Bewuste voedingskeuzes maken steeds meer Nederlanders onderdeel van hun dagelijkse routine, zo blijkt uit nieuw onderzoek. Uit een grootschalig onderzoek (De Healthy Lifestyle Monitor van Multiscope) onder ruim 5.000 Nederlanders van 18 jaar en ouder komt naar voren dat 82% van hen zegt dagelijks bewuste voedingskeuzes te maken.
Waar Nederlanders het meest op letten
Concreet houdt dat vooral in dat meer wordt gelet op voldoende inname van groenten en fruit. Bewuste inname van suikers en vetten en keuzes die met drinken te maken hebben (voldoende water, minder frisdrank en alcohol), komen minder vaak aan bod. De voornaamste reden om te kiezen voor ‘gezondere’ voeding is de gezondheid, gevolgd door het op peil houden of verlagen van het gewicht.
Opvallend is dat meer vrouwen dan mannen aangeven te letten op gezond eten en drinken en dat de leeftijdsgroep tussen de 35 en 49 jaar zich hier het minst mee bezig houdt. Dat laatste beeld sluit aan bij een bredere trend: juist in de drukke levensfase met werk, jonge kinderen en andere verplichtingen schiet aandacht voor bewuste voedingskeuzes er nogal eens bij in.
Verschil tussen zeggen en doen
Een belangrijke kanttekening bij dit type onderzoek is het verschil tussen wat mensen zeggen te doen en wat ze daadwerkelijk doen. Zelfrapportage over bewuste voedingskeuzes kan positiever uitvallen dan de werkelijkheid, simpelweg omdat mensen sociaal wenselijke antwoorden geven of hun eigen gedrag rooskleuriger inschatten. Dat betekent niet dat de cijfers waardeloos zijn, maar wel dat ze eerder een beeld geven van intenties en zelfperceptie dan van exact meetbaar eetgedrag.
Toch is de trend op zich positief te noemen: hoe meer mensen zich bewust zijn van hun voedingskeuzes, hoe groter de kans dat kleine gedragsveranderingen op de lange termijn beklijven. Onderzoekers benadrukken dat herhaalde meting van bewuste voedingskeuzes, zoals deze monitor jaarlijks doet, helpt om te zien of voorlichtingscampagnes daadwerkelijk effect hebben op hoe Nederlanders over hun voeding denken en handelen.
Wat zeggen voedingsdeskundigen hierover?
Het Voedingscentrum benadrukt al jaren dat bewuste voedingskeuzes niet hoeven te betekenen dat je in één keer je hele levensstijl omgooit. Kleine, haalbare aanpassingen, zoals wat vaker een extra portie groente op je bord of water in plaats van frisdrank, leveren op de lange termijn meer op dan een streng dieet dat je toch niet volhoudt. Meer praktische tips zijn te vinden via de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum.
Toch valt er volgens onderzoekers nog winst te behalen bij bewuste voedingskeuzes rond suiker, vet en alcohol. Terwijl groente en fruit relatief makkelijk als ‘gezond’ worden herkend, wordt de impact van bijvoorbeeld frisdrank of tussendoortjes met veel verborgen suikers vaker onderschat. Dat sluit aan bij cijfers van het RIVM, waaruit blijkt dat een groot deel van de Nederlandse bevolking nog altijd meer suiker binnenkrijgt dan wordt aanbevolen.
Lees ook meer gerelateerde artikelen op de themapagina van N&S Magazine 2023.
Veelgestelde vragen
Wat verstaan onderzoekers precies onder bewuste voedingskeuzes?
In de Healthy Lifestyle Monitor gaat het vooral om bewust letten op de hoeveelheid groente en fruit, en in mindere mate om bewuste keuzes rond suiker, vet en drinken. Bewuste voedingskeuzes zijn dus breder dan alleen ‘gezond eten’ en omvatten ook gedrag rond dorstlessers en tussendoortjes.
Waarom maken vrouwen vaker bewuste voedingskeuzes dan mannen?
Het onderzoek geeft geen sluitende verklaring, maar eerdere studies laten vaker zien dat vrouwen gemiddeld meer bezig zijn met voeding en gezondheid dan mannen. Dat kan te maken hebben met verschillen in gezondheidsbewustzijn, maar ook met wie in huishoudens vaker verantwoordelijk is voor de boodschappen en maaltijden.
Hoe kan ik zelf makkelijker bewuste voedingskeuzes maken?
Begin klein: voeg een extra portie groente toe aan je avondmaaltijd, vervang één frisdrank per dag door water, of neem fruit mee als tussendoortje. Bewuste voedingskeuzes hoeven niet in één keer perfect te zijn; consistentie op de lange termijn levert meer gezondheidswinst op dan een tijdelijke, strenge aanpak.
Waarom letten Nederlanders tussen 35 en 49 jaar minder op bewuste voedingskeuzes?
Deze leeftijdsgroep combineert vaak een drukke baan met de zorg voor kinderen, wat weinig ruimte laat voor uitgebreide maaltijdplanning. Onderzoekers wijzen erop dat juist voor deze groep praktische, tijdsbesparende tips het verschil kunnen maken bij het maken van bewuste voedingskeuzes.
Speelt inkomen een rol bij het maken van bewuste voedingskeuzes?
Onderzoek naar voedingsgedrag laat vaak zien dat inkomen en opleidingsniveau meespelen: verse groente en fruit kosten meer moeite en soms meer geld dan bewerkte producten. Toch geeft de Healthy Lifestyle Monitor aan dat bewuste voedingskeuzes breed onder de Nederlandse bevolking voorkomen, ongeacht achtergrond, al blijven er verschillen tussen groepen bestaan die verder onderzoek verdienen.
Wat kan de overheid doen om bewuste voedingskeuzes te stimuleren?
Beleidsmakers zetten onder meer in op duidelijkere etikettering, zoals de Nutri-Score, en op het beperken van reclame voor ongezonde producten gericht op kinderen. Daarnaast pleiten gezondheidsorganisaties voor een prijsbeleid dat gezonde producten aantrekkelijker maakt, zodat bewuste voedingskeuzes niet alleen afhangen van individuele wilskracht maar ook van de omgeving waarin mensen die keuzes maken.
