De Hart/Hoofd Connectie – hoe een leven in balans voor een gezonder hart zorgt
Hartcoherentie is het centrale begrip in dit boek van cardioloog Janneke Wittekoek, die de dynamische verbinding tussen hart en hoofd uitlegt.
door dr. Janneke Wittekoek
Het is indrukwekkend hoe cardioloog Janneke Wittekoek zich ervoor inzet om vrouwen bewust te maken van vermijdbare risico’s op hartklachten, en van het belang van hartcoherentie voor hun algehele gezondheid. Haar acties zijn overigens geen overbodige luxe. Want de blinde vlek die de medische wereld heeft wat het vrouwenlichaam betreft, is nog lang niet helemaal verdwenen, ook al rammelt Wittekoek flink aan alle medische deuren om die vlek voor eens en altijd weg te werken. Het is superslim van haar om zich ook rechtstreeks tot vrouwen te richten. Niet alleen zodat die goed geïnformeerd zelf hun hartgezondheid in de gaten kunnen houden, maar ook mondig kunnen zijn mochten zij onverhoopt toch in de spreekkamer terechtkomen met vage klachten. ‘Vage’ dan wel tussen aanhalingstekens omdat die klachten wel eens niet zo schimmig kunnen zijn als (te) snel wordt aangenomen, maar mogelijk duiden op een aandoening die zich simpelweg bij mannen anders voordoet. En dat niet alleen. Het is veelzeggend én schokkend dat vrouwen die op de eerste hulp bij een mannelijke arts terechtkomen grotere kans hebben om aan een hartklacht te overlijden dan wanneer ze door een vrouwelijke arts worden geholpen.
Inmiddels is dit boek het vierde dat Wittekoek over het hart heeft geschreven, en het eerste waarin hartcoherentie zo expliciet centraal staat. Deze keer legt ze, gezien de titel, het accent op de verbinding tussen het hart en het hoofd. Maar de ondertitel dekt de lading veel meer, want aandacht voor een gezonde leefstijl is de eigenlijke rode draad van het verhaal. Daarnaast voorziet ze de lezer van een stevige basis om te begrijpen hoe het hart in elkaar zit, hoe het functioneert en wat er allemaal mee mis kan gaan. Vervolgens schakelt ze door naar de connectie die het hart heeft met het brein.
Ze benadrukt, sprekend over hartcoherentie, dat het daarbij gaat om een dynamisch en continu proces waarbij je kan stellen dat beide organen voortdurend met elkaar in dialoog zijn. Ze communiceren op verschillende manieren met elkaar. Via elektrische impulsen, maar ook door middel van hormonen en neurotransmitters. Ook de sympathische en parasympathische zenuwvezels hebben hun eigen taak in dit proces. De sympathische worden ook wel hartzenuwen genoemd omdat ze verantwoordelijk zijn voor het versnellen van je hartfrequentie. Een heel hoofdstuk wijdt ze aan de rol van stress en emotie, waarbij ze stelt dat het hart onze emoties beter weerspiegelt dan ons brein: ‘Als je zenuwachtig, teleurgesteld of boos bent, wordt je hartritme instabiel. Ben je blij of verliefd, dan laat je hartritme andere patronen zien. Het patroon van je hartritme noemen we je ‘hartcoherentie’, hoe coherenter je hartritme, des te meer je in balans bent.’ Een grootschalige studie naar hartcoherentie, gebaseerd op 1,8 miljoen sessies met hartritmebiofeedback, bevestigt dit verband: positieve emoties gingen gepaard met een hogere hartcoherentie, terwijl negatieve emoties samenhingen met een lagere en minder stabiele hartcoherentie.
Het doet goed om te lezen dat ze als regulier arts ook waarde toekent aan de symboliek van het hart, naast de meetbare kant van hartcoherentie. Zo raadt ze aan je hart te volgen. Want hoe verder je ervan vervreemdt, hoe slechter je in je vel gaat zitten, wat zich vertaalt in gezondheids- en hartklachten. Stress ontstaat als je hart nee zegt en je mond ja. Nog een ijzersterk advies uit haar boek: ‘Volg je hart want dat klopt’. Een uitspraak die de kern van hartcoherentie treffend samenvat: luisteren naar je hart is geen cliché, maar een concrete route naar een beter functionerend lichaam.
Hartcoherentie trainen in de praktijk
Wat dit boek onderscheidt van veel andere werken over stress en hartgezondheid, is dat Wittekoek hartcoherentie niet als zweverig concept presenteert, maar als iets dat aantoonbaar samenhangt met emotionele balans en dat je actief kunt beïnvloeden. Ademhalingsoefeningen, ontspanning en aandacht voor je gevoelsleven kunnen allemaal bijdragen aan een hogere hartcoherentie, en daarmee aan een gezonder hart.
Voor therapeuten en coaches die cliënten begeleiden bij stressklachten, biedt dit boek concrete aanknopingspunten om hartcoherentie bespreekbaar te maken, zonder dat het als abstracte theorie voelt. Wie meer wil lezen over de relatie tussen hart, brein en gezondheid, vindt op Curova meer achtergrondartikelen over dit onderwerp.
Wat het boek ook duidelijk maakt, is dat hartcoherentie niet losstaat van de rest van je leefstijl. Voeding, beweging, slaap en sociale verbinding beïnvloeden allemaal hoe stabiel je hartritme is, en daarmee je hartcoherentie. Wittekoek pleit dan ook voor een brede benadering van hartgezondheid, waarin hartcoherentie een van de meetbare graadmeters is voor hoe goed lichaam en geest met elkaar samenwerken.
Kortom, De Hart/Hoofd Connectie laat op toegankelijke wijze zien dat hartcoherentie geen vaag begrip is, maar een meetbaar signaal van hoe in balans je werkelijk bent.
Uitgeverij Lucht, ISBN 9789493272408
