Deze column is een voorbeeld van psychomotorische kindertherapie in de praktijk. “Ik zie druiven! Ze zijn rijp!” roept Daan (8 jaar) opgetogen, terwijl hij door de therapieruimte springt en naar buiten wijst. “Dat heeft nog geen ander kind gezien,” zeg ik glimlachend. “Maar jij wel. Jij ziet veel.” We plukken samen een trosje en eten de druiven met smaak op.
De aanleiding voor psychomotorische kindertherapie bij Daan
De zomervakantie is net voorbij. Daan is gestart in een 5-6-combinatiegroep. Hij vertelt dat hij het lastig vindt zich af te sluiten van alles om hem heen. De drukte in de klas, geluiden, bewegingen: het leidt hem af van zijn werk.
“Zullen we kijken welk level jij kunt halen met dit spel?” vraag ik. Ik leg een karretje en een parcours klaar met pionnen en een rubberen drempel. De opdracht is: trek het karretje door het parcours zonder iets te raken en eindig netjes tegen de muur.
Focus trainen tijdens het spel
Terwijl ik uitleg geef, roept Daan ineens: “Een wesp!” “Goed gezien,” zeg ik. “Hij zit al bij het raam, hij wil naar buiten. Wat zeg jij, gaan we verder?” Daan knikt. Bij zijn eerste poging raakt hij een pion én de muur. Maar hij geeft niet op. De tweede keer gaat het al beter: rustig, geconcentreerd. De wesp zoemt nog rond, maar Daan haalt level 1.
“Hoe kwam het dat je de wesp niet meer zag?” vraag ik. “Ik lette op het karretje,” zegt hij. “Precies. Je had focus.”
In level 2 moet er een houten blok op het karretje blijven liggen. Daan is gefocust en haalt level 2 én 3. “Level 4 is nog nooit iemand gelukt,” zeg ik met een glimlach. “Daarvoor moet je drie blokken vervoeren.” Daan aarzelt niet en probeert het. En ja hoor, met opperste concentratie haalt hij ook dit level.
“En de wesp?” vraag ik. “Die is vast naar buiten gegaan,” zegt hij. “Ik heb het niet gezien, want ik had een goede focus!” Hij straalt van trots.
Kruisboogschieten als oefening in psychomotorische kindertherapie
Daarna wil hij kruisboogschieten. “Zullen we een wedstrijdje doen?” stelt hij voor. “Goed idee,” zeg ik. “Dan oefenen we tegelijk om ons af te sluiten voor afleiding.”
In de eerste ronde roep ik storende opmerkingen, zoals: “Juf, Daan is niet aan het werk!” Maar hij blijft rustig en haalt een mooie score. In ronde twee gooi ik zachte ballen en maak ik lawaai met muziekinstrumenten. Daan doet bij mij precies hetzelfde.
Ik trek mijn gouden cape met capuchon aan en zet mijn bril met oogkleppen op. “Zo ben ik beschermd,” zeg ik. Daan wil de cape en bril ook. Hij richt, en schiet in de roos. “Ik kan het wel,” zegt hij overtuigd. “Hoe dan?” “Ik focus mij op wat ik vind dat ik moet doen,” zegt hij kalm.
“Dat is knap. Doe dat in de klas ook. En als het moeilijk wordt, stel je dan voor dat je de cape om hebt en de bril op.”
Een week later stapt Daan de ruimte weer binnen. Hij straalt. “En?” vraag ik. Hij kijkt me aan met een trotse grijns en zegt: “Ik heb al mijn taakjes al af!”
De les die psychomotorische kindertherapie kinderen als Daan leert
Deze werkwijze binnen psychomotorische kindertherapie combineert beweging, spel en concrete, herhaalbare oefeningen om kinderen bewust te maken van hun eigen focus en afleidbaarheid. Door het gebruik van visuele en tastbare hulpmiddelen, zoals de gouden cape en de bril met oogkleppen, krijgt een abstract begrip als ‘concentratie’ een letterlijke, voelbare vorm die een kind makkelijker kan onthouden en toepassen buiten de therapieruimte.
Onderzoek naar concentratieproblemen bij kinderen laat zien dat spelenderwijs oefenen met afleiding, in een veilige en voorspelbare omgeving, kan bijdragen aan betere zelfregulatie in drukkere omgevingen zoals een klaslokaal. Belangrijk is dat het kind, zoals Daan, zelf ervaart dat het lukt: dat succeservaring werkt vaak sterker dan uitleg alleen. Meer informatie over psychomotorische therapie voor kinderen is te vinden bij de Nederlandse Vereniging van Psychomotorische Kindertherapeuten.
Meer verhalen uit de praktijk van kindertherapie vind je op de thema-pagina van dit magazine.
Over de therapeut in deze column
Conny Hagen is psychomotorisch kindertherapeut en werkt in haar eigen praktijk. Zij geeft therapie aan kinderen met gedrags- en/of ontwikkelingsproblematiek, en aan kinderen die last hebben van bepaalde gebeurtenissen. Haar motto is: “Kinderen in hun kracht zetten.” Meer informatie is te vinden via connyhagen.nl.
Veelgestelde vragen over psychomotorische kindertherapie
Wat is psychomotorische kindertherapie?
Psychomotorische kindertherapie combineert beweging, spel en lichaamsgerichte oefeningen om kinderen te helpen met gedrags-, ontwikkelings- of concentratieproblemen.
Voor welke kinderen is psychomotorische kindertherapie geschikt?
De therapie is geschikt voor kinderen met gedrags- en ontwikkelingsproblematiek, concentratieproblemen, of kinderen die moeite hebben met het verwerken van bepaalde gebeurtenissen.
Hoe helpt spel bij psychomotorische kindertherapie?
Spel maakt abstracte vaardigheden zoals focus en zelfregulatie concreet en tastbaar, waardoor kinderen makkelijker ervaren en onthouden hoe ze deze vaardigheden kunnen toepassen.
Kan een leerkracht ook baat hebben bij inzichten uit psychomotorische kindertherapie?
Ja, technieken zoals het visualiseren van focus, bijvoorbeeld met een concreet voorwerp of beeld, kunnen ook in de klas worden toegepast om kinderen te helpen zich beter te concentreren.
