Onveilige hechting: feel it to heal it

Sinds 2017 werkt Jeremy Heshof in zijn eigen Praktijk voor Mannen, een praktijk voor psychosociale therapie, seksuologie en relatietherapie, waar naast mannen ook vrouwen van harte welkom zijn bij relatietherapie. In dit interview vertelt hij over hechtingsstijlen en zijn recente bijdrage met bestsellerauteur Hannah Cuppen aan de podcast LUST.

‘Een halfjaar terug kreeg ik een leuk contactverzoek van Jacqueline van Lieshout. Zij is schrijfster, coach en maker van de populaire podcast LUST. Na een relatie van 14 jaar is ze weer vrijgezel en bespreekt ze in LUST allerlei vraagstukken over seksualiteit en relatievormen. Deze onderwerpen bespreekt Jacqueline samen met bijvoorbeeld een intimiteitscoach, relatietherapeut of een ervaringsdeskundige. Inmiddels hebben Jacqueline en ik 6 podcasts gemaakt waar ik als deskundige mijn visie deel over relaties, seksualiteit en het communiceren hierbij. Nou ja, eigenlijk het ontbreken van communicatie en hoe dit vooral anders aan te pakken. Voor een podcast over bindings- en verlatingsangst had Jacqueline therapeute en auteur Hannah Cuppen uitgenodigd en wilde graag dat ik daarbij ook aanschoof. Jacqueline wilde namelijk veel persoonlijke stukken uit haar verleden bespreekbaar maken tijdens de podcast en wilde mij aanwezigheid ter ondersteuning en om het gesprek over te nemen als Jacqueline door emoties overmand zou raken tijdens de opname.’

‘Hannah Cuppen is therapeut, auteur en trainer. Als ervaringsdeskundige heeft ze zich gespecialiseerd in verlatings- en bindingsangst en schreef hierover de bestseller Liefdesbang en het bijbehorende werkboek Liefdeskunst. Ook schreef ze Liefdesroep over het volgen van je hart. Hannah is als therapeut tien jaar lang werkzaam geweest in haar eigen praktijk waar ze mensen begeleidde in diepgaande processen. Processen waarin mensen zich weer leerden openen waar ze zich ooit hadden gesloten. Werkende aan de verticale verbinding: de reis van het hoofd naar het hart en van het denken naar het voelen. Haar vaardigheden als therapeut zet ze nu in tijdens groepstrainingen in plaats van individuele therapietrajecten.’

‘Net als Hannah breng ik weer balans in het denken en voelen bij mijn cliënten. Psychische problemen denken mensen op te kunnen lossen door vanuit het hoofd te leven en ongemakkelijke gevoelens te vermijden. We leven immers in een maatschappij waar alles pijnvrij en maakbaar moet zijn. Ook tijdens individuele gesprekken of partnertherapie merk ik hoe cliënten vooral niet naar binnen willen kijken en mij ook op dwaalsporen proberen te brengen. Vaak wordt dan door cliënten gezegd dat ze tijdens eerdere therapieën al voldoende naar het verleden hebben gekeken en wel begrijpen dat veel hedendaagse problemen veroorzaakt worden door een onveilige jeugd, traumatische gebeurtenissen in de jeugd of een onveilige hechting. Maar verstandelijk begrijpen is toch echt anders dan iets doorvoelen. Ik merk dat cliënten zelden naar binnen willen kijken om de pijn van een onveilige hechting toe te staan. Veel wordt, uiteraard nog onbewust, ingezet om de pijn niet te hoeven voelen. Vermijdingsstrategieën kunnen vele gedaantes aannemen: alcohol, drugs, porno, vreemdgaan, te veel eten, te weinig eten om zo maar wat te noemen. Alles om de diepere pijn te verdoven en die pijn dus niet te hoeven voelen. Werkt dat? Op korte termijn waarschijnlijk wel. Maar zorgt dat voor een betekenisvol en zingevend leven op langere termijn? Zeer waarschijnlijk niet.’

‘Tijdens mijn sessies bespreek ik al vrij snel in het proces met welke gevoelens en gedachten cliënten terugkijken op hun opvoeding en jeugd. Was er sprake van een warm veilig nest? Voelde je je als kind gewild in het gezin? Wie waren er voor je en wie heb je juist gemist? Heb je een zorgeloze kindertijd gehad waar je kind mocht zijn of werd je als kind onbewust verantwoordelijk gemaakt voor niet geheelde traumastukken van je ouder(s) wat ten koste is gegaan van je eigen autonomie? Veel cliënten die onveilig gehecht zijn blijven (te) loyaal naar hun ouders en zeggen dan dingen als ‘ja maar, mijn ouders hadden het ook financieel zwaar’ of ‘maar mijn ouders hadden ook veel zorgen vanwege mijn gehandicapte broertje.’ Ouders uit de wind houden om maar niet de realiteit te hoeven voelen: een belangrijke basisbehoefte heb ik gemist want aan een belangrijke hechtingsbehoefte hebben ze niet voldaan. Daarom kan ik me, in het nu, niet echt verbinden en heb ik het gevoel altijd alles alleen te moeten doen. Iemand echt toelaten vind ik veel te gevaarlijk want dan kan ik weer verlaten worden. Of cliënten die juist te veel gericht zijn op anderen: ik ga me dusdanig aanpassen zodat je mij niet gaat verlaten. En als ik ook maar vermoed dat je bij me weg wilt gaan, dan ga ik de achtervolging inzetten.’

‘Wanneer ik cliënten laat vertellen over hun jeugd en hechting, zie ik vaak al wat paniek en verdriet in hun ogen en houding ontstaan. Ik vraag dan altijd hoe dat voelt. Het meest gegeven antwoord is dan dat het lastig of vervelend voelt. ‘Dat is geen gevoel maar een oordeel en dus een gedachte’, zeg ik dan. Ik zie dan verdere paniek ontstaan en vraag door: ‘Waar in je lijf voel je dat het lastig of vervelend is?’ Vaak wordt dan nog steeds vermijdend gereageerd met een afstandelijke opmerking als: ‘Daar in mijn buik, keel of hartstreek’, zonder naar de plek te kijken of de plek aan te raken. En dat laatste is precies wat ik mijn cliënten laat doen, ik vraag ze hun hand of handen op de plek, die aandacht vraagt, te leggen. Het eerste echte contact met het lijf is gelegd wat vaak een heel emotioneel moment is voor mijn cliënten. Een belangrijke eerste stap in het helingsproces is daarmee gezet.’

‘Terug naar de dag van de podcastopname met Jacqueline en Hannah. Toen Jacqueline mij, vrij in het begin van de opname, huilend aankeek met grote hulp vragende ogen heb ik haar bewust geholpen door het gesprek juist niet over te nemen maar haar te laten voelen en ervaren dat ze er inmiddels ook voor zichzelf kan zijn. Als ik het gesprek had overgenomen, haar verdriet had gestopt en haar tissues had gegeven, zou ik haar vader zijn die opnieuw tegen haar zegt: ‘Je mag je verdriet niet tonen.’ Daar ging het op dat moment over: haar vader die tijdens haar jeugd een ware bruut kon zijn en zorgde voor een onveilige jeugd. Ook tijdens sessies met mijn cliënten zal ik zelden uit mezelf tissues aanbieden wanneer iemand huilt. Ik zou daarmee iemand weg kunnen halen bij zijn of haar verdriet, iets wat onwenselijk is. Ook zou ik de boodschap kunnen overbrengen dat iemands verdriet voor mij ongemakkelijk is, waardoor iemand zich gaat inhouden. In het therapeutische proces zie ik het stoppen van verdriet als het stagneren van iemands helingsproces.’

www.praktijkvoormannen.nl

De LUST-podcast met deze aflevering is te beluisteren op alle grote streamingsdiensten waaronder Spotify.