Maagzuurremmers zijn al jaren het meest voorgeschreven geneesmiddel door huisartsen. Wat de meeste mensen niet weten is, dat door het gebruik van maagzuurremmers een magnesium- en/of vitamine B12-tekort kan ontstaan. Dit komt doordat deze stoffen door een minder zuur milieu in de maag, minder goed worden opgenomen. Een aanvulling met voedingssupplementen kan dan nuttig zijn.
Hoe werken maagzuurremmers?
Protonpompremmers zijn een type maagzuurremmers en remmen, zoals de naam al zegt, de protonpomp (het enzym H+/K+-ATP-ase) in de maag. Daar bevinden zich cellen die verantwoordelijk zijn voor de productie van maagzuur en intrinsieke factor (IF). De protonpomp transporteert H+ naar de maaginhoud en zorgt voor een lage zuurgraad, pH, van de maag. Remming van het enzym door protonpompremmers leidt tot verhoging van de pH in de maag.
In Nederland zijn de protonpompremmers omeprazol, lansoprazol, pantoprazol, rabeprazol en esomeprazol beschikbaar. Uit gegevens van het Nivel over medicijngebruik, die jaarlijks worden gepubliceerd, blijkt dat in 2021 ruim 15% van de patiënten die staan ingeschreven in een huisartsenpraktijk, maagzuurremmers kreeg voorgeschreven. Het middel werkt tegen brandend maagzuur, maagzweren, maar ook om te voorkomen dat maagklachten ontstaan bij gebruik van andere medicijnen.
Vermindering opname vitamine B12
Doordat protonpompremmers de productie van maagzuur en IF remmen, wordt vitamine B12 minder goed opgenomen uit voeding. Het langdurig gebruik van protonpompremmers kan daardoor dus leiden tot een vitamine B12-tekort. Vitamine B12, ook wel cobalamine genoemd, is van belang voor de aanmaak van bloedcellen, het zenuwstelsel en het immuunsysteem. Ook is vitamine B12 van belang voor het geheugen van ouderen.
Vitamine B12 uit voeding is gebonden aan een eiwit. Het enzym pepsine maakt vitamine B12 vrij uit voeding. Voor deze splitsing is een lage pH in de maag nodig. Na vrijmaking uit voeding door pepsine bindt het vrije vitamine B12 eerst aan haptocorrine (R-factor). In het eerste gedeelte van de dunne darm (duodenum) wordt dit complex door alvleesklierenzymen gesplitst waarna vitamine B12 bindt aan IF. Ten slotte wordt het vitamine B12-IF-complex verderop in de dunne darm geabsorbeerd.
Vermindering van opname magnesium
Bij langdurig gebruik van protonpompremmers neemt het risico op een magnesiumtekort toe. Magnesium is betrokken bij veel verschillende processen in ons lichaam. Het werkt veelal samen met calcium, bijvoorbeeld in de spieren. Het mineraal is belangrijk bij de energieproductie, zenuwfunctie en bot- en gebitsvorming. Daarnaast lijkt magnesium ook goed voor de bloeddruk, bloedcirculatie en voor de overdracht van zenuwprikkels.
Een magnesiumtekort bij gebruik van protonpompremmers lijkt een gevolg te zijn van een verminderde magnesium opname uit voeding. Magnesiumopname in de darm gebeurt door passief en actief transport. Het mechanisme van het ontstaan van een magnesiumtekort bij langdurig protonpompremmergebruik is nog niet opgehelderd, maar er lijkt minder actief transport plaats te vinden. Dit komt waarschijnlijk door een verminderde functie van het magnesiumkanaal door verandering van de pH in de maag.
Hoe herken je een tekort aan vitamine B12?
Als er onvoldoende vitamine B12 in het lichaam aanwezig is, kunnen op den duur diverse systemen minder goed gaan werken, zoals het zenuwstelsel, immuunsysteem en de aanmaak van rode bloedcellen. Bij ouderen lijkt het een rol te spelen bij het geheugen. De volgende symptomen kunnen duiden op een mogelijk vitamine B12-tekort: er bleek uitzien, vermoeidheid of een slap gevoel, licht in het hoofd en duizeligheid, verminderde eetlust. Daarnaast krijgen sommige mensen ook last van een pijnlijke of branderige tong, gewichtsverlies of diarree. Bij een ernstig tekort kunnen er ook neurologische symptomen ontstaan zoals tintelingen in handen en voeten, verminderde coördinatie, minder goede concentratie of een slechtere gemoedstoestand.
Hoe herken je een tekort aan magnesium?
Een tekort aan magnesium kan leiden tot veel uiteenlopende symptomen zoals: spierkrampen of spierzwakte, vermoeidheid, lusteloosheid en misselijkheid. Bij een zeer ernstig magnesiumtekort kunnen hartritmestoornissen en stuipen ontstaan. Een zeer ernstig magnesiumtekort komt maar zelden voor.
Het is vaak lastig te achterhalen of de symptomen die ervaren worden, ook echt door een magnesiumtekort komen. Een magnesiumtekort is namelijk niet goed via een bloedtest vast te stellen. Er zit maar een klein beetje magnesium in het bloed. De rest zit in lichaamscellen en weefsels.
Supplementen om tekorten aan te vullen
Een multivitamine, vitamine B12- of mineralenpreparaat met magnesium kan uitkomst bieden om de beschreven tekorten aan te vullen.
Meer informatie over interacties, wisselwerkingen, voedingssupplementen en geneesmiddelen: www.ivg-info.nl/, www.npninfo.nl, www.medicijngebruik.nl
Bronnen en literatuurverwijzingen zijn op te vragen bij de redactie.
