Seleentekort en hartfalen blijken sterker samen te hangen dan lange tijd werd gedacht. Zweedse wetenschappers hebben vastgesteld dat hartfalen substantieel vaker voorkomt bij mensen met te weinig van de essentiële micronutriënt seleen in hun bloed.
Zweedse wetenschappers hebben vastgesteld dat hartfalen substantieel vaker voorkomt bij mensen met te weinig van de essentiële micronutriënt seleen in hun bloed.
Nu is er nog een reden om ervoor te zorgen dat we voldoende seleen binnenkrijgen. Wetenschappers van de universiteit van Lund in Zweden hebben ontdekt dat mensen met een tekort aan deze voedingsstof een verhoogd risico op hartfalen hebben – ook al hebben ze geen geschiedenis van hartproblemen.
De nieuwe studie, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Free Radical Biology and Medicine, werd uitgevoerd onder 4803 mannen en vrouwen die allemaal deelnamen aan het grote Zweedse volksonderzoek Malmö Förebyggande Medicin. De onderzoekers bepaalden het seleengehalte in het bloed en zetten de waarden af tegen het optreden van hartfalen.
Voor de Nederlandse en Belgische situatie is dit extra relevant, omdat de landbouwgrond in grote delen van West-Europa van nature relatief weinig seleen bevat. Dat betekent dat de gemiddelde seleeninname via voeding hier lager kan uitvallen dan in landen met seleenrijkere bodems, wat het verband tussen seleentekort en hartfalen tot een onderwerp maakt dat ook dichter bij huis aandacht verdient.
Dubbel risico
‘Onze studie laat zien dat er een verband bestaat tussen een laag seleenniveau en een verhoogd risico op hartfalen in een follow-up periode van vijftien jaar. Bij de 20 procent deelnemers met het laagste seleenniveau was het risico tweemaal zo hoog als bij degenen met het hoogste seleengehalte in het bloed,’ zegt postdoc dr. Amra Jujic, die de studie leidde.
Het Zweedse team van wetenschappers was uit eerder onderzoek al bekend met de rol van seleen voor de gezondheid van het hart. ‘In 2019 toonde ons onderzoeksteam een verband aan tussen een seleentekort en een slechtere prognose bij patiënten die de diagnose hartfalen al hadden gekregen,’ zegt hoofdarts, cardioloog en medeauteur van de nieuwe studie Martin Magnusson van het Universiteitziekenhuis van Skåne.
Bevestigt eerdere bevindingen
De studie bevestigt eerder onderzoek dat verricht werd door professor Urban Alehagen, een Zweedse cardioloog. In samenwerking met een groep collega-onderzoekers toonde Alehagen aan dat gezonde oudere mannen en vrouwen die vijf jaar lang dagelijks een supplement met seleen kregen, 54 procent minder risico hadden om te sterven aan cardiovasculaire aandoeningen dan degenen die een placebo kregen. Behalve seleentabletten (SelenoPrecise) kregen de deelnemers in de actieve groep capsules met de vitamineachtige stof co-enzym Q10.
De studie die in 2013 in het International Journal of Cardiology werd gepubliceerd, liet ook zien dat de prestatie van de hartspier bij de deelnemers die seleen en co-enzym Q10 kregen, substantieel was verbeterd. Dit werd onder andere met ultrasone metingen (echocardiografie) aangetoond.
Deskundigen raden een hogere seleenconsumptie aan
Recent werden in Scandinavië de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden voedingsstoffen (Nordic Nutrient Recommandations) bijgesteld. De aanbevolen hoeveelheid voor seleen werd met 50 procent verhoogd. Volgens de nieuwe richtlijnen hebben mannen dagelijks 90 microgram seleen nodig en vrouwen 70 microgram. Het is over het algemeen moeilijk voor Europeanen om dit niveau van consumptie te halen omdat de landbouwgrond in grote delen van Europa relatief weinig seleen bevat.
De relatie tussen seleentekort en hartfalen is voor artsen en onderzoekers reden om preventie serieuzer te nemen. Voedingsmiddelen die van nature relatief veel seleen bevatten zijn onder meer paranoten, vis, eieren en volkoranproducten. Wie twijfelt over de eigen seleeninname kan dit het beste bespreken met een huisarts of diëtist, zeker bij een bestaande hartaandoening, aangezien suppletie in dat geval altijd in overleg met een cardioloog moet gebeuren. Meer achtergrondinformatie over hartfalen en preventie is te vinden via de Hartstichting.
Lees ook meer gerelateerde artikelen op de themapagina van N&S Magazine 2023.
Veelgestelde vragen
Hoe groot is het verband tussen seleentekort en hartfalen volgens de Zweedse studie?
Bij de 20 procent deelnemers met het laagste seleenniveau was het risico op hartfalen tweemaal zo hoog als bij de groep met het hoogste seleengehalte. Dat maakt de relatie tussen seleentekort en hartfalen een van de duidelijkste bevindingen uit dit vijftien jaar durende onderzoek.
Kan iedereen baat hebben bij extra seleen ter voorkoming van hartfalen?
Niet per se. De onderzochte relatie tussen seleentekort en hartfalen gold vooral voor mensen met een laag seleenniveau in het bloed. Wie al voldoende seleen binnenkrijgt via de voeding heeft waarschijnlijk weinig baat bij extra suppletie.
Is seleen alleen via supplementen te verkrijgen?
Nee, seleen zit van nature in voedingsmiddelen zoals paranoten, vis en eieren. Voor de meeste mensen is een gevarieerd voedingspatroon de eerste stap, voordat gekeken wordt naar aanvullende supplementen tegen seleentekort en hartfalen.
Moeten mensen met hartfalen altijd seleen laten testen?
Dat is een individuele afweging die het beste met een cardioloog besproken wordt. Gezien de aangetoonde relatie tussen seleentekort en hartfalen kan een bloedtest inzicht geven, maar de arts bepaalt of en hoe hierop actie ondernomen moet worden.
Bron: Free Radical Biology and Medicine, vol. 207, oktober 2023, blz. 11-16
