In gesprek met Bram Bakker — Adequate en doeltreffende zorg

Bram Bakker (1963) studeerde geneeskunde en behaalde zijn artsexamen in 1991. Vervolgens specialiseerde hij zich tot psychiater en promoveerde in 2000.

Als psychiater werkte hij op diverse plekken. Ook schreef hij 18 boeken. Hij noemt zichzelf een hardcore gezondheidswerker. En iemand die teleurgesteld is en gefrustreerd is op veel punten. Hij heeft zichzelf voorgenomen het daar niet bij te laten zitten.

‘Ik wil proberen zorginnovatie toe te passen en de ervaringen die ik heb gehad, de goede en de slechte, om te zetten in iets anders dan wat het nu is.’

‘Volgens mij gaat het in de gezondheidszorg niet goed. De werkdruk is te hoog, er zijn te weinig mensen die het werk moeten doen, de mensen vallen te veel uit en de beloning – ook in emotionele zin- blijft achter bij de ziel en zaligheid die ze erin stoppen. Aan de andere kant: met de klanttevredenheid gaat het ook niet echt lekker. Dat zijn serieuze problemen, die niet gisteren begonnen zijn. Dit is een proces dat al jaren speelt. We moeten andere dingen gaan doen in de zorg. We kunnen tenslotte niet zonder zorg. Ik denk dat de verkeerde mensen te grote regie voeren.’

‘In 2018 ben ik best ernstig ziek geworden. Ik kreeg iets aan mijn kleine hersenen en dat leidde tot evenwichtsproblemen waarbij ik letterlijk omviel. Op dat moment werd ik het zorgsysteem in gekatapulteerd. Het begon bij de spoedeisende hulp waarna ik werd opgenomen. De nodige onderzoeken en scans volgden. Toen ging het nog wel. Ik had het gevoel in goede handen te zijn. Maar al heel snel liep ik er ook tegenaan dat de zorg behoorlijk onpersoonlijk is. Wat niets zegt over de deskundigheid van de mensen met wie ik contact had, maar wel over de attitude die ze hebben. Er is een behoorlijk gestandaardiseerd aanbod, waar je het mee moet doen als patiënt. Behoeften van mij als patiënt matchten slecht met wat geboden werd.

In heel veel zorg is de inhoud ondergeschikt geraakt aan de vorm. Het moet in het protocol passen, in een procedure, in een van tevoren bedacht kader. Als dat niet zo is, wat in mijn geval zo was, weten ze al vrij snel geen raad meer met je en dan ga je je als patiënt heel ongelukkig voelen.’

‘Er zijn heel veel mensen in Nederland die onverklaarbare klachten hebben. Ze hebben last van iets waar de medisch specialist geen antwoord op heeft. Meestal volgt een lange, frustrerende zoektocht langs heel veel loketten met aan het eind het advies om dan maar met een psycholoog te gaan praten. Dat is eigenlijk treurig.

Naast de kennis van de specialist willen mensen ook horen dat het zwaar is wat ze meemaken, dat er met hen mee wordt geleefd en dat je blij bent dat je dit zelf niet hebt en het je eigen partner ook niet gunt. Allemaal zachte teksten. Maar de zorg is echt heel hard geworden, heel bureaucratisch. De belangrijkste vraag is: wie is je zorgverzekeraar? En dan wordt er vervolgens verteld wat er wel en niet kan en wat er wel en niet wordt vergoed. Wanneer alles wat kan, gedaan is, wordt er verzocht te vertrekken. Ik overdrijf een beetje, maar dit is wel de ondertoon die ik zelf waarnam en wat ik ook de mensen die bij mij aankloppen, hoor vertellen.’

‘Dit heeft me aan het denken gezet. Hoe kan het dan anders, waar verlang ik naar en wat weet ik er beroepsmatig van?

Tientallen jaren geleden is er al onderzoek gedaan naar de factoren die bepalend zijn voor een geslaagde therapie. De belangrijkste factor blijkt de relatie te zijn tussen de hulpvrager en de hulpbieder. Degene die hulp inroept, wil uitkomen bij een persoon die hij of zij aardig vindt. En wat hulpvragers ook allemaal willen, is aardig gevonden worden. Dat er een klik is dus. Iedereen begrijpt wat je bedoelt met een klik als je het over de liefdesmarkt hebt. Als je je op de markt voor liefde en geluk stort, kun je op een datingsite een voorselectie doen. Maar uiteindelijk gaat het maar over een ding en dat is: is er een klik met de potentiële partner die uit de selectie voortkomt?

Gezondheidsproblemen zijn heel intiem en persoonlijk, en maken kwetsbaar. Die deel je het liefst met iemand met wie het klikt.

Er zijn 2 emoties die ons allemaal aansturen en dat zijn schuld en schaamte. Bij heel veel dingen waar je moeilijk over praat, speelt de gedachte: het is mijn eigen schuld of ik schaam me te veel om dit uit te spreken. Hoe gaat dat lukken in de relatie met iemand bij wie je je niet op je gemak voelt?’

‘In Nederland zijn ongeveer een miljoen mensen ingesteld op een antidepressivum. De meest voorkomende bijwerkingen van die middelen zijn problemen met de seksualiteit: geen zin, niet kunnen klaarkomen, noem het maar op. Ik ben op zo’n middel gepromoveerd en hoorde daar nooit iemand over. Er was niemand die zei: die pillen bevallen me maar matig, want mijn seksleven lijdt eronder. En ik vroeg er ook niet naar, want ik was me helemaal niet bewust dat er dingen konden spelen die niet werden uitgesproken. Ik dacht dat als iemand ergens last van had, hij dat wel zou zeggen.

Het blijkt dat 80% van de mensen die antidepressiva gebruiken, moeite heeft om klaar te komen. Dat ga je blijkbaar toch niet zomaar vertellen. Bovendien zoeken veel mensen eerst de schuld bij zichzelf. Misschien windt mijn partner me onvoldoende op of misschien is er in de liefde iets niet op orde. Maar de statistieken laten zien, dat ruim de helft van alle mensen die zo’n middel gebruiken, hier last van heeft. Ruim de helft; dat is echt heel veel. Als 1 op de 20 hiervan er uit zichzelf over begint, is het veel. Ik moet er altijd naar vragen en dan komt er meestal wel reactie. Ik vraag het vriendelijk en mensen voelen dat ik echt geïnteresseerd ben. Dan komt het gesprek wel op gang. Wanneer je protocollair de dosering vaststelt en aan de hand van een vragenlijstje de ernst van de klachten evalueert, komen de bijwerkingen helemaal niet ter sprake.’

‘Ik denk dat de houding in de geneeskunde vooral top down is: ik adviseer u… En dan volgt er iets uit een protocol. Ik denk dat in de hulpverleningsrelatie maximale gelijkwaardigheid het belangrijkste doel is. Als ik iemand iets adviseer, moet het een advies zijn, waarvan de persoon tegenover mij weet, dat ik het mijn eigen moeder, vrouw of kind ook zou aanraden. Dat advies moet uit mijn hart komen. Dan moet je ook eerlijk en open zijn over de prijs die aan het advies hangt. Wanneer je pillen voorschrijft, moet de ander weten dat pillen bijwerkingen hebben. Er zijn geen medicijnen die werken en geen bijwerking hebben. Dat moet mee in het gesprek. Zo wordt het gesprek breder en gelijkwaardiger, adviserender en minder sturend. Dan kunnen mensen meer vanuit vrijheid besluiten of ze wel of niet meegaan in jouw advies en niet omdat jij je autoriteit uitspeelt.’

‘Wij psychologen en psychiaters, eigenlijk alle medisch specialisten, worden nog steeds opgeleid, in iets dat professionele distantie wordt genoemd. Dat wordt tot de kernkwaliteit van de hulpverlener gerekend. Een dokter die gaat huilen bij het aanhoren van een verhaal van een patiënt, is een beetje een watje. Er zijn ongelofelijk veel meningen over, maar die professionele distantie is niet evidence-based. Er is geen wetenschappelijk onderzoek geweest op grond waarvan je kunt stellen dat zo’n afstandelijke houding de beste is. Ik denk dat betrokkenheid tonen, iets van jezelf durven laten zien en eerlijk durven zijn, leidt tot veel betere relaties met de mens tegenover je.

Bovendien, als een patiënt mij een vraag stelt en ik weet het antwoord niet, dan kan ik toch maar het beste zeggen: ik weet het niet. Wat veel artsen doen in een soort reflex, is zeggen: daar moet nog meer onderzoek naar gedaan worden. Dat is eigenlijk een vermijdende strategie. In de cultuur van de zorg lijkt het beschamend te zeggen dat je iets niet weet. Maar voor wie of wat schaam je je? Je verschuilt je achter alwetendheid, maar alwetendheid bestaat niet. Er is nog nooit iemand boos op me geworden omdat ik zei dat ik het niet weet.’

‘In mijn vak zie ik dat psychiaters en psychologen wegtrekken uit de reguliere zorg, omdat ze de vrijheid willen om hun werk te doen op de manier die bij hen past. Ze weigeren zich te laten beknotten door procedures en protocollen van partijen die primair financieel gestuurd zijn. Mensen die primair sturen op geld, terwijl zorg een warm iets is. Het is iets tussen mensen. Dat daar een vergoeding tegenover staat, dat begrijpt iedereen. Je kunt niet gratis werken. Maar de betrokkenheid bij mensen in nood, moet veel zwaarder wegen dan het aantal euro’s dat je daarvoor kunt factureren.’

‘Een vriendin van mij had 2 intakegesprekken bij een GGZ-instelling en toen besloot ze dat dit niet de plek was om zich verder te laten helpen. Naderhand kwam ze erachter dat er 2000 euro was gefactureerd voor haar traject. Dat waren voor haar 2 gesprekken. Dat zijn we gaan uitpluizen en daar hebben we een radio-item aan gewijd. De treurige conclusie was, dat het allemaal volgens de regels was gegaan. Het is dus mogelijk om 2000 euro te trekken uit een mevrouw met een hulpvraag die over de antwoorden onvoldoende tevreden was om door te gaan en dan ontdekt dat een grote zorgverzekeraar 2000 euro heeft betaald voor wat er is gebeurd met haar. Dat kan toch niet? Ook bij de zorgverzekeraars raakt het geld een keer op, dus dit kan zo niet voort.’

‘Mijn fantasie is dat we de zorg anders gaan inrichten en dit probeer ik werkelijkheid te maken. Ik ben wel zo eigenwijs om te zeggen, dat me dat gaat lukken. Omdat ik denk dat ik weet hoe het moet. De eerste vraag die ik krijg als ik zeg, dat ik de zorg wil inrichten op waar het begint, namelijk bij de inhoud en bij het contact tussen zorgzoeker en een zorgbieder, is: wie gaat dat dan betalen? Als ik me daardoor laat leiden verandert er niets.

Er zijn ruim voldoende mensen in staat en bereid om de zorg wel zelf te betalen. Die willen liever niet 9 maanden op een wachtlijst staan bij een GGZ-instelling om vervolgens als een nummer behandeld te worden. Die groep groeit snel.

Werkgevers bijvoorbeeld worden vaak helemaal gek van burn-outprotocollen en wachtlijsten. Die betalen liever zelf. Dan is het verzuim aanmerkelijk korter dan wanneer iemand op de wachtlijst blijft staan. Een verzuimende werknemer kost gemiddeld 260 euro per dag. Als je dan 3 maanden moet wachten, en dat is een bescheiden schatting, kost dat 26.000 euro. Hoeveel zorg kun je daar wel niet voor inkopen? Als je adequate en doeltreffende zorg biedt, is iedereen blij.’

‘In de reguliere zorg waarbij de zorgverzekeraars vergoeden, bepaalt jouw diploma of je vergoed wordt of niet. Er zijn ontzettend veel mensen die heel goede dingen kunnen, maar niet vergoed worden omdat ze niet het goede diploma hebben. In mijn termen zijn ze bekwaam, maar niet bevoegd.

Wij bouwen nu een platform waar we ook deze bekwame mensen een plek bieden. Denk aan een masseur, een voedingsdeskundige, een personal trainer, een traumatherapeut, een coach. Als we deze mensen nu eens op een platform zetten, waar mensen met een zorgvraag vrij kunnen rondkijken. Wat is er van mijn gading, wie zit er bij mij in de buurt die me zou kunnen helpen? Dan wordt zorg weer iets tussen 2 mensen.’

‘Iedereen is bang om zich bij zo’n eigenwijs type zoals ik aan te sluiten. Dit is misschien het zoveelste initiatief. Ik moet dus gaan laten zien, dat het platform groter en serieuzer is dan de verwachting is.

Ik verwacht dat als wij het platform hebben neergezet, er aansluiting komt. Omdat bekwame mensen ook al worden ze deels vergoed, niet automatisch via de zorgverzekeraar of beroepsvereniging van werk worden voorzien.’

‘Van de zomer moet het platform gebouwd zijn en dan gaan we het laden. De eerste versie moet bestaan uit ongeveer 300 professionals in brede zin. Hiermee kunnen we de boer op en zoeken naar meer professionals die zich willen aansluiten. Onlinemarketing zal nodig zijn om zorgzoekers naar het platform te trekken. Het initiatief gaat over enorm veel geld, maar als we erin slagen om bij het platform goede mensen te hebben, mensen die we kennen en die we kunnen vertrouwen, gaat het platform wel groeien.

Er zijn een heleboel professionals die iets kunnen en nog wel een paar klanten extra kunnen gebruiken. Dat is de rare realiteit. Voor een psycholoog van 22 jaar die net van de opleiding komt, moeten mensen maanden op een wachtlijst staan. Maar een ervaren coach die 30 jaar mensen heeft gezien, heeft te weinig werk. Een van de effecten van deze hele onderneming zou moeten zijn, dat de wachtlijsten korter worden, omdat de mensen die het zich kunnen veroorloven, ervoor kiezen om het zelf op te lossen in een relatie met iemand die ze op het platform kunnen vinden.’

‘Professionals voldoen uiteraard aan een aantal eisen. Dat is cruciaal, want als Jan en alleman op het platform kan, hebben we geen enkele controle op de kwaliteit. Mensen moeten solliciteren, een cv en een VOG laten zien en we voeren een gesprek. Als we dat allemaal hebben afgevinkt, mogen ze op het platform.

Wat heel belangrijk wordt, is dat we contact met ze houden en dat we kijken hoe ze beoordeeld worden. We gaan net als bij Airbnb de klanten vragen of ze tevreden ze zijn. Niet vragen hoeveel procent minder depressief ze zijn geworden, maar vragen naar de ervaring met de persoon bij wie ze terecht zijn gekomen. Als je als zorgprofessional steeds heel goede recensies krijgt, trek je nog meer klanten. Aan de andere kant, wanneer je slechte recensies krijgt, moeten we in gesprek met deze persoon en ze er eventueel afhalen.’

‘Ik heb best lang gezocht naar iemand die mijn idee begrijpt en die er ook zijn vermogen in wil steken. Nu dat is gelukt, praten we met iedereen die denkt dat dit een goed idee is om zo ook financiering van andere partijen te gaan krijgen.

We hebben een model in gedachten waarbij we de professional maandelijks een vast, maar schappelijk bedrag vragen. Aan de andere kant staat de consument. We willen het platform vullen met een enorme hoeveelheid content, informatie, boeken, filmpjes, podcasts en e-learnings en die krijg je als je iedere maand bijvoorbeeld 2 euro betaalt. Net zoals je iedere maand Netflix betaalt.

Dus je abonneert je op het platform als consument. Ik wil dat iedereen met een gezondheidsvraagstuk bij ons begint met zoeken. De consument betaalt ons omdat het zo voor ons mogelijk blijft om onafhankelijk te blijven. Als ik aan een match tussen een zorgzoeker en een zorgverlener een prijskaartje hang, ontstaat een onzuivere situatie. Het moet iets zijn tussen 2 mensen. Op het platform kunnen ze elkaar vinden en ik wil daar geen zakelijk belang in hebben. Ik wil niet verdienen aan de zorg. Dat is niet fair.

Waar het om gaat is, en dat is een paradox, dat we onafhankelijk willen zijn. Om onafhankelijk te kunnen zijn, moeten we groot worden. Als we heel veel mensen aan ons weten te binden, kunnen we heel goed uitleggen hoe het bij ons werkt.’

‘We hebben de naam Balanskliniek gekozen. We zijn hiervoor gegaan omdat ik denk dat heel veel vraagstukken niet medisch zijn, maar meer balansmatig. Je hebt te veel stress, je hebt te weinig rust, je beweegt te weinig, je eet te veel. De balans benaderen in plaats van de ziekte benaderen, dat vind ik van groot belang. Burn-out is geen ziekte, maar een uiting van overbelasting of te weinig rust, of een combinatie. Disbalans dus.

Iedereen begrijpt het plan, dus in die zin zijn we met het goede bezig. Nu moeten we laten zien dat het lukt. Hiervoor moeten we een beetje overmoedig zijn en enorm veel vertrouwen hebben in het plan. Dan kan het slagen. Dat vertrouwen hebben mijn partner en ik samen wel.

Als we het op gang brengen, zullen er veel mensen zijn die in willen stappen. Ik denk dat als we laten zien dat we efficiënter en goedkoper kunnen werken en dat dit leidt tot meer tevreden klanten, iedereen daarachter zal staan!’

Wil je meer informatie of op de hoogte gehouden worden? Ga naar www.balanskliniek.nl of stuur een e-mail.