondheid, terwijl de gemiddelde inname in Europa vaak onder de 50 microgram blijft door een relatief laag seleengehalte in de landbouwgrond.
Is suppletie met seleen en Q10 voor iedereen aan te raden?
Niet per definitie. De KiSel-10-studie richtte zich op oudere mensen met een mild tekort, en een teveel aan seleen kan juist schadelijk zijn. Laat bij twijfel je seleenstatus controleren en overleg met een arts of diëtist voordat je langdurig gaat suppleren.
Kun je seleen en Q10 ook via voeding binnenkrijgen?
Ja. Seleen zit onder meer in paranoten, vis en volkoren granen, terwijl co-enzym Q10 van nature voorkomt in vet vlees, vette vis en noten. Voor de meeste mensen is een gevarieerd voedingspatroon de eerste stap, en is suppletie vooral relevant bij een aangetoond tekort of op advies van een arts.
Meer nieuws en achtergrondartikelen over voeding en gezondheid lees je in ons NWP Magazine overzicht.
