Decennialang richtten artsen zich op verlaging van het cholesterolgehalte van patiënten om hart- en vaatziekten te voorkomen. Amerikaanse wetenschappers wijzen nu echter ontsteking aan als veel grotere risicofactor.
Cholesterolverlagende statines behoren tot de meest voorgeschreven medicijnen. Logisch, want artsen zagen verhoogd cholesterol als grootste risicofactor bij hart- en vaatziekten. Een nieuwe in The Lancet gepubliceerde meta-analyse ziet ontsteking echter als veel grotere bedreiging.
Grote analyse van drie studies
Wetenschappers van Brigham and Women’s Hospital in Boston, Massachusetts, Mount Sinai Heart, New York, en het Cleveland Clinic Heart and Vascular Institute in Ohio, analyseerden een groep van 31.245 hoog-risico cardiovasculaire patiënten in statinetherapie, afkomstig uit drie multinationale onderzoeken (PROMINENT, REDUCE-IT en STRENGTH).
Ontstekingen hadden meer impact
De onderzoekers gebruikten C-reactief proteïne (CRP), een ontstekingsmarker, en LDL-cholesterol, om de invloed van deze twee factoren op het risico op ernstige cardiovasculaire gebeurtenissen (MACE), cardiovasculaire dood en sterfte door andere oorzaken te bepalen.
Ontsteking (gemeten aan CRP-niveaus) bleek significant geassocieerd met MACE, cardiovasculaire mortaliteit en mortaliteit door andere oorzaken. Cholesterol was echter neutraal voor MACE en had weinig invloed op cardiovasculaire mortaliteit en mortaliteit door andere oorzaken.
Gezien in andere onderzoeken
Een verrassende ontwikkeling, want cholesterol is altijd als belangrijkste boosdoener beschouwd. Maar recent gepubliceerde studies, onder andere van het Zweedse onderzoeksteam van cardioloog Urban Alehagen (Universitair Ziekenhuis, Linköping), ondersteunen de observaties in het Lancet-review.
54% lager sterfterisico
In de baanbrekende KiSel-10-studie (Alehagen cs., 2013) bleek dagelijkse suppletie met 200 mcg. selenium en 200 mg co-enzym Q10 de cardiovasculaire sterfte onder gezonde, Zweedse senioren met 54% te verlagen. Vervolgonderzoek met bloedmonsters uit de KiSel-10-studie liet significant verlaagde niveaus van CRP en andere ontstekingsmarkers zien in de groep die de supplementen kreeg, in vergelijking met de placebogroep.
Selenium en co-enzym Q10
Het risico op chronische lichte ontsteking neemt met de leeftijd toe. Extra gebruik van selenium en co-enzym Q10, twee essentiële voedingsstoffen die op hogere leeftijd uitgeput raken, lijkt echter bescherming te bieden. Selenium ondersteunt diverse selenoproteïnen, waarvan sommige krachtige antioxidanten zijn met een ontstekingsremmend effect.
Cholesterol is essentieel
Cholesterol is essentieel voor lichaamsfuncties als bescherming van het celmembraan, de synthese van hormonen en vitamine D-synthese. De cholesterolsynthese met statines blokkeren is daarom misschien niet de beste strategie. Bovendien delen co-enzym Q10 en cholesterol dezelfde biochemische route (de mevalonaatroute). Statines beïnvloeden dus ook de endogene aanmaak van co-enzym Q10.
Moet worden beschermd tegen oxidatie
Cholesterol zelf is het probleem niet, tenzij het door vrije radicalen wordt geoxideerd en er in de endotheliale laag van de bloedvaten accumulerende ontstekingen ontstaan. Co-enzym Q10 en selenium zijn effectieve antioxidanten die LDL-cholesterol en andere bloedlipiden beschermen tegen lipideperoxidatie, wellicht de sleutel tot vermijding van ontstekingsreacties die de onderliggende oorzaak van atherosclerose lijken te zijn.
Bronnen kunnen opgevraagd worden bij de redactie.
