Samen Sterk Zonder Stigma
Negen van de tien mensen met een psychische aandoening ervaren vooroordelen of discriminatie. Reden voor veel mensen om hun klachten of behandeling te verzwijgen. Stigma wordt ook wel de tweede ziekte genoemd. Het staat herstel in de weg. Toch komen angst voor stigma of ervaringen met discriminatie niet of nauwelijks aan de orde tijdens een behandeling. Stigma en zelfstigma bespreekbaar maken kan ook tijdens de behandeling. Simpelweg door het erover te hebben.
Stigma belemmert herstel
Uit wetenschappelijk onderzoek en verhalen van cliënten blijkt dat stigma herstel belemmert. Herstel is uiteraard nu juist het doel van behandeling en begeleiding. Daarom is er de laatste jaren meer aandacht voor het verminderen van stigma binnen de zorg.
Impact stigma binnen GGZ
De potentiële impact van stigma door een hulpverlener is groot, omdat de zorgverlener een belangrijk persoon is voor de cliënt. Bijna een kwart van de cliënten in de zorg rapporteert stigmatisering door hulpverleners (Schulze, 2007). Stigmatisering kan de positieve effecten van behandeling tenietdoen. Tegelijkertijd kunnen ggz-professionals – juist omdat zij zo’n grote invloed hebben op hun cliënten – een grote rol spelen in het destigmatiseren van psychische aandoeningen.
Meer informatie vind je op: www.samensterkzonderstigma.nl
Tips
Praat erover – Stigma bespreekbaar maken is de moeite waard. Het is mogelijk dat een cliënt zelf bang of onzeker is door zijn klachten. Zelfstigma kan zorgen voor het verminderen van zelfvertrouwen. Veel mensen ervaren het als een opluchting als naar hun ervaringen wordt gevraagd. Praat er dus over. Als behandelaar kun je al een beeld krijgen van ervaren stigma zonder het woord stigma te noemen. Bijvoorbeeld: merk je weleens dat mensen jou uit de weg gaan? Heb je weleens het gevoel dat ze je niet serieus nemen? Omgaan met negatieve reacties van anderen of een gevoel van minder eigenwaarde kunnen onderwerp van gesprek zijn. In (herstel)groepen kan het onderwerp stigma en openheid over je psychische aandoening worden besproken en met uitwisseling tussen patiënten tot een groter gevoel van eigenwaarde leiden.
‘Ik ben hulpverlener, ik stigmatiseer’ – Als hulpverlener kun je ook geneigd zijn te stigmatiseren, dat is heel menselijk. Bijvoorbeeld door een sterke neiging de diagnose centraal te stellen. Of omdat je bepaalde vooroordelen hebt, want jij bent ook maar eens mens en iedereen heeft vooroordelen. Wees je bewust van de impact van de diagnose (als etiket) voor de betrokkene (én zijn naasten). Benadruk dat iemand beter kan worden en dat de symptomen kunnen verminderen. Geef hoop en perspectief.
Tools – Samen Sterk biedt verschillende tools waarmee je stigmatisering kunt tegengaan, zoals Beyond the Label, een toolkit met 14 werkvormen waarmee je een open dialoog start binnen je team. En Honest, Open & Proud, een training die mensen met psychische aandoeningen empowert en zelfstigma vermindert.
