In de ban van het midden

De kracht van het midden staat centraal

Dit sluit aan bij verdiepend materiaal over Chinese geneeswijzen bij Curova en bij inzichten van de taoïstische filosofie.

Door Willem Pinksterboer

In de Chinese filosofie draait het om het midden. Daar bevindt zich de Tao, de bron waar alles uit ontspringt en weer naar terugkeert. Tao betekent ook ‘het pad’ of ‘de weg’. Taïsme is dus de weg van het midden. Hoe belangrijk het midden ooit in China was, zie je aan de naam van het land. China wordt geschreven met de karakters zhong en guo, wat samen ‘middenland’ betekent.

In de Chinese geneeswijzen die ik beoefen, wordt gezondheid gezien als een harmonieus dynamisch evenwicht tussen alle verschillende krachten die in ons werkzaam zijn. Wie evenwicht zoekt, komt uiteindelijk in het midden uit. Ook het dynamische aspect van de gezondheid vraagt om een stabiel midden. In het midden van een wiel bevindt zich de as die een ongehinderde beweging mogelijk maakt.

In het midden ontstaat bovendien contact en maken we verbinding. Daar ontstaat de relatie tussen mensen. Dat geldt ook voor de therapeutische relatie die heelt en transformeert en die in mijn werk zo’n belangrijke rol speelt.

In deze tijden van polarisatie en uitgesproken standpunten vergeten we vaak het belang van het midden. De polen hebben grote waarde, want het zijn de drijvende krachten achter iedere beweging en verandering, maar zonder een stabiel midden leidt dat niet tot transformatie. Dan ontbreekt er samenhang en samenwerking; er ontstaat fragmentatie, conflict en uiteindelijk chaos. Chaos is beweging zonder richting.

In de Chinese vijf elementenleer is het midden de plaats van het aarde-element. Bij ‘aarde’ moet je niet denken aan de aarde waar we stevig met onze voeten op staan, maar aan de vruchtbare voedende substantie waar zaden in ontkiemen en planten in tot bloei komen.

Aarde is niet het element van de uitgesproken mening, de hoogstaande idealen, de grootse plannen of de heldenmoed. In deze kracht van het midden vind je eerder bescheidenheid en menselijkheid.

Dat het in het leven om het midden draait, wordt mooi verwoord in Tolkiens In de ban van de ring. In dat boek, dat zich overigens afspeelt in midden-aarde, is het niet de machtige tovenaar (vuur), niet de mens en toekomstige koning (hout), niet de intelligente en gevoelige elf (metaal) en ook niet de onverschrokken dwerg (water), maar Frodo, de kleine gemoedelijke hobbit zonder opmerkelijke gaven die uiteindelijk de ring in het vuur van Mordor gooit en zo het kwaad verslaat.

Die taak had hij niet kunnen volbrengen zonder de hulp van zijn trouwe vriend Sam Gewissies. Vriendschap, trouw en zorg voor de ander zijn allemaal kwaliteiten van het aarde-element.

Veel mensen beseffen pas aan het eind van hun leven hoe belangrijk het midden is. Ze realiseren zich dan dat het contact met hun familie en vrienden veel belangrijker was dan de carrière en het aanzien waar ze al hun tijd en energie aan hebben besteed. Misschien komt dat omdat het midden, net als de hobbit, een beetje saai en onbeduidend lijkt. Maar niets is minder waar.

Het midden is de meest dynamische plaats die er is, maar tegelijk is de plaats waar je rust vindt. Je voelt je er geankerd in jezelf, maar weet je ook verbonden en gedragen. Verbonden met het midden heb je regie, maar eigenlijk voelt het alsof het allemaal vanzelf gaat. Het midden is een magische plaats.

Willem Pinksterboer heeft een praktijk voor oosterse geneeswijzen en is als docent verbonden aan acupunctuuropleiding TCMA. Hij schrijft artikelen en geeft lezingen over filosofie, zingeving, gezondheid en de positie van de alternatieve geneeswijzen in de gezondheidszorg. www.willempinksterboer.com

Balans vinden vraagt oefening: adem rustig, observeer je gedachten zonder oordeel en kies bewust een houding van openheid voordat je op prikkels reageert. Zo bouw je stap voor stap aan innerlijke stevigheid en ruimte voor herstel.

Wie deze houding regelmatig oefent, merkt vaak dat spanning sneller wegzakt en dat besluiten met meer overzicht genomen worden. Kleine, dagelijkse gewoontes maken op termijn een groot verschil in hoe je met stress en drukte omgaat.

Een dagelijkse gewoonte helpt om dit evenwicht steeds opnieuw te vinden. Denk aan een korte wandeling zonder telefoon, drie rustige ademhalingen voor je aan een lastig gesprek begint, of een paar minuten stilte bij het opstaan. Deze kleine rituelen lijken onbeduidend, maar ze geven je zenuwstelsel de kans om te kalmeren voordat de dag je meesleept in prikkels en verplichtingen.

Ook in gesprekken en samenwerking loont het om niet meteen een uitgesproken standpunt in te nemen. Luister eerst goed, laat de ander uitpraten en stel vragen voordat je zelf een oordeel velt. Zo ontstaat er ruimte voor nuance, en voorkom je dat een discussie verhardt tot twee onverzoenlijke kampen. Deze houding vraagt oefening, maar wordt op den duur vanzelfsprekend en levert rustigere, vruchtbaardere gesprekken op.

Deze aanpak kost weinig tijd, maar vraagt wel consistentie. Begin klein: kies één moment per dag waarop je bewust stilstaat, ademt en observeert wat er in je omgaat, zonder daar meteen actie op te ondernemen. Na een paar weken merk je vaak dat je sneller herstelt van stressvolle situaties en met meer overzicht keuzes maakt.