Het paleodieet als therapie

De meeste mensen die bij mij komen, doen dat omdat ze zelf denken dat het paleodieet voor hen goed zou kunnen werken. Een aantal van hen heeft via google de site van het PaleoPrincipe geraadpleegd, anderen zijn door kennissen op die site gewezen.

Ik werk al sinds 2008 met het paleodieet en ik heb, nog voordat paleo een hype werd, de eerste website hierover opgezet. Omstreeks die tijd startte ik ook met het afstuderen voor de master in PNI met een studie dieetinterventie waarvan de resultaten uiteindelijk in 2014 werden gepubliceerd. Samen met drie medestudenten en onder andere Frits Muskiet werd de wetenschappelijke studie opgezet en uitgevoerd. Een proces van jaren. Na alle goede resultaten die ik in mijn eigen praktijk boekte, was het tijd voor bewijs.

Voor de studie werden 34 proefpersonen met minstens twee kenmerken van het metabool syndroom verdeeld in twee groepen. De ene groep zou gedurende twee weken alle maaltijden van het paleodieet thuis bezorgd krijgen en de andere groep kreeg alle maaltijden keurig volgens de schijf van vijf. Alle deelnemers werden aan het begin en einde van de twee weken onderzocht op: suikertolerantie (OGTT), buikomvang, bloeddruk, bloedvetten, glucose nuchter, darmpermeabiliteit en enkele ontstekingsparameters. Ook een algemeen bloedonderzoek en een 24-uurs speeksel-cortisoltest maakten deel uit van het onderzoek.

Zoals hierboven al staat was de duur van deze interventie slechts twee weken. Toch bleek uit de voor- en nameting, dat de paleogroep op een aantal punten significant betere positieve resultaten boekte dan de schijf-van-vijf groep. Het betreft: bloeddruk (bovendruk), HDL-cholesterol, triglycerides, triglyceride: HDL-cholesterol ratio en cholesterol totaal: HDL-cholesterol ratio.

Het aantal kenmerken van het metabool syndroom nam in de paleogroep met één meer af dan bij de controlegroep. Ook op veel andere punten scoorde de paleogroep beter, maar na statistische bewerking bleken sommige resultaten niet significant volgens de wetenschappelijke normen. Wellicht zouden er nog betere resultaten zijn geboekt bij een langere interventieperiode dan slechts twee weken.

De samenvatting en link naar de fulltext is te vinden op PubMed: www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25304296.

Het paleodieet zoals de Amerikaanse professor Cordain het heeft omschreven, bestaat uitsluitend uit vlees, vis, noten en zaden, groenten en fruit en gezonde vetten. Het bevat geen voedingsmiddelen die mensen zijn gaan eten na de landbouwrevolutie, ongeveer 10.000 jaar geleden. Graan, zuivel, peulvruchten en bewerkte voedingsmiddelen worden dus uitgesloten.

De studie toonde aan dat het paleodieet bijzonder goed werkt bij mensen met een verhoogde bloeddruk. In mijn praktijk heb ik al meerdere keren gemerkt dat cliënten vaak al na enkele weken eten volgens het paleodieet in overleg met hun arts de bloeddrukmedicatie mogen afbouwen of stoppen.

Hetzelfde geldt overigens ook voor maagzuurremmers. Vaak moet ik hier specifiek naar vragen, wanneer mensen weer terugkomen op consult. Dan blijkt dat ze inderdaad al enige tijd geen last meer hebben van maagzuur en al gestopt zijn met de medicatie.

Ook bij patiënten die veel met pijn te kampen hebben zoals fybromyalgie-patiënten, behaal ik goede resultaten. De pijn is soms moeilijk te objectiveren maar het gebruik van pijnstillers wel. Ik heb al vaker meegemaakt dat mensen hun pijnmedicatie afbouwden en er zelfs volledig mee stopten. Bijzonder mooie resultaten, want deze mensen gebruikten soms al jaren pijnstillers.

Al voor de studie was ik ervan overtuigd dat het paleodieet gunstige effecten heeft op de bloedsuikerstofwisseling. Patiënten die gewend waren om steeds te snaaien en calorische dranken te gebruiken, geven aan verbaasd te zijn dat deze ‘snaai-honger’ verdwijnt.

Een opvallend verschijnsel is het succes dat geboekt wordt bij auto-immuunziektes. De Amerikaanse arts Terry Wahls bereikte honderdduizenden mensen met haar TED-talk over hoe het paleodieet haar geholpen heeft de klachten van haar MS terug te dringen. Mede door dat filmpje heb ik tientallen patiënten met verschillende auto-immuunziektes gezien die, mits ze het paleoregime lang genoeg volhielden, verbetering van hun klachten bemerkten.

Een andere dankbare patiëntengroep zijn de mensen met huidproblemen. Door het uitsluiten van slechte vetten, zuivel en granen en tegelijkertijd het eten van meer micronutriënten uit groente en fruit knappen veel mensen op. In sommige gevallen kunnen de huidproblemen aanvankelijk iets toenemen, maar het loont de moeite om het paleoregime nog even vol te houden.

Als laatste groep om nu apart te noemen wil ik mensen (niet alleen kinderen!) met AD-HD-achtige gedragsklachten noemen.

De meeste patiënten die zich een beetje hebben ingelezen in het paleodieet, kunnen prima zelf aan de slag. Om het ze gemakkelijker te maken heb ik menu’s ontwikkeld voor diverse patiënt-categorieën.

Voor mensen met een laag gewicht of ondergewicht is het belangrijk om in de gaten te houden dat ze voldoende calorieën binnen krijgen. Dit geldt ook voor mensen met bijvoorbeeld een intolerantie voor noten of ei. Het is dan een nog grotere uitdaging om voldoende voedingsstoffen in te nemen. Voor mensen die geen ei, noten en nachtschades mogen eten, heb ik het Auto-Immuun-Paleo-menu ontwikkeld.

Een ander aspect van het op maat maken van het paleodieet kan bestaan uit het verruimen ervan. Voor best veel mensen geldt bijvoorbeeld dat het met mate eten van een rauwmelks gefermenteerd (geiten)zuivelproduct de klachten niet verergert. Dit is natuurlijk niet voor iedereen zo, maar wanneer de behoefte er is, is dit het proberen waard. Het beste is het om zo’n product dan een paar keer per week te eten en zo objectief mogelijk bekijken of dit de klachten verergert. Hetzelfde geldt voor bepaalde soorten graanproducten of peulvruchten. Dit is per individu verschillend.

Ook sporters doen het heel goed op het paleodieet. Dit geldt voor zowel de duur- als de krachtsporter. Voor hen geldt vaak dat ze een verhoogde behoefte hebben aan koolhydraten en calorieën. Ook dit is goed mogelijk met het paleodieet, alhoewel de sporter bereid moet zijn om veel en vaak te eten. De eiwitinname is voor sporters gemakkelijk te realiseren, want het paleodieet is rijk aan proteïnes.

Het paleodieet is zeer geschikt voor mensen met overgewicht. In de praktijk vallen mensen met overgewicht gemakkelijk en moeiteloos af. Behalve dat het paleodieet een gunstig effect heeft op de suikerhuishouding, bevat het (uitgezonderd wat gezonde olie) uitsluitend voedingsmiddelen die relatief laagcalorisch zijn. Tijdens de studie moesten de deelnemers in de paleogroep extra eten om gewichtsverlies (dat voor de studie ongewenst was) tegen te gaan. Zo effectief is het paleodieet om af te vallen.

Meer over het paleodieet en de praktijk van Evert Berkelaar vind je op www.hetpaleoprincipe.nl en www.evertberkelaar.nl. Voor behandelaars biedt hij o.a. cursussen aan op www.paleovoorsporters.nl.