Door: Jeannette Bakker-Stam en Natascha Bruti
Pesten.
Als golven.
Onverwacht en overweldigend.
Altijd een zoute smaak.
Pesten.
(Alicia, 17)
Heb jij wel eens stilgestaan bij het woord pesten? Het is afgeleid van de pest, de ziekte die ook wel de ‘zwarte dood’ werd genoemd. Maar wat heeft dat te maken met het pesten zoals wij dit nu kennen? Onderstaand fragment uit de Italiaanse klassieker Decamerone (1350), waarin Boccaccio de pest beschrijft, illustreert het treffend.
‘Mensen schuwden elkaar… Familieleden bewaarden afstand, broeders lieten elkaar in de steek en vaak werd een man door zijn vrouw verlaten; ja zelfs nog erger en nauwelijks te geloven, er waren vaders en moeders die hun eigen kinderen aan hun lot overlieten, zonder verzorging en zonder dat er iemand naar hen omkeek, alsof het vreemden waren.’
De pest voorbij?
De pest zal op emotioneel niveau een ingrijpende ziekte geweest zijn. Een mens, die hoe dan ook een groepsdier is, werd geschuwd door iedereen, volledig buiten de samenleving geplaatst. Een kind dat met pesten te maken heeft, kan zich dit goed voorstellen. De buitensluiting immers die zo kenmerkend was voor de pest, speelt bij pesten nog altijd de hoofdrol.
Dat buitensluiten kan actief of passief gebeuren. Zo kan een kind compleet genegeerd worden, of krijgt het te horen en te voelen dat het er niet bij hoort.
Waarbij horen eigenlijk? Hoe ontstaat het pesten? Wie heeft er mee te maken? Wat kun je ertegen doen? Antwoorden op deze vragen blijven ondanks de vele onderzoeken, veronderstellingen, meningen en ervaringen toch door een soort mist omgeven. Zolang pesten als probleem wordt gezien dat opgelost moet en zal worden, zal de mist nog blijven hangen. Want stigma’s, cirkels van beschuldiging in termen van slachtoffer/dader en frustratie zijn enkele bijeffecten van het naarstig zoeken naar een oplossing die iedereen past. Die is er niet. Er bestaat geen pasklaar antwoord op pesten.
Maar wat dan? Want ondertussen zijn er talloze kinderen die met pesten te maken hebben. In welke vorm dan ook, als gepeste, als pester of als omstander. Er zijn onderzoekers die concluderen dat wel één op de vijf kinderen wordt gepest. Volwassenen die als kind gepest zijn, dragen dit nog met zich mee. Kinderen die notoire pesters zijn, schijnen volgens wetenschappers grote kans te hebben op crimineel gedrag in de toekomst.
Dat mensen zich het hoofd breken over pesten is dus niet zo verwonderlijk. En toch lijkt het onderwerp soms wat weggemoffeld te worden, als een bergje stof onder het tapijt. Want het is nog een beetje een taboe. Een school treedt liever niet naar buiten met pestproblematiek, ouders reageren geëmotioneerd wanneer hun kind gepest wordt of anderen pest en kinderen praten er uit schaamte vaak zelf ook niet over. En taboes zijn nu eenmaal lastig te onderzoeken.
Pesten Buiten Westen
Hopeloze zaak dus? Niet als je een goede kindercoach treft, bij voorkeur één die een training op het gebied van pesten heeft gevolgd, zoals Pesten Buiten Westen. De bijzondere naam van deze training verdient een toelichting.
De term ‘Pesten Buiten Westen’ heeft te maken met de scheepvaart van weleer. Vroeger, toen de aarde nog plat was (jawel, dat geloofde men toen), kon het zijn dat je met je schip buiten de uiterste grenzen van de kaart terecht kwam. Je was dan letterlijk ‘van de kaart’ en wie weet waar de woelige wateren je dan zouden brengen? Zo kan een kind dat met pesten te maken heeft, vandaag de dag zich nog steeds voelen. Figuurlijk van de kaart en niet zeker waar de stroom hem of haar zal brengen. De kindercoach kan zorgen voor de gunstige wind in de zeilen, zodat het kind op eigen kracht weer koers kan zetten richting bestemming.
De schatkist
Hoe helpt een gespecialiseerde kindercoach? Het begint ermee dat een kindercoach geen dader of slachtoffer van pesten over de drempel van de praktijkruimte ziet stappen, maar ‘gewoon’ een kind. Een kind dat met het fenomeen pesten te maken heeft. Dat geeft een neutrale energie waarin het kind gezien wordt voor wie het is. Een kindercoach doet een beroep op het gezonde, levende en creatieve deel in het kind. Daar ligt de gereedschapskist, of schatkist zo je wilt, waaruit gewerkt kan worden aan de hulpvraag. De hulpvraag van het kind, welteverstaan.
Gerelateerd aan pesten is de weg van ieder kind verschillend. Elk kind heeft een eigen wens, een eigen vraag en vooral een eigen oplossing. Dat kan deels verklaren waarom algemene trainingen niet altijd het gewenste effect op pesten hebben. Een kind helpen met het thema pesten is maatwerk. Een groep helpen met het thema pesten is maatwerk. Ouders helpen om hun kind te ondersteunen is maatwerk. En dit maatwerk leveren is iets waar de training Pesten Buiten Westen aan bijdraagt. Elke kindercoach heeft eigen talenten, een eigen specialisme, een eigen aanpak. Door de juiste combinatie met de gereedschapskist van het kind kan de coaching een succes zijn.
Een kindercoach kijkt met een brede blik naar wat er speelt. Hoe beleeft een kind zichzelf in de groep, hoe ervaart het kind het pesten of gepest worden, welke plek neemt het kind in binnen het gezin, binnen school en welke samenhang heeft dit eventueel met het pesten?
KOMOP
Kindercoaches die de specialisatie hebben gevolgd, werken weliswaar op hun eigen manier, vanuit hun eigenheid en persoonlijke kwaliteiten, maar maken tegelijk allemaal gebruik van de werkwijze KOMOP. Deze werkwijze is erop gericht het kind eerst te doen herstellen van de gevolgen van het pesten. De werkwijze draagt ook bij aan kennis over pesten (heel belangrijk voor een kind omdat het wil begrijpen waarin het verzeild is geraakt), aan het vergroten van de innerlijke kracht en aan het herkennen van overtuigingen die dat tegenwerken. Het helpt het kind om te zijn wie het wil zijn in situaties waarin het pesten voorkomt. KOMOP spreekt het gehele kind aan: hoofd, hart en handen. Ook worden de ouders nauw betrokken bij het proces. Zij willen graag weten wat hun rol kan zijn binnen het geheel. Ouders doorlopen een vergelijkbaar proces als het kind. Zij willen ook graag het pesten begrijpen, hebben hulp nodig om inzicht te krijgen hoe zij met hun eigen emoties om kunnen gaan (het kan zijn dat zij zelf met dit thema te maken hebben gehad of dat zij sterk meevoelen met het kind) en willen graag weten hoe zij concreet hulp kunnen bieden. Door de ouders óók te begeleiden helpt de gespecialiseerde kindercoach het kind op een nog krachtiger wijze.
Een aantal KOMOP-coaches werkt binnen scholen en instellingen met kinderen en groepen. Daarnaast verzorgen zij ouderavonden waarbij echt een verfrissende boodschap wordt gebracht. KOMOP-coaches werken ook met kinderen in de praktijk, zowel individueel als in groepsverband.
Het concept van Pesten Buiten Westen werd ontwikkeld door Jeannette Bakker-Stam; later kwam Natascha Bruti aan boord. De trainingen vinden plaats in Steenwijk en Den Haag. Leden van Adiona krijgen korting op de training.
Platform Adiona
Adiona is geen beroepsvereniging, maar een zelfstandig platform voor kindercoaching. Adiona werkt samen met de Nederlandse Federatie Gezondheidszorg aan verdere professionalisering van de beroepsgroep ‘kindercoaches’. Adiona houdt zich ook bezig met zingeving, ontwikkeling en kwaliteitsaspecten om kindercoaches bewust om te laten gaan met hun vak. De leden van Adiona moeten allereerst als kindercoach zijn ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Daarnaast moeten zij voor toelating een casus schriftelijk behandelen, de beroepseed onderschrijven, een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) aanleveren en twee referenties overleggen. Het platform verzekert zich daarmee van coaches die staan voor kwaliteit en professionaliteit. Adiona waarborgt dat de aangesloten leden zich blijven ontwikkelen binnen hun vakgebied.
www.adiona.nl
Pesten voorkomen: wat kun je doen?
Pesten komt helaas op veel scholen voor en heeft vaak langdurige gevolgen voor het zelfvertrouwen van kinderen. Vroegtijdig signaleren en bespreekbaar maken helpt om pesten te stoppen. Meer informatie over pesten en de aanpak ervan is te vinden bij Pestweb. Meer artikelen over opvoeding en welzijn van kinderen lees je in PSC Magazine op Curova.
