Deze column beschrijft, met toestemming en in vertrouwelijkheid, een sessie uit de praktijk over traumatische bevalling verwerken, waarin een vrouw stap voor stap haar geboorte-ervaring een plek geeft. Psychosociaal therapeut Katja Ngo-van Hoof neemt je mee in het proces van frons naar opening, van verdoving naar verbinding.
De binnenkomst: een lichaam in overlevingsstand
Je komt binnen met een frons. Je lijf wil hier helemaal niet zijn, alert, paraat, hoog in haar beschermingsinstinct. Je hoofd draagt de kritische stem van de omgeving en je moeder met zich mee. En je buik slaat de spanning op, omdat jij je niet veilig voelt.
En je hart, je kunt er niet bij. Is dat zo? Of is je hart bang? Voelt het zich niet veilig, verdrietig en boos? Je benoemt het nog niet, je kan er nog niet bij. En zo zit je in de praktijk, met je frons en met de paplepel van je opvoeding: “Doe maar normaal.”
Verwarring als eerste stap richting heling
Na de eerste sessie vertel je dat je verwarring ervaart. Jij, je plots zo bewust van je verdoving. De verwarring krijgt de ruimte, zodat jij in alle rust kan gaan verzachten. Verzachten om te helen. Je frons blijkt steeds je boodschapper te zijn, verweven in je gedachten: doe maar normaal.
We zetten je systeem uit met houten poppetjes: jij met je frons de beklager, je kleine zus het clowntje, papa onzichtbaar in de schaduw van je mama. Mama en je grote zus wisselen elkaars redder en slachtoffer af. En je man, de toeschouwer van de situatie.
Jezelf toestemming geven om er te mogen zijn
“Mijn man,” zeg je, “ziet mijn werkelijke ik, mijn innerlijke ik.” “Kun je ook zo naar jezelf kijken?” vraag ik. Jezelf toestemming geven om je werkelijke ik te zijn, jezelf te ontmoeten, bij jezelf thuis te komen, jezelf te omarmen. Niet langer heimwee naar de “eigen ik-persoon” die je ontmoette in Nepal, en niet langer het oude patroon dat je nu terug hebt aangenomen in Nederland. Heroverweeg en creëer de ruimte om jezelf terug welkom te heten.
Verwarring maakt plaats voor verwondering. Je frons verdwijnt, je gaat open.
Het trauma van de bevalling onder ogen zien
En nu je hart zich opent, wordt iets aangeraakt waar je niet wilt zijn: onveiligheid in haar allergrootste vorm. Je valt, gaat diep, kan niet anders dan vertragen. En van hieruit ontstaat ruimte en moed, het trauma uit je verleden zo verweven met je bevalling. De stagnatie van je bevalling, de stagnatie tijdens het sporten, het loslaten van controle, het grijpt je naar je stem, verbonden aan het bed. “Ik wil dit niet.”
Je schrijft een brief naar het verleden, je hebt je trauma een stem gegeven. Bestaansrecht. Jij beslist, jij vertraagt, jij hebt je pijn benoemd. Het is er, het was er, dit is wat het is, dat was wat het was, het is voorbij. Het verleden is voorbij. Het heeft niks van jou gekregen, het heeft je wel wat afgenomen. Jij bepaalt, jij beslist, jij neemt terug wat van jou is. Jij bent hier, hier met je verleden.
Je veroordeelt jezelf niet langer. Je wordt eigenaar van je beschadiging en laat de verbinding met het verleden los. Het dient je niet langer. Er ontstaat ruimte om te helen.
Ruimte voor een nieuw begin
Dan is het even stil. Durf je te kijken naar wat er nog ligt. Ruimte voor een nieuw begin met veiligheid als hoofdingrediënt. Voor jezelf, je kind en de mensen met wie jij je verbindt.
De impact van een traumatische bevalling op je systeem
Een bevalling die als traumatisch wordt ervaren, laat vaak sporen na die zich niet meteen laten vertalen in woorden. Onderzoek naar postpartum-trauma en posttraumatische stressklachten na de bevalling laat zien dat een deel van de vrouwen weken tot maanden na de geboorte nog last heeft van herbelevingen, vermijding en overprikkeling. Herkenning en tijdige begeleiding, zoals psychosociale therapie of lichaamsgerichte trauma-verwerking, kunnen helpen om deze klachten niet te laten vastzetten. Meer informatie over signalen en hulp bij een traumatische bevalling is te vinden bij MIND Landelijk Platform Psychische Gezondheid.
Systemisch werk, zoals in deze sessie met houten poppetjes, maakt onzichtbare familiepatronen zichtbaar en voelbaar. Het is een van de vele methoden binnen de psychosociale therapie om vastzittende emoties en overtuigingen een plek te geven, naast bijvoorbeeld EMDR of lichaamsgerichte traumatherapie. Meer verhalen en achtergrondartikelen over dit thema vind je op de thema-pagina van dit magazine.
Over de therapeut achter deze column
Katja Ngo-van Hoof is als psychosociaal therapeut gespecialiseerd in het begeleiden van zwangere vrouwen en kraamvrouwen. Ze begeleidt ouderparen bij het verlies van het (on)geboren kind en helpt vrouwen bij traumatische bevalling verwerken. Meer informatie is te vinden via counseling-warande.nl.
Veelgestelde vragen over het verwerken van een traumatische bevalling
Wat zijn signalen van een traumatische bevalling?
Herbelevingen, vermijding van gesprekken over de bevalling, overprikkeling, en fysieke spanning of verdoving zijn veelvoorkomende signalen dat een bevalling als traumatisch is ervaren.
Hoe kan systemisch werk helpen bij het verwerken van trauma?
Systemisch werk maakt familiepatronen en onderliggende overtuigingen zichtbaar, bijvoorbeeld met behulp van poppetjes die gezinsleden vertegenwoordigen, waardoor vastzittende emoties ruimte krijgen om te bewegen.
Wanneer is professionele hulp nodig bij traumatische bevalling verwerken?
Als klachten zoals herbelevingen, angst of somberheid langer dan enkele weken aanhouden of het dagelijks functioneren belemmeren, is het verstandig contact op te nemen met een huisarts of gespecialiseerd therapeut.
Is het verwerken van een traumatische bevalling ook zonder therapie mogelijk?
Sommige vrouwen vinden steun bij naasten of lotgenotencontact voldoende, maar bij aanhoudende klachten wordt begeleiding door een psychosociaal therapeut of psycholoog aangeraden.
