Rond hypnose bestaan meer mythes dan rond vrijwel elke andere
therapeutische methode. Podiumhypnose, films en sensationele
media-aandacht hebben een beeld gecreëerd van hypnose als iets
mysterieus, gevaarlijks of manipulatiefs. Dit beeld staat ver af van de
werkelijkheid van klinische hypnotherapie. Mensen die overwegen een
hypnotherapeut te bezoeken, nemen soms hun twijfels mee — en terecht
willen ze weten wat hypnose werkelijk is. Dit artikel ruimt de meest
hardnekkige misverstanden op.
Mythe 1: ‘Ik
verlies de controle over mezelf’
Dit is veruit de meest voorkomende angst rond hypnose — en de
grootste misvatting. In hypnose verlies je de controle over jezelf
nooit. Je blijft gedurende de hele sessie bewust, kunt op elk moment
antwoorden, en kunt de trance verlaten wanneer je dat wilt.
Hypnose werkt met jouw medewerking, niet zonder of tegen jou.
Suggesties die ingaan tegen je eigen waarden, overtuigingen of wensen
zul je automatisch verwerpen. Niemand kan worden gehypnotiseerd om te
doen wat hij fundamenteel niet wil. Podiumhypnotiseurs werken met
deelnemers die voor de show vrijwillig meedoen en die een sterke sociale
motivatie hebben om te gehoorzamen — dat heeft niets te maken met
klinische hypnotherapie.
Mythe 2: ‘Hypnose is
slaap’
De term hypnose — afgeleid van het Griekse woord voor slaap — wekt de
indruk dat je bewusteloos bent. Dat is niet zo. Hypnose is een toestand
van gefocuste aandacht en diepe ontspanning — maar geen slaap.
Hersengolfonderzoek toont aan dat het brein in hypnose actief is op een
kenmerkende manier die verschilt van zowel de normale waaktoestand als
van slaap.
Veel mensen zijn verbaasd hoe helder en aanwezig ze zich voelen
tijdens en na een hypnosesessie. Ze horen alles wat de therapeut zegt,
kunnen vragen beantwoorden en beschrijven hun ervaring als ‘diep
ontspannen maar alert’ — vergelijkbaar met de toestand vlak voor het
inslapen, maar zonder het bewustzijn te verliezen.
Mythe
3: ‘Niet iedereen kan worden gehypnotiseerd’
Sommige mensen geloven dat ze ‘onhypnotiseerbaar’ zijn — dat hypnose
simpelweg niet werkt bij hen. De werkelijkheid is genuanceerder. Het
merendeel van de volwassen bevolking is in staat om een mate van
hypnotische trance te bereiken die therapeutisch nuttig is.
Wat varieert is de diepte en de stijl van trance die het meest
effectief is voor iemand. Sommige mensen gaan snel diep; anderen werken
beter met lichtere trancetoestanden. Ervaren therapeuten passen hun
inductiestijl aan op de cliënt. Bovendien zijn veel hypnotherapeutische
technieken ook effectief in lichtere ontspanningstoestanden.
Mensen die sterk gefocust zijn op ‘controleren of het werkt’ of die
er fundamenteel niet in geloven, bereiken minder gemakkelijk een diepe
trance — maar ook bij hen zijn therapeutische effecten mogelijk via
lichtere stijlen van begeleiding.
Mythe
4: ‘Hypnose kan gevaarlijk herinneringen oproepen’
Er bestaat een bezorgdheid dat hypnose verzonnen of vervormde
herinneringen kan inplanten — het zogenaamde ‘false memory’-probleem.
Dit is een legitiem punt van aandacht, en professionele hypnotherapeuten
zijn hier scherp op.
Een serieuze hypnotherapeut doet nooit aan suggestieve bevraging over
het verleden — hij stelt geen leidende vragen en plant geen suggesties
over wat er ‘misschien is gebeurd’. Wetenschappelijk onderzoek toont
inderdaad aan dat herinneringen onder hypnose soms levendiger worden
beleefd maar daarom niet accurater zijn. Verantwoorde hypnotherapie legt
geen focus op het terughalen van specifieke herinneringen, maar op het
werken met de huidige klachten en ervaringen.
