Bewust man zijn

Boekfragment uit Bewust Man Zijn van John Gray

Mannen staan tegenwoordig voor uitdagingen die geen man in duizenden jaren onder ogen heeft hoeven zien.

We hoeven maar enkele generaties terug te gaan om te ontdekken dat het leven van een man toen eigenlijk tamelijk eenvoudig was. Deze heroriëntatie op de rolverdeling is de afgelopen honderd jaar voornamelijk het resultaat geweest van de inzet van vrouwen. Mannen hebben daar op verschillende manieren op gereageerd, en het resultaat daarvan kunnen we tegenwoordig overal om ons heen, overal in de wereld, zien.

Een manier waarop een man kan reageren is zijn hakken in het zand zetten om de traditionele mannelijke identiteit te bewaren. Zo’n man koestert dikwijls heel negatieve gevoelens ten aanzien van de veranderende rollen van vrouwen. Hij hecht veel waarde aan gehard zijn, aan uithoudingsvermogen, aan ‘gespierd’ zijn. Hij minacht het idee dat hij vrouwelijker moet worden; zachte mannen zijn voor hem ‘watjes’.

Een andere manier waarop een man kan reageren is zich verontschuldigen of zich schamen voor zijn mannelijkheid en juist heel vrouwelijk worden. Zie hier de man die openlijk over zijn gevoelens praat, het liefst harmonie om zich heen wil en die zachtaardig en vriendelijk is. Hij neemt actief deel aan het huishouden en is een zorgzame, attente vader. Maar zoals we in dit boek zullen ontdekken, kan hij daarmee zijn zelfvertrouwen en zijn gevoel een doel te hebben, verliezen. Twee dingen die voor het welzijn van een man heel belangrijk zijn. Dikwijls merkt hij tot zijn verrassing ook dat de hartstochtelijke omgang met zijn partner plaatsmaakt voor een soort vriendschap.

De derde mogelijke reactie is proberen voorbij te gaan aan de verschillen tussen de geslachten. Veel studenten leren tegenwoordig dat de verschillen tussen man en vrouw cultureel bepaald zijn en dat er eigenlijk geen wezenlijk verschil is tussen mannen en vrouwen. Iedereen zal het ermee eens zijn dat de starre rolpatronen van het verleden gebaseerd waren op maatschappelijke opvattingen. Niettemin getuigt het idee dat er nauwelijks verschil is tussen mannen en vrouwen van weinig intelligentie. Onderzoek toont in toenemende mate aan dat er werkelijk bestaande biologische en hormonale verschillen bestaan, die ertoe leiden dat mannen en vrouwen heel verschillend reageren op de uitdagingen van het leven. Het zijn deze verschillen die zorgen voor diversiteit, en dankzij deze diversiteit kunnen wij iets creëren wat groter is dan de som van de delen.

De vierde mogelijkheid is het onderwerp van dit boek: een bewuste keuze maken. Een bewuste man is geen slaaf van zijn lichaam. Hij is zich bewust van het evenwicht tussen de mannelijke en de vrouwelijke energieën in zichzelf. Hoe hij daarmee omgaat, wordt meer bepaald door zijn bewustzijn dan door automatische reacties op de buitenwereld. Een bewuste man beseft dat hij in zijn leven allerlei verschillende rollen kan spelen. Hij is zich bewust van ons verleden en van het feit dat dingen in de afgelopen jaren voor mannen enorm veranderd zijn. Voor hem is het leven niet alleen een reeks plichten die hij vervult, maar ook een kunstwerk dat hij vormgeeft.

Mannelijke en vrouwelijke energie

Bijna iedereen op aarde wordt geboren als man of als vrouw. Van 2000 baby’s is het verschil in geslacht in 1999 gevallen volkomen duidelijk. Lichamelijk is dat verschil eenvoudig te zien: een man heeft een penis, testikels en een platte borst. Verder heeft hij een prostaatklier, een lagere stem en gezichtsbeharing. Een vrouw heeft een vagina, eierstokken en borsten. Van de puberteit tot aan de overgang menstrueert zij en kan zij kinderen krijgen. Dit zijn zuiver lichamelijke verschillen.

Dit is de aanleiding voor de biochemische en hormonale verschillen waarover we het in dit boek regelmatig zullen hebben. Een primair en tegenwoordig heel relevant onderscheid tussen mannen en vrouwen is het verschil in de omgang met stress. Stress kun je opvatten als de manier waarop je omgaat met grote uitdagingen (dikwijls onder tijdsdruk), terwijl het onmogelijk is om alles naar volle tevredenheid te doen. Mannen en vrouwen ervaren stress biochemisch gezien op dezelfde manier: adrenaline en cortisol worden sneller aan het bloed afgegeven dan ze geneutraliseerd kunnen worden. De manier waarop mannen en vrouwen op stress reageren en hun evenwicht en welbevinden weer terugvinden, verschilt echter.

Mannen gaan stress tegen door testosteron af te scheiden. Onderzoek wijst uit dat mannen tot wel dertig keer zoveel testosteron in hun bloed hebben als vrouwen. Testosteron is een hormoon dat verband houdt met moedig en resoluut uitdagingen aangaan, volhouden en kwesties tot een goed einde brengen en dat alles door snel te reageren. Vrouwen gaan stress tegen door oxytocine af te scheiden, ook wel het ‘feelgood-hormoon’ genoemd. Dit hormoon komt vrij als vrouwen verbondenheid ervaren en geen probleem hoeven op te lossen of een specifieke kwestie hoeven te bespreken. Als vrouwen bij elkaar komen om te praten, plezier te hebben en hun gevoelens te delen, neemt hun oxytocine onmiddellijk toe en verdwijnt hun stress.

De maatschappelijke rollen van man en vrouw mogen de laatste decennia misschien ingrijpend veranderd zijn, de manier waarop ons zenuwstelsel werkt en waarop hormonen in ons lichaam vrijkomen verandert niet zo snel. Het zal nog generaties lang duren voordat ons DNA de veranderingen in onze manier van leven enigszins heeft verwerkt.

Een bewuste man is een man die beseft hoe hij van nature is, met welk karakter hij geboren is. Hij is zich bewust van zijn ware aard en ziet geen reden om die te onderdrukken. Hij is zich ook bewust van de invloed die verschillende vormen van conditionering op hem hebben gehad. Daardoor heeft hij de mogelijkheid om bewust keuzes te maken. Zijn mannelijkheid is niet een automatisch gevolg van zijn fysieke gesteldheid of van de stemmetjes die hem hebben verteld hoe hij moet zijn. Zijn mannelijkheid is eigenlijk een soort kunstwerk, een bewust geschenk aan de wereld, waarin hij zichzelf kan zijn, zijn sterke kanten ten volle kan benutten en werkelijk iets kan geven aan de mensen die hij ontmoet.

Bewustzijn verandert alles. Bijna alles wat je kunt doen of zeggen ervaar je heel anders als je het bewust doet in plaats van automatisch. Boosheid is hier een eenvoudig voorbeeld van. Als boosheid bezit van je neemt, kan die gemeen worden en uitmonden in gewelddadigheid. De meeste dingen die we achteraf liever niet hadden gezegd of gedaan, gebeurden toen we boos waren. Het kan moeilijk zijn de schade die op zulke momenten ontstaat, te herstellen. Dat wil echter nog niet zeggen dat je woede uiten altijd destructief is. Als je een kind ziet dat door een volwassene pijn wordt gedaan of als je de kans krijgt om iets te doen aan een groot sociaal onrecht in de wereld, dan is bewust je boosheid laten zien een van de mooiste dingen die je kunt doen. Het verschil zit erin dat je het bewust doet. Alles wat je bewust doet in plaats van automatisch, wordt getransformeerd.

Een bewuste man is niet een betere man. Hij is niet verder geëvolueerd of succesvoller en hij is zeker niet rijker, virieler of machtiger. Hij is niet gespierder, heeft niet meer haar op zijn borst en rijdt niet in een snellere auto. Een bewuste man, in de betekenis die wij aan deze woorden geven, is gewoon een man die een beetje aandacht geeft aan zijn menselijkheid en daardoor meer keus heeft in hoe hij zijn mannelijkheid uit. Zijn leven is meer een kunstwerk dan een automatisch gebeuren.

Uit: Bewust Man Zijn – John Gray. John Gray is de auteur van de bestseller Mannen komen van Mars, vrouwen komen van Venus. www.samsarabooks.com