Voeding, volwaardig medicijn bij endometriose(klachten)

Door: Stephanie van Hulst, acupuncturist en Chinees herbalist, auteur van het boek Endometriose en menstruatieklachten te lijf. Ze heeft zich sinds 2006 diepgaand gespecialiseerd in de behandeling van endometriose.

Endometriose is een gynaecologische aandoening die voor ernstige klachten kan zorgen, iedere maand opnieuw, jarenlang. Naar schatting lijdt 1 op de 10 vrouwen aan deze ziekte. Van de niet-gediagnosticeerde vrouwen met menstruatieklachten lijden waarschijnlijk 4 op de 10 vrouwen ook aan endometriose. Artsenbezoek resulteert in het voorschrijven van de pil en pijnstillers als remedie. Als deze middelen niet voldoende effect hebben, volgt pas veel later – na 6 tot 8 jaar – doorverwijzing naar de gynaecoloog voor een diagnose. Dit kan dus betekenen dat vrouwen die met ernstige menstruatieklachten of vanwege vruchtbaarheidsproblemen bij je in de praktijk komen, niet weten dat ze endometriose hebben. Tenminste, zo verging het mij in de praktijk.

Vrouwen reageerden enthousiast op de voedingsadviezen die ik gaf en dit leidde ertoe dat ik een volwaardig dieet ontwikkelde voor vrouwen met menstruatie- en endometrioseklachten. Het endometriosedieet maakt nu een integraal onderdeel uit van de behandeling van endometriose in mijn praktijk.

Wat is endometriose?

Definitie volgens reguliere geneeskunde – Endometriose is een aandoening waarbij weefsel dat enigszins lijkt op de bekleding van de baarmoeder (het baarmoederslijmvlies), zich op verschillende plekken buiten de baarmoeder bevindt. Na verloop van tijd kunnen littekenweefsel en strengen/banden van littekenvorming ontstaan als gevolg van geïrriteerd weefsel, waarbij uiteindelijk bekkenorganen aan elkaar gaan plakken. Dit heet ook wel “frozen pelvis”.

Definitie volgens traditionele Chinese geneeskunde – Endometriose kenmerkt zich primair als bloedstasis-syndroom met de formatie van abdominale massa’s. In de classificering van gynaecologische aandoeningen valt endometriose onder de term abdominale massa’s. Deze term wordt overigens niet uitsluitend voor vrouwenaandoeningen gebruikt. De endometriosecystes of -haarden zijn de zichtbare vormen van bloedstasis en de verklevingen zijn een vorm van tan (slijm). Endometrioseklachten vormen een complex beeld, waarbij naar onderliggende pathologieën wordt gedifferentieerd voor de behandeling.

Endometrioseklachten

Afhankelijk van de onderliggende pathologie is er sprake van stekende buikpijn voor, tijdens of na de menstruatie, stekende ovulatiepijn, heftig bloedverlies, bloedklonten, pijn bij ontlasten of urineren uitsluitend tijdens de menstruatie, bloed en slijm bij de stoelgang tijdens de menstruatie, uitputting als gevolg van pijn en heftig bloedverlies, en een verhoogde kans op onvruchtbaarheid.

Voeding als medicinaal instrument

De basis van het leven bestaat uit voeding en de kennis over voeding is binnen de Chinese geneeskunde ontwikkelt tot een volwaardig medicinaal instrument. Op de juiste wijze ingezet heeft het geven van voedingsadviezen een aantal voordelen:

• De vrouw krijgt meer regie en is minder afhankelijk van haar behandelaar. Ze wordt haar eigen behandelaar en verwerft daarmee autonomie.
• Er zijn meerdere “behandelingen” per dag in de vorm van eetmomenten.
• Door de kennis van haar eigen lichaam kan ze de benodigde voeding voor haar klachten selecteren.
• De vrouw ervaart een groter gevoel van welbevinden en dit stimuleert haar om haar voeding blijvend aan te passen.

Wat houdt het endometriosedieet in?

Het endometriosedieet combineert het beste uit de Chinese en westerse voedingsleer en is gebaseerd op drie pijlers.

Pijler 1: Eet voeding die het lichaam versterkt zodat er voldoende energie en doorstroming van bloed in het bekken komt waardoor bloedstasis wordt getransformeerd. Met het dieet kan de cliënte alle soorten groente en fruit en peulvruchten blijven eten. Zo blijft ze gevarieerd en smakelijk eten. Kleine hoeveelheden vlees, vis en ei maken het dieet compleet. Zeker voor vrouwen die endometriose hebben met veel bloedverlies, is het essentieel dat zij vlees blijven eten. Hiermee voorkomt ze uitputting van bloed en verergering van bloedstasis op de langere termijn. Ook mag ze alle soorten granen eten met uitzondering van tarwe. Brood, in de vorm van speltbrood kan ze wel blijven eten. Hierdoor is het dieet voor de meeste vrouwen goed vol te houden. Waarom ze beter tarwe kan vermijden, lees je bij de derde pijler.

Pijler 2: Verminder endometrioseklachten met voeding door slim gebruik te maken van het ritme van de cyclus. Of als er geen cyclus meer is als gevolg van hormoonmedicatie: kies de juiste voeding die de klachten van dat moment aanpakken. Bij deze pijler komt vooral de kracht van de Chinese benadering tot uiting: iedere fase van de cyclus vraagt om een eigen aanpak qua voeding, aangepast aan dat moment in de cyclus en aan de klachten die de vrouw op dat moment heeft.

8 voedingstips voor tijdens de menstruatie bij endometriose

• Vermijd zwaar verteerbaar, gefrituurd voedsel.
• Laat koud voedsel (zoals yoghurt) en koude dranken achterwege; het lijf heeft warmte nodig tijdens de menstruatie.
• Kies voor een warm ontbijt zoals havermoutpap zonder zuivel, met verwarmende kruiden als kaneel en kardemom.
• Kies voor licht verteerbare maaltijden zoals (maaltijd)soepen, gekookte rijst met gestoomde groente en een klein beetje gestoofde vis of vlees.
• Verwerk wat gember en kurkuma in de maaltijden. Deze kruiden staan erom bekend dat ze menstruatiepijn kunnen verminderen.
• De spijsvertering werkt het best tot pakweg 14.00 uur. Maak gebruik van die wetenschap en neem de zwaarste maaltijd van de dag rond lunchtijd. Menstrueren kost al genoeg energie.
• Laat tijdens de lunch op het werk salade en brood staan en neem in plaats daarvan een thermosfles maaltijdsoep mee van huis.
• Zin in zoet? Vermijd suiker(producten). Kies liever voor gedroogd fruit, zoals pruimen en abrikozen of dadels. Zo krijg je meteen de goede bouwstoffen binnen die nodig zijn om het bloedverlies tijdens de menstruatie te compenseren.

Als ze geen cyclus meer heeft omdat ze hormoonmedicatie gebruikt, slaat ze deze stap over en gaat ze naar pijler 3.

Pijler 3: Vermijd voeding die endometriose(klachten) verergert. In het endometriosedieet zijn er een aantal voedingsmiddelen die ze beter kunnen vermijden. Eén van deze voedingsmiddelen is tarwe. Gelukkig hoeft de cliënte niet alle gluten te laten staan. Andere granen zoals spelt mag ze wel blijven eten. Zo is het dieet beter vol te houden.

Tarwe bevat van alle graansoorten de meeste gluten. Gluten zijn eiwitten die ontstekingsreacties kunnen veroorzaken in het darmslijmvlies. Als een vrouw endometriosehaarden of verklevingen heeft bij of in de darmen, is ze extra gevoelig voor ontstekingsreacties in dat gebied. Met name rondom de ovulatie en menstruatie krijgt ze meer pijn of moeite met naar de wc te gaan. De ontlasting is dan te hard of juist veel te dun en bevat slijm en soms bloed. Bloed in de ontlasting, ook wel shi dú genoemd, is in deze situatie het gevolg van damp-toxines in de dikke darm.

Vanuit de Chinese voedingsleer bezien is tarwe neutraal van temperatuur, zoet en zout van smaak en versterkt tarwe het yin. Yin-voedende voedingsmiddelen kunnen het beste in kleine hoeveelheden worden gegeten doordat ze wat zwaarder verteerbaar zijn. Als gevolg van overconsumptie van tarwe ontstaat er bij menigeen een verzwakking van milt-qi met als gevolg damp. Rondom de ovulatie en menstruatie geeft dit de meeste klachten omdat juist in die periodes het yang stijgt om tot ovulatie of menstruatie te komen. Door eenvoudigweg tarwe te vermijden lossen veel van deze klachten automatisch op.

Effecten endometriosedieet en de toegevoegde waarde ervan bij endometriose

Het dieet draagt bij aan de krimp van cystes, (dat is een vermindering van bloedstasis), minder voedselstagnatie, een sterkere milt-qi (spijsverteringskracht) en minder leverpathologie zoals lever-qi-stagnatie en levervuur. Dit heeft als gevolg dat vrouwen minder menstruatiepijn ervaren, minder bloedverlies, minder ovulatiepijn, meer energie en heel belangrijk: meer levensgeluk! Het endometriosedieet wordt aanbevolen door de Endometriose Stichting, het Bronovo-ziekenhuis en diverse gynaecologen onder wie dr. Maas, dr. Miatovic en dr. Van Hanegem.

Bietjesmousse met walnoot en pruim

Ingrediënten: 500 gram geroosterde of gekookte rode bietjes, 6 ontpitte gedroogde pruimen, handjevol walnoten, 2 eetlepels walnootolie, 3 eetlepels olijfolie extra vergine, snufje zout, peper naar smaak, 1 eetlepel citroensap. Optioneel: 4 gedroogde ontpitte dadels.

Bereidingstijd: 10 minuten en als je de bietjes nog niet hebt gekookt of geroosterd 45-75 minuten extra. Benodigdheden: keukenmachine of blender, (oven of pan). Houdbaarheid: maximaal 3 dagen in de koelkast.

Draai de bietjes ongewassen en ongeschild in aluminiumfolie en rooster ze op 200°C in 60-75 minuten gaar voor een heerlijk zoete smaak. Was en schil ze daarna (met handschoenen aan om rode handen te voorkomen). Als je de bietjes kookt, reken dan op 45 minuten extra kooktijd.

Bereiding: 1. Schil de bietjes en snijd ze in vieren. 2. Voeg alle ingrediënten van het recept samen in een keukenmachine of blender en mix tot een zachte mousse. 3. Proef en voeg naar smaak meer zout, peper of citroensap toe.

Serveertip: Als beleg op toast of als voorafje met veldsla en haring.

Variatie: Vervang de gedroogde pruimen door gedroogde ontpitte dadels.

Geschikt: in alle fasen van de cyclus maar vooral tijdens de menstruatie (week 1); bij klontjes in het menstruatiebloed en/of bij pijn. Tijdens de menstruatie (week 1); bij veel bloedverlies. In de eerste en tweede week na de menstruatie (week 2 en 3); om energie en bloed op te bouwen. In de periode dat je last hebt van endometriosehaarden bij de darmen. Als je gevoelig bent voor botontkalking omdat je langdurig (kunstmatig) in de overgang bent. Als je moeite hebt met je stoelgang wegens droge ontlasting (voor de menstruatie of omdat je kunstmatig in de overgang bent). Als je zwanger wil worden of bent en een extra natuurlijke bron van foliumzuur wenst.

Niet geschikt: Als je gevoelig bent voor diarree.

Voor meer informatie zie: www.praktijkvanhulst.nl en www.endometriosetelijf.nl. Een literatuurlijst is op te vragen bij de redactie.